Giao tiếp và ứng xử giữa người mua và người bán trên các chợ vỉa hè

Embed Size (px)

Text of Giao tiếp và ứng xử giữa người mua và người bán trên các chợ vỉa hè

  • 1

    GIAO TIP NG X GIA NGI MUA V NGI BN

    TRN CC CH VA H

    PGS., TS. Trn Th Minh c

    Trng HKHXH&NV, HQGHN

    Trong mi nm cui ca th k 20, cng vi tin trnh pht trin kinh t

    v th ho, hin tng ph n nng thn lang thang kim sng quanh nm

    hoc theo ma v cc th ngy mt gia tng. Mt trong nhng cng vic h

    thng lm l bn hng rong trn cc va h, ch cc, ch tm.

    Theo s liu ca Tng cc thng k nm 2001, H ni hin c 49 phng

    v 73 x cha c ch. V vy trn cc gc ph, trn cc khong t trng mc ln

    hng trm t im kinh doanh tri php v gn 20. 000 ngi bn rong, trong

    ch yu l ph n nng thn bn cc mt hng thc phm, rau qu. Do mt

    ch cc th l rt thp: ch c 31% s phng, x c s ch bnh qun l

    0,5% ch / 1 phng, nn ngoi cc "ch cc", "ch tm" vi nhng khun vin

    t nhiu c nh hnh, trn cc ng ph H ni nhng ngi bn hng

    rong to nn cc "ch di ng va h", chp nhong. Nhng ch ny t nhiu

    p ng c nhu cu thit yu khc nhau i vi cuc sng ca cc c dn

    thnh th cng nh ngi dn nng thn.

    Mc ch ca bi vit l m t chn dung vn ho ca loi hnh ch thc

    phm di ng trn va h, do cc ch em nng thn bn rong to nn. Qua , ch

    ra nhng bt cp ca loi hnh ch ny i vi vn trt t an ninh x hi, an

    ton giao thng, v sinh mi trng v qun l mng li ch th, ng thi

    cng t ra cho cc nh quy hoch kin trc th mt s vn cn phi gii

    quyt lin quan n loi hnh ch ny.

    ng c chnh thc y ph n nng thn ra H ni bn hng rong thng

    ch yu do khng c vic lm v ngho kh. Nh mt ch bn rau cho bit :"

    Mc thu nhp trung bnh ca mt ngi qu ra H ni bn hng rong trong 3

    thng c th so snh vi mc thu nhp c nm ca mt h gia nh nng dn

    gm 5 ngi cy 4 so rung !" iu ny l gii v sao nhng ngi ph n nng

    thn (v c nam gii) chp nhn cuc sng lang thang trn ng ph.

    Ch va h th hin kh nng thch ng ca ph n nng thn i vi cng

    vic bn rong, ch yu l bn thc phm v rau qu Mt cng vic kinh doanh

    khng cn nhiu vn cng nh hc vn. Ch cn mt chic n gnh, i vai

  • 2

    kho v cp chn do dai l ch em nng thn khng nh vai tr ca mnh

    trong gia nh v cng ng.

    Nghin cu gii v giao tip ng x gia ngi mua v ngi bn trn cc

    ch va h khng th khng ni ti nhm ph n nng thn bn rong. S gp mt

    ca s ch em ny tht s to nn mt lot cc ch di ng trn cc ng ph.

    Vn ho ch va h ca nhng nhm ngi c ngun gc v li sng khc nhau

    biu hin quan h ng cp trong mua bn - ngi bn l "dn nh qu", ngi

    mua l "dn th thnh". Vn ho mua bn ca cc ch va h phn nh nhng thi

    thiu vn ho ca c ngi mua v ngi bn - l s coi trng hng ho,

    xem nh tnh ngi. C khng t ngi mua hng thnh ph khinh b ngi bn

    " nh qu'', nhng li cn hng ca h. iu ny c th do v gi r, v s tin

    li ca dch v hng rong v mt l do ngm n v thc khc l khng t ngi

    mua i khi cho php mnh c quyn "lng m " ngi bn! n gin ch v h

    l "ngi nh qu"!

