Porez na dodanu vrijednost

  • View
    82

  • Download
    7

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Karakteristike PDV-aPDV u BiH

Transcript

1

Slobomir P Univerzitet

Fakultet za ekonomiju i menadment

Seminarski rad

Tema: Porez na dodanu vrijednost

Mentor: Kandidat:

Prof.dr. Ljiljana Jovi Irina Ali 141/13

Doboj, mart 2014. Sadraj:

1. Uvod .............................................................................................................1-2

2. Definisanje PDV-a....................................................................................2-3

3. Oblici PDV-a .............................................................................................3-5

4. Metode obrauna PDV-a ............................................................................5-7

5. Naela PDV-a.......................................................................................... 7-9

6. Predmet oporezivanja PDV-om ............................................................9-13

7. Poreski obveznik .......................................................................................13-14

8. Utvrivanje iznosa oporezivanja ...............................................................15-16

9. Poreske stope .........................................................................................17-19

10. Poreska osloboenja ................................................................................20-23

11. PDV u BiH ..............................................................................................23-35

12. Prednosti i nedostaci PDV-a ...................................................................36-37

13. Zakljuak ......................................................................................................38

14. Literatura..............................................................................................40

1. Uvod

Porezi su osnovni instrument finansiranja javnih potreba odnosno pokria dravnih rashoda. Zbog toga danas veina finansijskih teoretiara savremenu dravu naziva ''poreskom dravom'' istiui na taj nain ulogu poreza u njenom funkcionisanju.

U finansijskoj teoriji i praksi prihvaena je podjela poreza na direktne poreze-ije se plaanje zasniva na izvoru prije troenja dohotka i indirektne poreze-koji se plaaju prilikom troenja dohotka. U indirektne poreze ubrajamo i porez na dodanu vrijednost koji e biti predmet naeg razmatranja u daljem radu.

Ve niz godina porez na dodanu vrijedonst (engl. VAT-Value Added Tax, franc. TVA-Taxe sur la Valeur Ajoutee, njem. MWS-Mehrwertsteuer) je najrasprostranjeniji sistem oporezivanja prometa dobara i usluga u svijetu koji se, trenutno i nimalo sluajno, primjenjuje u preko 120 zemalja, koje obuhvataju preko 70% svjetske populacije

PDV je izumio francuski ekonomista Maurice Laure (Moris Lore) 1954. godine. On je bio direktor francuske porezne slube koja je 10. aprila 1954. uvela taxe sur la valeur ajoute (TVA). Ovaj porez je isprva uveden kao optereenje za velike kompanije, ali je vremenom njegovo djelovanje proireno na sve oblasti poslovanja. U Francuskoj je PDV najznaajniji izvor javnog finansiranja i procjenjuje se da donosi oko 45% prihoda.

PDV je neto svefazni porez u prometu dobara i usluga.Svefazni, stoga to se obraunava u svakoj fazi prometa dobara i usluga koje podlijeu oporezivanju (tj. pri svakoj oporezivoj isporuci dobara i usluga koju izvri subjekt koji je registrovan kao obveznik PDV-a, kao i pri svakom uvozu dobara.).Neto, stoga to se, unato injenici da se u svakoj fazi prometa obraunava na punu prodajnu vrijednost, taj porez svodi na oporezivanje samo neto dodane vrijednosti u svakoj pojedinoj fazi reprodukcije i prometa, dovodei u konanici do toga da ukupan porez na maloprodajnu vrijednost dobara i usluga plaa krajnji potroa.

2. Definisanje PDV-a

Porez na dodatu vrednost je opti porez na potronju koji se obraunava i plaa na isporuku dobara i pruanje usluga u svim fazama proizvodnje i prometa dobara i usluga, kao i na uvoz dobara, osim ako zakonom nije drugaije propisano.Porez na dodatu vrednost (PDV) definie se kao porez koji se obraunava i plaa u svim fazama proizvodnog i prometnog ciklusa na nain da se u svakoj fazi oporezuje samo iznos dodate vrijednosti koja se ostvari u toj fazi proizvodno-prometnog ciklusa u kojoj preduzee uestvuje. PDV je u sutini oblik poreza na promet, odnosno on je neto - svefazni porez na potronju. Osnovna razlika

izmeu ova dva poreza ogleda se u tome da se porez na promet obraunava i naplauje samo u jednoj fazi i to u krajnjem prometu, dok se PDV obraunava i plaa u svim fazama samo na dodatu vrijednost u toj fazi. Dodatu vrijednost prema tome ini novostvorena vrijednost ili razlika izmeu nabavne i prodajne cijene u prodajnom ciklusu.

PDV je za razliku od poreza na promet sveobuhvatniji jer se sa njegovim uvoenjem znaajno proiruje poreska baza, predmet oporezivanja i broj poreskih transakcija. Zbog toga je PDV postao najpoplarniji oblik oporezivanja proizvoda i usluga koji plaa u veini zemalja.

U sistemima poreza na promet i PDV, teret poreza vijek snosi krajnji potroa.

PDV je sloen poreski oblik koji u praksi odreduju tri fakora:

1. oblici poreza na dodatu vrijednost;

2. osnovna naela poreza na dodatu vrijednost;

3. metode naplate poreza na dodatu vrijednost.U nastavku rada emo objasniti svaki od ovih fakora.

