of 8/8
467 Anuario Brigantino 2002, nº 25 De Piazzola e Gardel a Lobo Antunes: A novela poliédrica A morte de Carlos Gardel CONCEPCIÓN DELGADO CORRAL* A tantos escritores galegos autores de tangos, entre eles, Xesús Calviño de Castro A ntónio Lobo Antunes (Lisboa, 1942) estudiou a carreira de medicina e traballou como psiquiatra para finalmente dedicarse exclusivamenta á literatura. Candidato ao Premio Nobel é con Cardoso Pires un dos grandes novelistas que cambiaron o panorama narrativo portugués. Os seus libros demostran que o traballo do novelista é duro mais o resultado fermoso: Memoria de elefante (1979), Os cus de judas (1979), Conhecimento do inferno (1980), Explicação dos pássaros (1981), Fado alexandrino (1983), Auto dos danados (1985) 1 , As naus (1988), Tratado das paixões da alma (1990), A ordem natural das coisas (1992), A morte de Carlos Gardel (1994) 2 , O manual dos inquisidores (1996) 3 , O esplendor de Portugal (1997), Livro de crónicas (1998), Exortação aos crocodilos (1999) 4 , Não entres tão depressa nessa noite escura (2000). Tratado das paixões humanas, A ordem natural das coisas e A morte de Carlos Gardel constitúen unha triloxía sobre a morte e o chamado Ciclo de Benfica en alusión ao barrio de Lisboa onde o autor pasou a súa infancia e adolescencia. António Lobo Antunes recibiu o premio austríaco de Literatura Europea no ano 2000. En A morte de Carlos Gardel utiliza, no título e como personaxe importante no desenvolvemento da novela, unha figura famosa, decadente e mediocre para algúns, pero importante para unha grande parte do público medio e marxinal e para un considerable número de intelectuais desde mediados do século XX ata a actualidade de todos os países e, sen lugar a dúbidas, de Portugal. Ademais estructura a novela en cinco partes cos títulos de cinco tangos famosos: Por una cabeza, Milonga sentimental, Lejana tierra mía, El día que me quieras e Melodía de arrabal. *Concepción Delgado Corral, betanceira, é Doutora en Filoloxía pola Universidade de Santiago de Compostela e Catedrática de Lingua e Literatura Galega do Instituto «Francisco Aguiar» de Betanzos 1 Grande premio de Romance e Novela 1985. 2 Esta novela recibiu en 1996 o Premio France Culture. 3 Premio francés ao mellor libro estranxeiro. 4 Grande Prémio de Romance e Novela 1999. Sumario Análise da novela A morte de Carlos Gardel de Antonio Lobo Antunes Abstract An interpretative essay on Antonio Lobo Antunes´s A morte de Carlos Gardel

DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA …anuariobrigantino.betanzos.net/Ab2002PDF/2002 467_474.pdf · 467 Anuario Brigantino 2002, nº 25 DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES:

  • View
    228

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA …anuariobrigantino.betanzos.net/Ab2002PDF/2002...

  • 467Anuario Brigantino 2002, n 25

    DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA POLIDRICA A MORTE DE CARLOS GARDEL

    De Piazzola e Gardel a Lobo Antunes:A novela polidrica

    A morte de Carlos Gardel

    CONCEPCIN DELGADO CORRAL*

    A tantos escritores galegos autores de tangos,entre eles, Xess Calvio de Castro

    Antnio Lobo Antunes (Lisboa, 1942) estudiou a carreira de medicina e traballoucomo psiquiatra para finalmente dedicarse exclusivamenta literatura. Candidatoao Premio Nobel con Cardoso Pires un dos grandes novelistas que cambiaron opanorama narrativo portugus. Os seus libros demostran que o traballo do novelista duro mais o resultado fermoso: Memoria de elefante (1979), Os cus de judas (1979),Conhecimento do inferno (1980), Explicao dos pssaros (1981), Fado alexandrino(1983), Auto dos danados (1985)1 , As naus (1988), Tratado das paixes da alma (1990), Aordem natural das coisas (1992), A morte de Carlos Gardel (1994)2 , O manual dosinquisidores (1996)3 , O esplendor de Portugal (1997), Livro de crnicas (1998), Exortaoaos crocodilos (1999)4 , No entres to depressa nessa noite escura (2000). Tratado daspaixes humanas, A ordem natural das coisas e A morte de Carlos Gardel constitenunha triloxa sobre a morte e o chamado Ciclo de Benfica en alusin ao barrio de Lisboaonde o autor pasou a sa infancia e adolescencia. Antnio Lobo Antunes recibiu o premioaustraco de Literatura Europea no ano 2000.

