Nguyen Xuan Hoan.pdf

  • View
    213

  • Download
    1

Embed Size (px)

Transcript

  • CNG NGHIP HA NNG THN THNG QUA

    PHT TRIN CC CM CNG NGHIP LNG NGH:

    NGHIN CU TRNG HP TI CC CM CNG NGHIP

    LNG NGH BC NINH V H TY

    Nguyn Xun Hon*

    1. t vn

    Cng nghip nng thn l mt b phn ca kt cu ngnh cng nghip, bao gm

    cc c s sn xut cng nghip, tiu th cng nghip tn ti nng thn, gn b mt thit

    vi sn xut nng nghip v kinh t - x hi nng thn. Cng nghip ha (CNH) l qu

    trnh nng cao t trng ca cng nghip trong ton b cc ngnh kinh t, ng thi tng

    cng s dng cc tin b khoa hc k thut v trang thit b c kh trong cc ngnh sn

    xut v kinh doanh. Nh vy, CNH nng thn l qu trnh nng cao t trng v gi tr ca

    cc ngnh cng nghip, tiu th cng nghip v dch v, ng thi nng cao vic s dng

    thit b c gii trong cc ngnh ngh sn xut, kinh doanh nng thn.

    Gn 4 thp k qua, k t 1960 th gii chng kin s tri dy ca xu hng

    CNH nng thn cc nc chu nh i Loan, Thi Lan, n v gn y l Trung

    Quc. S xut hin v pht trin nhanh ca xu hng ny trc ht bt ngun t s tht

    vng v nn i cng nghip qui m ln hin i thnh ph trong vic to vic lm,

    tng thu nhp v xa i gim nghoi. Kinh nghim cho thy mt s nc Chu vic

    pht trin cng nghip nng thn c tin hnh theo nhiu cch khc nhau nh i

    Loan, Nh nc khuyn khch lp cc nh my, x nghip cng nghip nh nh ngnh

    si, dt, chi tr em, ch bin nng sn thc phm nm phn tn cc huyn l, th

    trn cc vng nng thn, gn ni c ngun nguyn liu,... n , pht trin cc x

    nghip nh vi cc ngnh th cng nghip nng thn, l cc ngnh cn t vn nhng

    li c sn nguyn liu, lao ng v khng i hi k thut phc tp. Trung Quc, s

    CNH nng thn pht trin doanh nghip va v nh nng thn do nng dn thc

    hin nh x nghip Hng Trnii t nhng nm 1980

    iii. Thi Lan, CNH nng thn ch

    pht trin nhng vng thun li, ven cc th ln. nng thn, phn ln cc x

    nghip cng nghip lm ch bin nng, lm sn v bn ti ch. Trong vic CNH nng

    thn ca Thi Lan c phong tro vi tn gi One tambon, one product (mi lng, mt

    sn phm) c pht ng t nm 1999 sau khi Th tng Thi Lan i thm ca hng

    one village, one product ti Nht Bniv

    .

    * NCS, Trung Tm Nghin cu & Pht trin H thng Nng nghip (CASRAD), Vin Khoa hc Nng nghip Vit

    Nam (VAAS)

  • Nh vy, trong qu trnh CNH nng thn, mt s nc thnh cng trong vic

    pht trin cc ngnh ngh phi nng nghip v pht trin doanh nghip va v nh nng

    thn. Cn Vit Nam, chin lc CNH nng thn c a ra t Ngh quyt Trung

    ng V, kha VII, ngy 10/06/1993 v n nay vn ang tip tc y mnh. Cu hi t

    ra l trong thi gian qua Vit Nam tin hnh s nghip CNH nng thn theo m hnh

    no? C iu g mi trong qu trnh CNH trong cc lng ngh nng thn? iu g rt ra

    c t s pht trin ca cc lng ngh trong qu trnh CNH nng thn ?

    2. Kt qu nghin cu

    2.1. Cng nghip ha nng thn Vit Nam

    n nay, dn s Vit Nam c trn 84 triu ngi, trong c 75% dn s sng

    nng thn. Trong nhng nm qua, cng nghip thnh th c s pht trin nhng khng

    sc thu ht ht lao ng tng thm n t nng nghip v cc vng nng thn. S d

    tha lao ng v s di dn t cc vng nng thn v cc thnh ph kim vic lm ngy

    cng tng nhanh. Hin nay, t trng ca khu vc cng nghip v xy dng ch chim

    42,0% trong c cu kinh t v t l lao ng trong cng nghip ch chim khong 18%

    trong tng s lao ng ca nn kinh t.