3.Oblici poreza na dodatu vrijednost Kroz razvoj poreskih sistema razlikovali su se pojedini oblici PDV prema tome kakav je poreski tretman ulaganja u kapitalna dobra, tj. u nabavke osnovnih sredstava za obavljanje djelatnosti, postrojenja i opreme. Iskristalisala su se tri osnovna oblika PDV i to:Proizvodni oblik PDV-a kod poreske osnovice ne iskljuuje vrijednost nabavljenih osnovnih sredstava niti amortizacije. Kod ovog oblika PDV poreski obveznik ima pravo da od iznosa prodaje svojih proizvoda i usluga izvri odbitak prethodnog poreza sarno za vrijednost nabavljenog reprodukcionog materijala i sirovina. Takoe kod ovog oblika PDV ulaganje u osnovna sredstva oporezuje se dva puta, prilikom nabavke jer nema odbitka i drugi put pri prodaji dobara u ijoj proizvodnji uestvuje koritenje osnovnih sredstava.

Proizvodni oblik PDV nije stimulativan za poreske obveznike jer ne podstie ulaganja u kapitalna dobra, kao ni osavremenjavanje proizvodnih i poslovnih procesa pa samim tim ne podstie ni proirivanje postojeih kapaciteta i otvaranje novih radnih mjesta. Ovaj oblik PDV se ne nalazi u praksi savremenih zemalja koje uvode ovaj oblik poreza jer ovakav nain oporezivanja ne podstie makroekonomski razvoj.

2. Dohodovni oblik PDV-a za razllku od prethodnog proizvodnog oblika ima povoljniji tretman za osnovna sredstva, postrojenja i opremu. Pored odbitka prethodnog poreza za repromaterijal i sirovine, koji uestvuju u procesu proizvodnje, ovaj oblik PDV ima i prethodni odbitak za nabavku osnovnih sredstava, postrojenja i opreme ali samo u srazmjernom iznosu u visini godinje amortizacije za nabavljena osnovna sredstva. I ovaj oblik PDV nema stimulativni karakter za poreske obveznike i imaa sline posljedice naprivredni razvoj kao i prethodni oblik PDV-a.4. Potroni oblik PDV-a podrazumijeva da se poreskorn obvezniku za posmatrani poreski period odobrava odbitak prethodnog (prenijetog) poreza po svim ulaznim raunima za dobra koja su nabavljena i usluge koje se koriste za obavljanje djelatnosti. Pravo na umanjenje obraunatog poreza nije uslovljeno time jesu li ta sredstrva koja su nabavljena u isto vrijeme potroena iii prodata, i da li je plaen raun dobavljaima. Iz toga proizilazi da potroni oblik PDV ne optereuje zalihe porezom jer je iz rauna dobavljaa porez iskoriten za odbitak za tekui poreski period.Sve zemlje Evropske unije primenjuju potroni oblik u skladu sa estom direktivom Evropske unIje o PDV-u. Primjenom ovog oblika oporezivanja eliminiu se svi nepovoljni efekti na razvoj koji su izraeni kod proizvodnog i dohodovnog oblika PDV.5. Metode obrauna PDV-a

Nain naplate poreskih pnhoda u sistemu PDV je bitna karakteristika sistema po kojoj se on razlikuje od klasinog sistema poreza na promet. Svaki poreski obveznik u sistemu PDV vri obraun poreske obaveze, pri emu od svoje obaveze nastale za odredeni poreski period odbije prethodni porez u istom periodu iskazan na raunima dobavljaa. Zbog ovakvog obrauna poreskih prihoda u interesu svakog poreskog obveznika je da na raunu dobavljaa PDV bude pravilno iskazan, jer samo se u tom sluaju moe koristiti kao prethodni porez. U sistemu klasinog poreza na promet ovo nije sluaj, jer svaki poreski obveznik vri obraun poreske obaveze, nezavisno od drugih uesnika u prometu. U pogledu izraunavanja dodate vrijednosti kao poreskce osnovice koriste se sledee tri metode:1. Metod oduzimanja,

2. Metod sabiranja i

3. Kreditni metod.

1. Metod oduzimanjaPrimjena ove metode izraunavanja obveze PDV-a preduzee izraunava obvezu PDV-a tako da od vrijednosti prodaje oduzme vrijednost kupovina i na tako dobivenu dodanu vrijednost primijeni stopu PDV-a. Ovom se metodom direktno izraunava porezna osnovica, tj. dodana vrijednost te se zbog toga ova metoda naziva jo i direktna metoda. Metoda oduzimanja il direktna metoda ima nekoliko nedostataka od kojih se izdvajaju sledei: 1. moe se primijeniti sarno u sistemu PDV koji ima jedinstvenu stopu,i

2. drugi nedostatak ogleda u dokumentovanju prethodnog poreza, jer ukoliko se posmatraju nabavke u cjelini u toj vrednosti mogu biti sadrani i rauni koji nemaju iskazan prethodni porez ili rauni koji ne bi mogli biti osnov za umanjenje osnovice za obraun PDV-a.2.Metod sabiranja

Kod ove metode obrauna poreske osnovice kao zbir elemenata koju ine tu

vrijednost uzimaju se z