    En A morte de Carlos Gardel utiliza, no ttulo e como personaxe importante nodesenvolvemento da novela, unha figura famosa, decadente e mediocre para algns, peroimportante para unha grande parte do pblico medio e marxinal e para un considerablenmero de intelectuais desde mediados do sculo XX ata a actualidade de todos os pasese, sen lugar a dbidas, de Portugal. Ademais estructura a novela en cinco partes costtulos de cinco tangos famosos: Por una cabeza, Milonga sentimental, Lejana tierrama, El da que me quieras e Meloda de arrabal.

    *Concepcin Delgado Corral, betanceira, Doutora en Filoloxa pola Universidade deSantiago de Compostela e Catedrtica de Lingua e Literatura Galega do Instituto FranciscoAguiar de Betanzos1 Grande premio de Romance e Novela 1985.2 Esta novela recibiu en 1996 o Premio France Culture.3 Premio francs ao mellor libro estranxeiro.4 Grande Prmio de Romance e Novela 1999.

    SumarioAnlise da novela A morte de Carlos Gardel de Antonio Lobo Antunes

    AbstractAn interpretative essay on Antonio Lobo Antuness A morte de Carlos Gardel

  • 468Anuario Brigantino 2002, n 25

    CONCEPCIN DELGADO CORRAL

    A primeira parte consta de 75 pxinas e recolle os pensamentos de lvaro quen,acompaado pola sa irm, leva seu fillo Nuno ao hospital. Ambiente de ambulancia, demdicos e enfermeiras que o narrador domina, non sen unha pequena dose de irona.lvaro retrocede vinte e cinco anos e, dirixndose ao fillo, recorda as relacins con Claudia,aquela rapariga seria e loura, o casamento e a instalacin nun soto da Rua dos Arneirosdespois de encontrar un traballo na publicidade, o nacemento non desexado de Nunoxunto co sentimento de estar vivindo cunha estraa, a sa proposta de aborto e aseparacin. Seguidamente retrocede mis no tempo, ata o pai abandonado e a vida coairm na casa do av paterno, os cociados da vella criada Alcira, e as felicitacins enviadaspolo pai e que constituan as nicas relacins con el. A lembranza da morte do can do av,provocada polo veterinario para evitarlle o sufrimento, lvao a considrar como boa unhamorte igual para Nuno, consideracin rexeitada pola irm sen vacilacin: A minha irmno entendia, no era possvel que entendesse: no vira os olhos do cachorro, o seupedido, a sua exigncia, a sua ordem, e eu, com a pespereira do passado a crescer-me namemria5 . A agona de Nuno faino reflexionar sobre a falta de comunicacin co fillo, earrepentirse de non ter ficado con Claudia no canto de casar con Raquel, a segunda mullere primeira en anunciarlle a adiccin de Nuno s drogas. Ademais dos pensamentos delvaro aparecen os do pai, os do av e os de Silvina, a criada da sa actual muller, Raquel.Esta muller lembra a sa vida cun pai fotgrafo e unha nai tola quen, ao morrer o marido,recupera a cordura e pretende deixar Lisboa para regresar aldea; a travs dos pensamentosde Silvina sabemos que Raquel ama a lvaro sen ser correspondida, completando a visinque el mesmo nos transmite mais, no caso de Silvina, desde unha posicin crtica doscomportamentos do home.

    Son os pensamentos de lvaro, dirixndose ao fillo, os que destacan nesta primeiraparte, manifestando unha parte da sa vida: neno que medrou sen pais ao lado dun avque non mostraba amor por el, escritor de guins para o cine que ten que vivir do traballona publicidade, home frustrado no seu primeiro amor, un tanto machista ao recoecer quenon a amaba e non aturar que viva con outro -prodcese unha ambigidade na expresindos sentimentos cara primeira esposa, a quen quizais ama anda, ao lembrar que foi aosar de estar co xuz cando se deu conta por primeira vez do bonita que era-; a indiferenciapola segunda muller. lvaro non acepta ser abandonado como seu pai mais a historiareptese. As relacins de rexeitamento entre fillo e pai danse tamn de maneira semellante.

