of 96 /96
1 eLIBRO MANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO eLIBRO INKO Marx & Engels Manifesto de la Komunista partio

Manifesto de la Komunista Partio (PDF 701kb) - · PDF file3 MANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO eLIBRO Antaûparolo al la germana eldono de 1872 L a Ligo de Komunistoj, internacia asocio

  • Author
    votu

  • View
    232

  • Download
    7

Embed Size (px)

Text of Manifesto de la Komunista Partio (PDF 701kb) - · PDF file3 MANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO...

  • 1

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIOeLIBRO

    I N K O

    Marx & Engels

    Manifestode la

    Komunistapartio

  • 2

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Karl Marx kaj Friedrich EngelsMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIOEsperanta traduko kaj postparolode Detlev Blanke

    eLIBROAranis: Franko Luin

    ISBN [email protected]://www.omnibus.se/inko FEBRUARO 2002

    Presita versio de itiu elektronika libro,abunde ilustrita,aperis e ProgresoEldonejo, Moskvo1990, kaj estasaetebla e diversajlibroservoj, ekzemplee la Libroservo deUEA.(ISBN 5-01-002341-5)

  • 3

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Antaparolo al la germana eldono de 1872

    La Ligo de Komunistoj, internacia asocio de laboristoj, kiusub la tiamaj kondioj kompreneble povis esti nur sekre-ta, komisiis dum la kongreso, okazigita en novembro 1847 enLondono, la subskribintojn verki detalan teorian kaj prakti-kan parti-programon destinitan por la publiko. Tiel ekestis lasekva Manifesto, kies manuskripto migris kelkajn semaj-nojn anta la Februara Revolucio1 por preso al Londono.Unue publikigita germane, en tiu lingvo i estis presita enGermanio, Anglio kaj Usono en almena dek du diversaj el-donoj. La angla teksto unue aperis en la jaro 1850 en Londo-no en Red Republican, tradukita de Miss Helen Macfarlane(Mekfarlejn), kaj krome en 1871 aperis almena en tri diver-saj tradukoj en Usono. La franca teksto unue aperis mallongeanta la Junia Insurekcio 18482 en Parizo, lastatempe en LeSocialiste en Nov-Jorko. Novan tradukon oni preparas. Polaversio aperis mallonge post la unua germana eldono. Rusaversio aperis en enevo dum la sesdekaj jaroj. Anka en ladanan i estis tradukita balda post sia apero.

    Kiom ajn aniis la cirkonstancoj dum la lastaj dudek kvinjaroj, la eneralaj principoj, evoluigitaj en i tiu Manifestoentute restas plene validaj anka hodia. Jen kaj jen oni

    1 La franca revolucio dum februaro 1848. (Trad.)2 Ribelo de la pariza proletaro de la 23-a gis la 26-a de junio 1848, kiu

    markis la kulminon de la revolucio 1848 1849 en Eropo. (Trad.)

  • 4

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

  • 5

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    devus plibonigi detalojn. Kiel la Manifesto mem klarigas, lapraktika apliko de tiuj principoj ie kaj iam dependos de laekzistantaj historiaj kondioj. Pro tio anka ne estas metitaaparta akcento sur la revoluciajn intervenojn, proponitajnfine de la apitro II. Tiu parto hodia aspektus multrilate alia.Rigarde al la grandega evoluo de la grandindustrio dum lalastaj dudek kvin jaroj kaj la progresinta partia organizio dela laborista klaso, ligita al i, rigarde al la praktikaj spertojkolektitaj unue dum la Februara Revolucio kaj e multe plidum la Pariza Komunumo3, kie unuan fojon la proletaro dumdu monatoj havis la politikan potencon, rigarde al tio i tiuprogramo hodia kelkaloke estas malnoviinta. La Komunu-mo aparte pruvis, ke la laborista klaso ne simple povas prenien posedon la pretan tatmekanismon kaj ekfunkciigi in porsiaj propraj celoj. (Vidu Der Brgerkrieg in Frankreich.Adresse des Generalraths der Internationalen Arbeiter-Asso-ciation)4, germana eldono, p. 19, kie la temo estas plutrak-tita). Plue kompreneblas, ke la kritiko pri la socialisma litera-turo hodia estas mankhava, ar i nur traktas is 1847; lasamo koncernas la rimarkojn pri la rilato de la komunistoj alla diversaj opoziciaj partioj (apitro IV), kvankam ili nuntem-pe ankora estas ustaj en la bazaj trajtoj, tamen la sia pre-zento ili hodia estas malnoviintaj jam pro tio, ar la poli-tika situacio totale transformiis kaj la historia evoluo elmon-digis la plej multajn de la tie menciitaj partioj.