    V vy, mc tiu ca chin lc CNH nng thn Vit Nam l tng thu nhp ca

    nng dn, m rng th trng lao ng v CNH, HH c cu kinh t nng nghip. t

    c 3 mc tiu quan trng ny, chin lc CNH nng thn c da trn c kh ha sn

    xut nng, cng nghip v pht trin cc ngnh ngh ch bin theo hng xut khu hoc

    thay th nhp khu v cc ngnh ngh th cng nghip nng thnv. Thc t Vit

    Nam, trong thi gian qua c 2 hnh thc CNH nng thn ch yu.

    Th nht l loi hnh CNH nng thn da vo vic pht trin cc khu cng nghip

    a ngnh cc vng nng thn ven v dc cc trc ng quc l chnh thu ht

    cc doanh nghip t thnh ph v cc doanh nghip c vn u t nc ngoi nhm pht

    trin sn xut cng nghip, dch v v gii quyt vic lm cho lao ng nng thn. Loi

    hnh cng nghip ny bt u pht trin t u nhng nm 1990, n nay n vn tip tc

    pht trin mnh v hnh thnh h thng sn xut c cng ngh v trang thit b hin

    i, chuyn lm gia cng cho cc doanh nghip ca th v nc ngoi.

    i vi loi hnh CNH nng thn ny, Nh nc ban hnh cc chnh sch rt

    thng thong v thun li cho cc nh u t trong v ngoi nc u t v xy dng

    nhiu khu cng nghip cc vng ven v cc vng nng thn. Ban u, cc thnh ph

    ln c coi nh l mt ng lc thc y s nghip CNH v HH ca c nc nn s

    u tin c dnh cho cc tam gic tng trng kinh t nh: Tam gic tng trng pha

    Bc l H Ni Hi Phng Qung Ninh, min Trung l Hu - Nng Qung Ngi

    v min Nam l Thnh ph H Ch Minh Bin Ha Vng Tuvi. Nhng hin nay, mi

    chnh sch v s u i u c thc hin tt c cc tnh thnh trong ton quc. c

  • bit, Nh nc thc hin vic phn cp, phn quyn cho cc a phng t chc lp

    d n, thm nh d n trnh Chnh ph ph duyt, ri xy dng v qun l cc khu cng

    nghip ti a phng.

    n nay c nc c trn 150 khu cng nghip - khu ch xut vi din tch trn

    25000ha, d kin n nm 2015 s thnh lp mi thm 115 khu cng nghip v m rng

    27 khu cng nghip. Tnh t nm 1988 n nm 2007, Vit Nam thu ht 9.500 d n

    u t nc ngoi vi tng vn ng k khong 98 t USD. Ring khu vc kinh t c

    vn u t nc ngoi chim khong 16% GDP, ng gp vo ngn sch Nh nc vt

    1,5 t USD trong nm 2007; ng thi gii quyt vic lm cho hn 1,2 triu lao ng trc

    tip v hng triu lao ng gin tipvii

    .

    Th hai l loi hnh CNH nng thn thng qua pht trin cc lng nghviii

    nng

    thn da trn s nng ng ca nhn dn v chnh quyn a phng. Cc lng ngh

    thng sn xut hng tiu dng, th cng m ngh, cc sn phm ngh thut phc v cho

    th trng ni a v xut khu hoc l cc lng ngh chuyn ch bin lng thc, thc

    phm v nguyn vt liu phc v cho tiu dng v cng nghip ch bin khc. Trong cc

    lng ngh nng ng cng v ang c nhiu h gia nh chuyn thnh cc doanh

    nghip nh v va pht trin sn xut kinh doanh quy m ln hn v tham gia vo

    th trng trong nc v quc t.

    Theo thng k ca C quan hp tc quc t Nht Bn JICA, n nm 2003 ton

    quc c 2017 lng nghix

    . Cc lng ngh Vit Nam gii quyt c vic lm cho

    hn 1,3 triu lao ng thng xuyn v ang ng gp tch cc vo vic CNH nng thn

    v xa i gim ngho nng thn. Th trng tiu th sn phm ca cc lng ngh

    c tiu th trn 100 nc trn th gii, gi tr xut khu cc hng th cng m ngh

    t 565 triu USD/nm. Trong nhng nm va qua, mc d Nh nc c nhng ch

    trng, chnh sch nhm khi phc v pht trin cc lng ngh. Nhng gn nh cc lng

    ngh cn pht trin t pht, cha c s h tr hiu qu v kim sot cht ch ca nh

    nc. Hin nay c nhiu lng ngh khng pht trin c v c nguy c mt ngh.