    Os grandes intrpretes de tangos eran afeccionados hpica, e o tango de Gardelque d nome primeira parte da novela representa ben o amor polos cabalos: Por unacabeza/todas las locuras, e establece unha relacin entre perder nunha aposta e o desamor.lvaro, como o apostador perdedor, vai de fracaso en fracaso e non s el, senn todos ospersonaxes; a repeticin das historias de abandono entre as parellas e entre pais e fillosconfirman tamn o que moitas letras de tangos pregoan, que o destino cruel e non podecambiarse.

    A segunda parte, milonga sentimental, xira ao redor de Graa, a irm mdica de lvaro.A travs dos seus pensamentos transmite a relacin coa mestra Cristiana quen completa ahistoria presentndonos unha nai avergoada do seu aspecto fsico e da sa atraccinpolas mulleres; a relacin traumtica de Cristiana cun home provocada como unhademostracin nai de muller normal; as aventuras amorosas da nai; os medos do pai; o

    5 A morte de Carlos Gardel, Lisboa, 1994, p. 45.

  • 469Anuario Brigantino 2002, n 25

    DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA POLIDRICA A MORTE DE CARLOS GARDEL

  • 470Anuario Brigantino 2002, n 25

    CONCEPCIN DELGADO CORRAL

    establecemento en Carcavelos con Graa; os prezuzos e as crticas por uns amores malvistos; a aceptacin do irmn e as visitas co fillo que lle rouba os cartos ta para a droga.As relacins amorosas de Graa coas mulleres como proba de fidelidade ao irmn, o seuverdadeiro amor. Os pensamentos das das centran esta parte, alternando o pasado cunpresente marcado pola agona e morte de Nuno, completando a historia de lvaro e dofillo cos puntos de vista de cada unha, facndonos chegar as sas propias historias edndose a coecer mis intimamente como personaxes: obsesionada pola soedade, polosentimento de vergoa e polo medo de perder a sa compaeira, Cristiana, e a fraxilidadede Graa, pese a aparente dureza manifestada na actitude coa vella criada do av a quen,despois de devolvela residencia da que escapara para escoitar novamente os loendrosen Benfica, arrebata do pescozo unha odiada foto sa de nena. Graa un personaxe detraxedia, cunha vida interior chea de sentimentos de amor polo irmn -non atura ver olvaro abatido- e cunha paciencia infinita ante as esixencias da manitica Alcira a quen,en numerosas ocasins, desexara lanzar pola varanda. Despois da morte de Nuno, deaguantar a hipocrisa da xente que non sente para nada a morte dun drogadicto, candoGraa bota da sa casa a unha Cristiana manitica e absorvente que acabar cun delegadosindical nunha triste vila.

    Outra vez o ttulo est moi relacionado co contido, entendida a milonga non nosentido de tango como baile, senn no de vida disipada. Esa vida amorosa condenada porunha parte da sociedade, o amor entre persoas do mesmo sexo, o amor polo irmn, o amorextramatrimonial, unha parte importante na vida dos personaxes.

    A terceira parte, lejana tierra ma, est ocupada principalmente polos pensamentosde Claudia, a primeira muller de lvaro e nai de Nuno. Claudia lembra a sa vida en Coloniadespois de finalizada a guerra, con escasa racin e moita fame, procurando co pai comidaentre as runas e coa nai presa por arrancar o anel do corpo morto sepultado entre osescombros da filla dun coronel. Claudia sen poder aturar os sons tristeiros de Gardel porlembrarlle os rudos das sereas e o sangue en Colonia. A sa determinacin de instalarsenun apartamento deixando a vida montona con lvaro para dedicarse a vivir a sa xuntocon outras mulleres enganadas polos seus homes con mulleres mis novas; elas tamn naprocura de homes novos como Ricardo, o amante-neno mal mirado por Nuno. Nospensamentos de Claudia mstrase o pasado co presente, lembrando a chegada a Lisboacoa foto que o to lle dera de Gardel, o seor da brillantina e dos labios pintados, oporteiro de hotel amigo do to, os varios traballos e o ascenso a deseadora traballando napublicidade; o primeiro encontro con lvaro na escola de cine, a vida en Benfica e asvisitas da cuada que a odia, o internamento de Alzira polos desagradecidos irmns.Como, informada polo amigo de Nuno do seu ingreso no hospital, lembra cando de nenoestaba enfermo e empeza a escoitar os sons do tango Lejana tierra ma. A negativa deGraa que trata de impedir que o vexa culpndoa da morte do fillo por unha hepatiteprovocada a travs das xiringas; finalmente a compra dun billete de ida para Alemaa, nonsen antes despedirse de lvaro e comprobar que el non manifesta sentir nada pola samarcha.