    3 Revolucia registaro de la laboristaro, kreita per proleta revolucio la18-an de marto 1871 en Parizo. La Pariza Komunumo estis la unuaprovo fari proletan revolucion kaj starigi la diktaturon de laproletaro. i ekzistis is la 28-a de marto 1871. (Trad.)

    4 La civitana milito en Francio. Mesao al la enerala Konsilantarode la Internacia Laborista Asocio. (Trad.}

  • 6

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Tamen, la Manifesto estas historia dokumento, kiun nine plu rajtigas nin ani. Pli posta eldono eble aperos kunenkonduko, kiu kovros la tempospacon de 1847 is nun. Laprezentata represo por ni venis tro neatendite, por lasi al nila tempon por tia enkonduko.

    Londono, la 24-a de junio 1872

    Karl Marx, Friedrich Engels

  • 7

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Antaparolo al la dua rusa eldono de 18825

    La unua rusa eldono de la Manifesto de la KomunistaPartio, tradukita de Bakunin, aperis komence de la ses-dekaj jaroj6 en la presejo de Kolokol7. La Okcidento en i (larusa eldono de la Manifesto) tiam nur povis vidi literaturankuriozaon. Tia opinio hodia estus neebla.

    Kian limigitan kampon la proleta movado ankora havistiam (decembro 1847), plej klare montras la fina apitro de laManifesto: La rilato de la komunistoj al la diversaj opozi-ciaj partioj en la diversaj landoj. Tie mankas uste Ruslan-do kaj la Unuiintaj tatoj. Estis la tempo, kiam Ruslandoestis la lasta granda rezervujo de la tuta eropa reakcio; kiamla Unuiintaj tatoj absorbis la superfluan proletaran fortonde Eropo per enmigrado. Amba landoj provizis Eroponper krudmaterialoj kaj samtempe estis merkatoj por la ven-do de iaj industriaj varoj. Do tiam amba landoj tiel a alielestis kolonoj de la ekzistanta eropa ordo.

    Kiom malsame estas hodia! uste la eleropa enmigrado

    5 i tiu antaparolo al la dua rusa eldono de la Manifesto estaskomune verkita de Marx kaj Engels. (Trad.)

    6 La unua rusa traduko de la Manifesto aperis en 1869 en enevo,en la eldonejo Volnaja russkaja tipografija. (Trad.)

    7 La rusa urnalo Kolokol (sonorilo) havis demokratian kajrevolucian tendencon kaj estis eldonita de 1857 is 1867 de lademokrataj revoluciuloj Aleksandr Herzen (1812 1870) kaj NikolajOgarjov (1813 1877). (Trad.)

  • 8

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    ebligas al Norda Ameriko gigantan agrokulturan produkta-don, kies konkurenco ekskuas la fundamentojn de la eropaterproprieto, u granda, u malgranda. Krome, tio permesasal la Unuiintaj tatoj ekspluati siajn grandegajn industriajnfontojn per tiom da energio kaj en tia skalo, ke post malmultatempo ili devas rompi la isnunan industrimonopolon de ok-cidenta Eropo, aparte tiun de Anglio. Amba cirkonstancojreefikas revoluciige al Ameriko mem. La malgranda kaj mezaterproprietaoj de la farmantoj, la bazo de la tuta politikakonstitucio, iom post iom estas venkitaj de la konkurenco dela grandaj farmbienoj. En la industriaj distriktoj samtempeunuan fojon disvolviadas amasa proletaro kaj okazas neima-gebla koncentrio de kapitaloj.