    Nhng cng c mt s lng ngh nng ng i mi, hin i ha sn xut v tr

    thnh cc cm cng nghip lng ngh (CCNLN), thng l nhng khu vc tp trung

    nhiu doanh nghip, nhiu tim nng sng to, i mi v l ni nui dng v pht

    trin cc doanh nghip chnh thc (formel) v th cc CCNLN ny cn phi c quy

    hoch v pht trin nh mt h thng sng to v s i mi nng thn.

    2.2. Cm cng nghip lng ngh vng ng bng sng Hng

    Khi nim v cm cng nghip v cm cng nghip lng ngh

    Khi nim cm cng nghip district industriel xut hin vo cui th k 19 bi

    Marshallx xut pht t vic nghin cu ca ng v s tp trung sn xut cng nghip

    min bc nc Anh. Sau , khi nim ny c pht trin theo 2 trng phi tip cn

  • cng nghip khc nhau. Cc nh nghin cu theo trng phi Php nh Courlet et

    Pecqueur, Colletis, gi l cc h thng sn xut a phng SPL Systmes productifs

    localiss, l h thng sn xut cp nhiu n kha cnh lnh th. Cc nh nghin

    cu theo trng phi Anh - M gi l cm cng nghip cluster hay district industriel

    vi cc tip cn ca G. Becattini; M. Porter; Nadvi et Schmitz, Qua vic nghin cu

    v chuyn i c cu kinh t v cng nghip ha nng thn vng BSH, chng ti thy

    c s xut hin cc CCNLN ging nh cc cm cng nghip Italia t nhng nm

    1970xi

    . V vy, trong nghin cu ny chng ti s vn dng khi nim cm cng nghip

    (cluster) v phng php tip cn ca G. Becattini; M. Porter; Nadvi et Schmitz v tham

    kho cc cng trnh nghin cu ca h thc hin ti Italia, M v cc nc ang pht

    trin nh Brasil v Innxia. Vy cm cng nghip l g?

    Cm cng nghip theo G. Becattini, l mt thc th x hi lnh th c trng

    bi s c mt hot ng ca mt cng ng ngi v qun th doanh nghip trong mt

    khng gian a l v lch s nht nhxii

    .

    Cm cng nghip theo M. Porter, l s tp trung v a l ca cc doanh nghip, ca

    cc nh cung cp dch v chuyn nghip ha, ca nhng ngi c hng dch v, ca cc

    ngnh cng nghip v cc t chc c lin quanxiii

    .

    Thc t, c nhiu nh ngha khc nhau v cm cng nghip. Nhng trong cc

    nh ngha u cha cp n s tp trung theo a l ca cc doanh nghip gn kt vi

    s i mi v c s pht trin nng ng do tnh hip ng tha hng t Tnh hiu qu

    tp th thng qua cc tc ng kinh t t bn ngoi, t mng li cc nh cung cp,

    mng li khch hng v cc li ch ca cc hot ng tp thxiv

    . Trong cm cng

    nghip, vn mu cht l c s hip ng, sn xut vi qui m ln, c s tc ng qua

    li, c s tng tr, c s ganh ua v c kh nng phn ng nhanh vi nhng thay i

    ca th trng mang li hiu qu trong sn xut v kinh doanh.

    Vit Nam, Cm cng nghip lng ngh l mt h thng sn xut a phng,

    c c trng bi s tp trung theo a l cc doanh nghipxv

    sn xut, kinh doanh v

    dch v c s chuyn mn ha trong cng mt hot ng hoc mt nhm cc hot ng

    b tr cho nhau. S tp trung theo a l ca cc doanh nghip to ra cc th ch

    thc y s hnh thnh v pht trin cc mi quan h, s hp tc v cnh tranh gia cc

    doanh nghip trong cng lnh th, ng thi to ra mng li cc nh cung cp, mng

    li khch hng v to ra s i mi, cc li ch chung cho cc thnh vin trong cng

    lnh th.

    Cc kiu cm cng nghip lng ngh vng BSH

    Trn c s s liu iu tra v thng tin thu thp c trong 90 CCNLN H Ty v

    Bc Ninh, chng ti phn loi c 3 loi CCNLN, c th nh sau:

  • A)- Cm cng nghip lng ngh cng nghip ha v chuyn mn ha cao