    Aos pensamentos de Claudia sobre o seu ex marido xntanse os da amiga Margaridaquen, fronte actitude pasiva e por iso mis positiva de lvaro, descrebe ao seu ex maridocomo un manaco perseguidor que non a deixa vivir tranquila: interrmpelle as relacinscon outros homes conseguindo que escapen asustados e amezaa con suicidarse. Adecisin de volver con el despois de chegar conclusin de que peor que un marido un

  • 471Anuario Brigantino 2002, n 25

    DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA POLIDRICA A MORTE DE CARLOS GARDEL

    ex marido. Por Margarida sabemos que Graa, personaxe que consideraba sinistro peronon tan negativo como a sa propia sogra, os visitaba unha vez por ano. Os pensamentosde Margarida sobre a triste vida de lvaro ao lado dunha muller como Raquel no Alto deSo Joo vendo enterros todo o da e, segundo ela, desexando regresar con Claudia.

    Nesta parte ctanse polo menos tres tangos, o que d ttulo mesma, Mano a Mano eCaminito. Os tres aparecen en entornos de enfermidade, tristeza e morte, e dous deles,Lejana tierra ma e Caminito estn intimamente relacionados co contido desta parte,centrada nas lembranzas de Claudia que escapa dunha vida de miseria na posguerra aleme, despois dun matrimonio desfeito e morto o seu nico fillo, decide deixar Lisboa eregresar terra que tivera que aboandonar.

    A cuarta parte, el da que me quieras, ocpana principalmente os pensamentos doNuno quen, en estado de coma no hospital, fai un repaso da sa vida. O presente, ondoo mdico, a enfermeira, o pai e a ta o mdico opina que non oe-, con desexos de quererfalar e non poder, de deixar o hospital para regresar ao seu mundo de soedade e drogas,alterna cos feitos do pasado: a separacin dos pais, o temor obsesivo a pasar fame polatotal despreocupacin deles; o terrbel medo soedade que xa experimentara de moi neno;o aburrimento de sar co pai cando xa non o levaba aos sitios onde o pasaba ben, acabandopor esconderse para non acompaalo mentres a nai pensaba que estaba con el; comodesaparecan as cousas da casa para comprar droga; o primeiro amante da nai, Helder, paidunha amiga da escola; a cada definitiva na droga, e o segundo amante da nai, Enrique,un rapaz da sa idade; as amigas da nai procura de homes novos. Nuno sntese mellorque nunca nos ltimos momentos de vida e imaxnase feliz na casa familiar cos seus paisunidos.

    Afloran tamn os pensamentos do Helder: non quere a Claudia, vai xunto dela por noncomer s cando Teresa est fra; prefere a nai doutra compaeira da filla; como, estandocon Claudia, pensa na outra; e vendo o enfado de Nuno-neno, lembra a sa propia infanciaco padrasto, sobrio dunha medium que acodan sa avoa e sa nai para falar co paimorto que nunca responda.

    E os temores de Ricardo, pasando revista sa vida, a ser abandonado por Claudia,coa conviccin de que foi un disco de Gardel o culpbel da sa fuxida.

    O ttulo desta parte, como nas anteriores, coincide co tema da mesma. Nuno procuroudesesperadamente o amor e a proteccin dos pais sen conseguilo, por isto caeu na drogaprovocadora dunha morte por sobredose. A falta de amor e o baleiro das vidas dospersonaxes manifstanse non s aqu senn a travs das pxinas de toda a novela. lvaro,privado do amor dos pais, semellaba non querer a ningun. Helder non quera saesposa nin a Claudia. Graa quera a quen non poda querer. Claudia non era amada porlvaro nin por Helder, e Ricardo necesitbaa e non era correspondido por ela.

