Notities SZR Thomas

  • View
    162

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Notities SZR Thomas

Wat is sociale zekerheid?woensdag 25 maart 2009 11:16

Geen makkelijke definitie. Wat is vereist? Element van solidariteit. Gericht op het garanderen van een bepaalde minimale levensstandaard of het handhaven van de levensstandaard die men heeft. Hoe? Uitkeringen in de plaats van een inkomen uit arbeid Uitkeringen die kosten opvangen waarmee men geconfronteerd wordt. (sociale risico's) Bv. Arbeidsongeschiktheid, ouderdom, werkloosheid (//arbeidsongeschiktheid, maar de oorzaak is anders!), gezondheidszorg, gezinslast (kinderbijslag), overleving (bv kostwinner overlijdt. Weduwe blijft achter) Waarom hoort onderwijs er niet bij? In de SZ gaat het om prestaties die een gendividualiseerd karakter hebben. Onderwijs wordt aangeboden als een publieke dienst (=collectieve voorziening). Arbeidsongeschiktheid: 1) ongevallen 2) zwangerschap 3) => verschillende regeling! Tot nu toe ging het steeds om sociale verzekering. De sociale zekerheid kent echter twee onderdelen: 1. Sociale verzekering (u hebt recht als u voldoet aan de voorwaarden, ongeacht of u ze nodig hebt.) 2. Sociale bijstand (u hebt recht op een bepaalde prestatie, omdat u ze nodig hebt. U zal een inkomenstoets voorbij moeten.) In Belgi: professioneel opgebouwd sociaal verzekeringsstelsel . U bent verzekerd niet omdat u een mens bent die hier woont, wel omdat u werknemer bent, zelfstandige, ambtenaar, of iemand die ten laste is van WN, zelfstandige of ambtenaar. => door uw werk sluit u aan bij de SZ. De indeling: Werknem Worden voor alles verzekerd. ers Zelfstandi Worden voor veel minder verzekerd. Bv niet voor werkloosheid. Er bestaat wel een gen faillissementsverzekering. Overlevingspensioen. Ouderdomspensioen. Geen arbeidsongevallen- en beroepsziekteverzekering. Zwangerschapsverzekering. Wel dekking gezondheidszorg. Wel dekking gezinsbijslag. Ambtenar Ouderdomspensioen. Overlevingspensioen. Bijzondere arbeidsongevallenverzekering. en Regeling bij arbeidsongeschiktheid. Moederschap. Werkloosheid niet (een ambtenaar wordt voor het leven benoemd. Wanneer ambtenaar op straat staat, wordt hij het stelsel van WN binnengeloodsd). Gezinsbijslag. Gezondheidszorg. Professionele sociale verzekering => er bestaat een restcategorie! Deze valt onder de sociale bijstandsregelingen. Binnen deze sociale bijstand: voor alle +65-jarigen: inkomensgarantie voor ouderen. Niets voor arbeidsongeschiktheid: mensen die niet werken krijgen geen uitkering, want ze werken niet (professioneel stelsel!). Er is wel een regeling voor gehandicapten, maar dat is iets anders. Werkloosheid: nee. Gezondheidszorg: er bestaat een regeling, maar geen aparte. De ziekteverzekering wordt uitgebreid tot personen die dan nog niet gedekt zijn. De dekking van niet -beschermde personen gaat over heel weinig mensen (verzekering dekt de werkenden en zij die afhankelijk van hen zijn!). Het gaat om illegalen. En theoretisch: de renteniers: mensen die nog nooit gewerkt hebben. Gezinsbijslagen: in de bijstand vertaald door de gewaarborgde gezinsbijslag: uitgevoerd naar analogie van de gezinsbijslag voor werknemers. Tegemoetkoming personen met een handicap: 1) inkomensvervangende 2) En regeling is een rare eend in de bijt: de zorgverzekering. Voorziet in een uitkering wanneer mensen niet meer voor zichzelf kunnen instaan. Gedeeltelijke tegemoetkoming in de kosten. Waarom is ze speciaal? 1) Sociale verzekering, maar op basis van universele dekking (>< professionele dekking). 2) In VL verplicht, in BXL optioneel, in W niet bestaand.Het gaat tot nu vooral om inkomensvervangende regelingen. De tegemoetkoming van de kosten voor het hebben van kinderen bv, dat zijn kostencompenserende regelingen. Bovenwettelijke, aanvullende regelingen: Er zijn verzekeringen bovenop de sociale verzekeringen. Bv hospitalisatieverzekering, een aanvullende ziektekostenverzekering. Waarom? De ziekteverzekering dekt niet alles. In de sociale verzekeringen zit altijd een element van solidariteit.