    Kaj nun Ruslando! Dum la revolucio de 1848/49 ne nur laeropaj princoj sed anka la eropaj buroj vidis en la rusaenmiksio la solan savon kontra la us vekiinta proletaro.La caro estis proklamita efo de la eropa reakcio. Hodia liestas militkaptito de la revolucio en Gatina8, kaj Ruslandoformas la avangardon de la revolucia agado en Eropo.

    La Komunista Manifesto havis la taskon proklami laneeviteble antastarantan dissolvion de la moderna buraproprieto. Sed en Rusio ni trovas, krom rapide ekflorantakapitalisma trompo kaj nur us evoluanta bura terproprie-to, la duonon de la tero kiel komunan proprieton de la kam-paranoj. Ekestas la demando: u la rusa obina, formo de lamalnovega komuna proprieto je tero, kvankam forte subfo-

    8 Post la mortigo de la caro Aleksandro la Dua fare de membroj de lasekreta organizao Narodniki (popolamikoj) dum marto 1881, laposteulo Aleksandro la Tria kaiis en la Kastelo Gatina proksimede Sankt-Peterburgo. (Trad.)

  • 9

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    sita, povos senpere transiri al la pli alta formo de komunismakomuna proprieto? A, u inverse, i devas antae trairi lasaman procezon de dissolvio, kiu karakterizas la historianevoluon de la Okcidento?

    La hodia sole ebla respondo pri tio estas: Se la rusa revo-lucio farios la signalo de proleta revolucio en la Okcidento,tiel, ke unu kompletigas la alian, tiam la nuna rusa komunaproprieto je tero povas servi kiel elirpunkto de komunismaevoluo.

    Londono, la 21-a de januaro 1882

    Karl Marx, Friedrich Engels

  • 10

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Antaparolo al la germana eldono de 1883

    La antaparolon al la prezentata eldono mi bedarindedevas subskribi sole. Marx, la homo, al kiu la tuta labo-rista klaso de Eropo kaj Ameriko dankas pli multe ol al iuajn alia Marx ripozas en la tombejo de Highgate9, kaj su-per lia tombo jam kreskas la unua herbo. Depost lia mortoentute ne plu povas temi pri prilaboro a kompletigo de laManifesto. Des pli necesas la mi esprimi i tie ankorafojejenon.

    La baza penso trairanta la tutan Manifeston: ke la eko-nomia produktado kaj la socia strukturio de iu historia epo-ko, necese sekvanta el tiu produktado, formas la fundamen-ton por la politika kaj intelekta historio de tiu epoko; ke sekve(ekde la dissolvio de la praa komuna terproprieto) la tutahistorio estis historio de klasbataloj, bataloj inter ekspluata-taj kaj ekspluatantaj, regataj kaj regantaj klasoj sur diversajtupoj de la historia evoluo; sed ke tiu batalo nun atingis tu-pon, kie la ekspluatata kaj subpremata klaso (la proletaro) neplu povas liberigi sin de la klaso (buraro) ekspluatanta kajsubpremanta in, sen samtempe liberigi la tutan socion poriam de ekspluatado, subpremado kaj klasbataloj tiu fun-damenta penso sole kaj ekskluzive apartenas al Marx10.

    9 Karl Marx mortis la 14-an de marto 1883 kaj estis entombigita en latombejo Highgate (Hajgit) en Londono. (Trad.)

    10 Al tiu penso, mi diras en la antaparolo al la angla traduko,

  • 11

    eLIBROMANIFESTO DE LA KOMUNISTA PARTIO

    Mi tion jam ofte esprimis; sed uste nun nec