    A ltima parte, Meloda de Arrabal, ocpana os pensamentos de Raquel: desde adesconfianza de que tea unha amante por regresar tarde casa e por non asitir ao traballoata o respiro de alivio cando chega de madrugada e pon a msica de Gardel berrando quenon morreu abrazado aos vecios que chaman porta protestando polos rudos, e achegada co vello Albino presentndollo como Gardel; lembra como acompaou con lvaroo vellote a aquel octavo andar de Santo Antonio e axudou a darlle a medicina a Laurindamentres o pobre home poa no tocadiscos Meloda de Arrabal.

    Albino centra tamn esta parte lembrando a sa muller Laurinda enferma de trombosecoa que formou parella bailando tangos durante moitos anos; os tempos gloriosos e a

  • 472Anuario Brigantino 2002, n 25

    CONCEPCIN DELGADO CORRAL

    decadencia do presente sen traballo e rexeitado por marica e decadente; como o coeceulvaro, entre catro clientes no Snoopy, confundndoo con Gardel; como o levou sacasa para mostrarlle todos os recortes das viaxes por Europa e Amrica, xunto a importantespersonalidades; a solicitude de consellos para resolver os seus problemas ao vello cheodeles e que anda lembra a caixa das cinzas do fillo morto como tenente de aviacin; comoconsidera ao creador de anuncios sobre iogurtes un home importante ata que comprendeque non pode estar ben da cabeza; as perguntas sobre a composicin de tangos comoVolver, El da que me quieras.

    Estn tamn os pensamentos da prima de Raquel, Beatriz, a quen solicitou consello eaxuda para que lvaro non a abandonase, informndoa de que est esperando un fillo del;Beatriz medita na sa propia vida cun home que a deixou por outra e tamn cun abortoprovocado; as reflexins amargas sobre os homes que s necesitan unha muller-a-das, esobre o matrimonio; a franqueza con lvaro dicndolle que Gardel est morto e a xustificacinpor non querer unha muller como Raquel; Beatriz repasa a sa vida, a infancia en Luandae despois en Sesimbra. Lembra como o Ricardo, na procura de Claudia, foi visitalos, comosemellaban el e o lvaro dous vivos, e como o rapaz chegou a ocupar o seu sitio candoeste marchou, non se sabe a onde, ela pensa que a Benfica onde vivira co Nuno e coaClaudia; Raquel comprende entn que o pasado est morto: lvaro, Claudia Nuno, avivenda de Benfica, o vento nos loendros, pero imaxina ver no xardn zoolxico o paiempurrando cos brazos a randeeira baleira onde Nuno se despraza cantando e feliz.

    Novamente hai unha gran relacin entre o ttulo desta parte, Meloda de Arrabal, e ocontido. A localizacin das vivendas en barrios perifricos, humildes ou marxinais dunhagrande cidade; a casa de Raquel contemplada desde dous puntos de vista, o da primaBeatriz que a ve de maneira negativa e o dela imaxinando ver o mar; o andar octavo dovello cantador de tangos en Santo Antonio. A triste casa de Raquel, prxima ao cemiterio,onde espera inutilmente por el. Unha Lisboa marxinal e decadente que a nai louca dacriada, recuperada a cordura, pretende abandonar para regresar aldea.

    A historia central a de lvaro, Claudia e Nuno, historia cun final trxico pola morte dofillo. lvaro, arrepentido e con nostalxia do pasado, protagonizar novamente a historiade abandono co fillo que Raquel espera como se un cruel destino o empurrase. Pero haitantas historias como personaxes, estes, ademais de presentarnos as sas propias historiasdesde a sa intimidade -que tamn son ampliadas por outros personaxes-, axudan acompletar a historia principal cos datos e visins que nos aportan. A primeira parte ofreceos pensamentos dos homes: lvaro, o pai e o av, e tamn os dunha muller, Silvina, amuller-a-das de Raquel. A segunda parte ocpana os pensamentos de das mulleres,Graa e Cristiana. O protagonismo da terceira parte tamn das mulleres, Claudia, Ins,Margarida, frustradas nas relacins cos homes. A cuarta parte ten como protagonistas oshomes, Nuno, Helder, Ricardo, todos eles dbiles, marcados pola falta dun pai ou, no casode Ricardo, pola dependencia da nai. A quinta parte cntrase en das mulleres fracasadas,Raquel e a sa prima Beatriz, e tamn aparece Albino, o decadente personaxe a quenlvaro confunde con Gardel. Todos os personaxes, homes e mulleres, estn marcados porun pasado familiar triste, pobre e falto de amor, e vivirn a repeticin da eterna historia dedesamor, en todos os mbitos, no presente.