    S ngho kh v kinh t, s thp km v hc vn v s khc bit v li

    sng lm cho nhm ph n nng thn bn rong thnh ph c tm l chp

    nhn thn phn hn km ca mnh. iu ny th hin rt r qua li giao tip, ng

    x ca ch em i vi ngi mua hng ngi thnh ph. Nh mt ch bn trng

    cho bit:

    " H l ngi H ni, h c quyn. Cn mnh l ngi dn qu, i lm

    thu ni t khch qu ngi m ra khng dm chi li. Ngi ta ni sao th

    mnh bit vy, do thn phn m. D c ng mnh cng nn nn nhn. To ting n

    nh cho, ai bnh."

    i vi nhiu ngi thnh ph, nhu cu s dng dch v ch va h l rt

    ln. Kiu ch di ng trn h ph gip ngi dn tit kim thi gian, gi c phi

    chng v c hng s phc v tn tnh, nhn nhc ca ngi bn (ch yu l

    ngi nng thn). Vic ph n nng thn bn rong p ng c nhu cu tiu

    dng hng ngy ca ngui thnh ph, hnh thnh nn s giao lu mua bn mang

    sc thi vn ho ch va h. c im ny khng c phn nh trong cc ch

    th truyn thng ni ngi bn v ngi mua c li sng, vn ho ng x

    khng cch bit.

    Vn ho ch th khc vi ch nng thn. iu ny th hin qua cung

    cch ng x ca ngi mua v ngi bn. Nhng ngi ph n ngoi tnh lang

    thang bn hng trn cc va h d t nhiu b ng ho, thch ng cho ph hp

    vi li sng th, nhng h vn b gn nhn "ngi nh qu". Do t nhiu b

    phn bit ng x. Cm gic km ci, yu th, nhn nhc l nhng nt tm l in

  • 3

    hnh ngi ph n nng thn bn rong. Nh mt bc bn rau cho bit:"N

    ng tui con mnh m gi xc xc con ny, con kia sang bn cho tao ci ny,

    ci khc... Tc lm nhng vn phi ni "d c bo chu ly ci g cho c ".

    S giao tip thiu ng cm v thm m gia nhng ngi mua v ngi

    bn thuc cc nhm x hi c li sng khc nhau l mt biu hin thiu vn ho

    cc ch va h. nh kin "ngi nh qu" thng c th hin rt r qua

    ngn t, qua s nhn thc v qua hnh vi c x ca mt s ngi mua i vi

    ngi bn (l ngi nng thn). Nh mt ch bn rau ni:" C ch n mc rt

    sang trng, ci xe Dream, nhng ton ni thiu vn ho. Ch ta khinh ngi

    nh qu chng em nhng ch y ngy no cng qua y mua hng ca chng

    em".

    Xt t kha cnh vn ho ng x gia nhng "ng nghip", vic ph n

    nng thn ua nhau ra thnh ph bn rong khng th khng gy ra s him khch,

    ghen tc ca nhng ph n H ni cng bun bn trn cc va h. Khi ch em

    nng thn c nhiu khch hng, iu g x xy ra vi h? Ch c nhng ph n

    ngoi tnh lang thang bn rong mi thc s thm tha thi th ch ca cc

    ng nghip gc thnh ph :" Cc con nh qu chng my khng bit cy rung,

    ch bit cy ng nha thi, lm cho cc b y khng bn c hng." Kiu

    ng x ny thc s c trng cho li vn ho giao tip ti cc ch va h.

    Do phi lang thang kim sng trn cc va h, ph n ngoi tnh t ra thch

    ng nhanh vi cng vic bn rong ca mnh. K nng phng v v kh nng ng

    ph ca nhm ph n bn rong th hin trong mc nhn bit, phn loi khch

    hng ca h. Theo cc ch:" Nu mnh nhn nhc, vui v, ho nh vi khch, th

    s d bn c nhiu hng hn. Vi khch hng tt phi cho hi, cm n. Gp

    ngi vui tnh mnh a li. Nhng ngi lm iu phi nhng nhn coi nh

    ic, ni li n nh cho. Vi ngi anh th phi nn nhn, tc lm nhng

    vn phi nim n. Vi ngi va mua va chi, mnh gnh i nhng vn phi

    ci, i qua ri mi dm lm bm. Vi ngi ngh l n khng c nh mua th

    mnh ni gi cao ln, v mnh khng dm khng cho h xem hng..."

    C th ni, vn ho ch va h to nn mt li ng x phng v ca ch

    em nng thn i vi khch hng thnh ph. Trong khi cc ch truyn thng

    nh ch Hm, ch Hng B, ch Hng Gia, giao tip gia ngi mua v ngi

    bn th hin li c x ca ngi thnh ph: kho lo ni nng v thi tn

    trng ln nhau. Tnh nhn vn trong vn ho ch truyn thng kh c th tm

    thy cc ch di ng va h.