    6 A msica era de Gardel. Curiosamente o brasileiro Roberto Carlos fai a sa propia versin deste tangoconsagrado por Gardel.

  • 473Anuario Brigantino 2002, n 25

    DE PIAZZOLA E GARDEL A LOBO ANTUNES: A NOVELA POLIDRICA A MORTE DE CARLOS GARDEL

    As novelas de Lobo Antunes estn intimamente unidas musica e, se moitas delasnaceron baixo a influencia de obras de autores clsicos como Beethoven ou Mahler,outras inspranse no fado para manifestar o destino fatal que paira sobre a vida dospersonaxes. Neste caso elixe a figura mtica de Carlos Gardel, a sa morte non asumida atao final por un personaxe importante como lvaro -non asumida anda por moitos gardelianos-, representa o declive dos homes simples como el que xa non teen mitos nos que apoiarse.Escolle un intrprete de tangos e o tango como podera ter utilizado o fado -as dasmodalidades musicais teen moito en comn na expresin de sentimentos de amor edesamor e sobre todo na carga de fatalidade que preside as vidas dos personaxes-, pero afigura de Gardel est quizais mis relacionada con aspectos marxinais propios da realidadeactual e que teen importancia na novela; ademais, as letras dos tangos relatan osacontecementos da vida diaria de forma transparente e clara como os monlogos dospersonaxes.

    Sen entrar a categorizar as letras dos tangos en maiores ou menores -hai quen asclasifica como subliteratura, e quen as considera verdadeiros poemas- o certo que LoboAntunes a partir de cinco tangos -pequenos poemas narrativos- constre unhaextraordinaria novela polifnica, perfecta na construccin, e un extenso e profundo tangona narracin das vidas tanxenciais duns personaxes marcados pola falta de amor, polopesimismo e polo sentimento trxico. Fallan as relacins familiares entre as parellas e entrepais e fillos, e a soedade centra a vida de todos. lvaro, ao final, comprende que Gardel, afigura que se interpoa entre o seu fillo e el, est morto, pero tamn est morto Nuno e,contemplando a randeeira baleira, sente nostalxia do neno que foi porque o fillo elmesmo que vai sucumbindo xunto ao seu pasado.

    A obra de Lobo Antunes demostra que o tango ten plena vixencia na exposicin dunsargumentos dramticos que se repiten, baixo formas diferentes, no mundo actual. A vidatranscorre nos barrios dunha grande cidade que neste caso non Buenos Aires sennLisboa, barrios aos que os personaxes estn moi apegados, recordando con certa nostalxiaun pasado que en modo algn foi o paraso. A novela pon en relacin esta peza musicalcoas historias cruzadas duns personaxes de clase social media nunha grande cidade,Lisboa, presentando as sas propias verdades e as imprensins acerca das verdades dosoutros. Como acontece nas letras dos tangos, nas narracin dos personaxes entra todo,desde o social e sentimental ata o confidencial e mis desgarrado porque cada personaxeten o seu drama presidido polo desamor que a morte de Nuno fai aflorar; a todos eles llescadra ben a letra do tango de Alfredo Le Pera6 : El da que me quieras/no habr ms quearmonas,/ser clara la aurora/y alegre el manantial,/traer quieta la brisa/rumor de melodas/y nos darn las fuentes/su canto de cristal./El da que me quieras/endulzar sus cuerdas/el pjaro cantor,/florecer la vida,/no existir el dolor.

    Se o tango e Gardel eran a vida do pobo, Lobo Antunes d voz a uns personaxesrepresentativos de sectores sociais, en certa medida silenciados, e descobre as sasilusins e medos, a tica e a moral da sociedade actual e o baleiro das sas vidas, poendode relevo a vixencia do tango-cancin e da vida como drama. Mais, como Astor Piazzola,o clebre compositor autor da gravacin da banda musical da pelcula El da que mequieras, Lobo Antunes interpreta un tango moderno, enriquecido con influencias damsica clsica na introduccin da perspectiva polifnica, con solos nostlxicos econtrapuntos, e unha dramtica marcha fnebre.

  • 474Anuario Brigantino 2002, n 25

    CONCEPCIN DELGADO CORRAL