  • 4

    Nhn t kha cnh gii, do hon cnh bt buc, nhiu ph n nng thn

    trong vai tr mi vai tr lm kinh t, t ra thch ng nhanh i vi mi

    trng bn rong trn cc va h. Thc t cng cho thy ph n nng thn lang

    thang bn rong nhiu hn nam gii. Bng s khng nh kh nng lm kinh t

    ca mnh, a v cu ch em trong gia nh thay i - H khng cn n thun

    l ngi ni tr, h l lc lng lao ng c ting ni quyt nh trong gia nh.

    Nh mt ch bn rong chia x: " Ti tho lun cng chng mua sm ci ny, ci

    kia, t vic t chc sn xut, b tr cng vic n mua sm vt t nng c v c

    vic con ci s i hc. By gi l quyt nh chung ca c 2 ngi v mi cng

    vic". Cng vi s nng cao nhn thc cuc sng, nhm ph n nng thn bn

    rong ngy cng t tin trong nh gi bn thn. Nhiu ch em cho rng: vic

    bn hng rong H ni gip cho cc ch "sng d hn", "hc c nhiu ci

    khn ra, bt c ci t ca ngi nh qu".

    T gc qun l th, ch va h gy nn nhng kh khn no ?

    Chng ta u bit, vic bn hng rong trn ng ph ca ph n nng

    thn l khng b php lut ngn cm. Theo b lut lao ng:" Mi hot ng lao

    ng to ra ngun thu nhp khng vi phm php lut u c tha nhn l vic

    lm". Tuy nhin xt t kha cnh an ton x hi, cng vic bn rong gy kh

    khn cho cng tc an ninh ng ph. Vic nhm ph n bn rong di chuyn lin

    tc trn cc ng ph, nhng h li khng hiu bit v lut giao thng s gy

    nn cn tr giao thng. Nh mt ch bn rong ni:" n ? Em c g

    u, em tng n ch cm ngi i xe".

    Mt s ch em bn rong nhn thc rt r nhng hu qu m mnh c th

    gy ra trn ng ph. Nh mt ch bn n ni:" ng ph cht chi, mnh

    i lung tung li khng bit lut, nh hng n va chm xe c. Nu b m xe

    cng chng dm ku hay bt n v bit l mnh sai".

    Ph n nng thn bn hng trn cc va h cm nhn th no v s an ton

    i vi bn thn? Theo cc ch, c nhiu iu s hi khi bn hng H Ni: s

    cng an ui, s bn la o ly tin, s b n cp hng, s tai nn giao thng, s

    b au m, s b lu manh nh, s thanh nin h hng lm ba ...

    "Hm v n Ngc H, c thng n p vo ngc mnh, mnh lm bm "

    ch", n nghe thy quay li lm cn, n chi: "Con kia my ni ci g". Mnh

    phi bo: "Khng, ti bo con b kia i nhanh ln". Phi nhn nhc chu, ch

    khng n nh cho cht"- tm s ca mt ch bn hoa qu.

    Vic ph n bn rong di chuyn thng xuyn trn ng ph vi i

    quang gnh, xe p th hng ho cng knh khng nhng gy cn tr giao thng

  • 5

    m cn lm mt m quan thnh ph v mt v sinh mi trng. Hin tng khi

    cng an n, ch em bn rong chy ht h, i khi li a ra bn phn nh mt

    thc t l chng ta ang bt lc vi vic gii to bn hng trn cc lng ng,

    h ph.

    Cng tc qun l th trng ang gp khng t tr ngi, phin toi trong vic sp

    xp n nh an nnh trt t trn ng ph. Nh mt ch bn rong ni:" Ngi ta

    ui l vic ca ngi ta, nhng v hon cnh kh khn vn phi len li bn

    hng".

    Mt khc, do s lu chuyn ngu hng thng xuyn ca s ch em ny,

    chnh quyn ia phng, cng an khu vc (ni h tr) gn nh khng th kim

    sot c h. Ngoi ra, cc t nn x hi c du hiu pht trin t chnh nhm

    lao ng t do ny (Theo bo lao ng s 18/ 1997: c ti 10- 12% i tng

    hnh s ang n nu sinh hot trong s dn lao ng ngoi tnh).

    Cng vic lang thang bn hng trn cc ng ph H Ni ca ph n

    nng thn cn gy nhiu iu bt cp. Hu ht ph n nng thn ra H ni kim

    sng u ni rng h ch ngng bn trn cc va h khi h c c mt ch bn

    hng n nh, hoc khi qu nh c vic lm m bo cuc sng cho gia nh h.

    Cch suy ngh v hnh ng trn i hi cc c quan qun l phi c ci nhn

    thit thc trong vic quy hoch ch th.

    Quy hoch ch th trc ht cn tnh n nhu cu, li ch ca ngi

    mua hng,