NB: in D hoort studiebijslag wel tot de SZ! Er kan een evolutie zijn: er kan bijkomen, er kan wegvallen

NB: inkomenstoets = middelentoets (p. 80 van SZ begrijpen) In andere landen zijn er universele sociale verzekeringen. Bv. NL: Algemene Ouderdomswet. Iedereen die 65 is en in NL gewoond heeft, krijgt de uitkering.

We hebben het niet gehad over jaarlijkse vakantie. Dat is een regeling van arbeidsrecht. Om historische redenen gaat u de jaarlijkse vakantie van arbeiders toch opgesomd zien als n van de regelingen van SZ. Internationaal gezien heeft dat geen zin. Het is een regeling tussen WG en WN. Waarom dan als SZ beschouwd? Er is een tussenkomst van een publiek orgaan om die gelden uit te betalen.Voor de noties bestaan in verschillende contexten, verschillende betekenissen. Id context van de Belgische bevoegdheidsverdeling: SZ = professionele sociale verzekering. Als ons GH over SZ spreekt, gaat het daarover. SZ is een federale bevoegdheid, toch is er een Vlaamse zorgverzekering. Hoe kan dit? GH ziet het niet als SZ, want het is universeel! Id Europese context, nl. Regeling dat WN naar een ander land van de EU kan gaan, zonder SZ te betalen: in die context betekent SZ: sociale verzekering (ook zorgverzekering) + sommige bijstandsregelingen

Geschiedenis van de SZ Het gaat om het bieden van zekerheid. Het heeft altijd bestaan. Mensen probeerden zichzelf en elkaar steeds te beschermen. Id Grieks-Romeinse tijd zien we zeer schuchtere voorlopers van de SZ waarbij de clan op n of andere manier een bescherming probeert uit te bouwen voor de leden van de clan die ziek vallen.Id Middeleeuwen: gilden legden wat geld samen voor wanneer n van de vennoten ziek viel. Ook om de begrafenissen te financieren werd geld opzij gelegd.

Marx: er werd een scheiding ingesteld tussen werk en inkomen.19e E: wat is de remedie tegen de grote risico's van het leven?

Sociale zekerheidsrecht Pagina 1

De familiale opvang (werkt niet goed wanneer mensen naar de fabrieken trekken) Spaarzaamheid (je moet sparen voor wanneer het slecht gaat!) Probleem: wat als je inkomen amper genoeg is om te overleven? Hoe kan je dan sparen?En van de eerste sociale wetten in B: het oprichten van de Algemene Spaar - en Lijfrentekas. Deze ASLK liet toe heel kleine bedragen te sparen.

Geleidelijk aan: werknemers die zich samensluiten en een klein beetje van het loon dat ze overhouden in een gemeenschappelijke pot stoppen = onderlinge bijstandsmaatschappijen ( les mutualits). Dat mutualisme groeit. Id 20e E gaat de overheid het ondersteunen: subsidies. Tegelijkertijd zie je dat de overheid een beetje sociale verantwoordelijkheid opneemt: ze ondersteunt vrijwillige initiatieven (bv vrijwillig overlevingspensioen)Onze huidige SZ stamt van na WO II: de vrijwillige initiatieven en het mutualisme worden overgenomen door de overheid. Ze worden verplicht gemaakt voor alle WN en zelstandigen. = sociale verzekeringen zoals we ze nu kennen.

Vandaag: in Europese context: Bismarck: tweede helft 19e E: zeer verontrust door de opkomende arbeidersbeweging. Hij wil het gevaar van het socialisme indijken. Hij wil daarom iets doen aan de ergste gevolgen van het kapitalisme, zoals het bestond in de fabrieken. = schrik voor revolutie. => de eerste sociale verzekering, bedoeld voor arbeiders in de fabrieken (=de gevaarlijkste groep). Sociale verzekering hangt samen met het professioneel actief zijn. Bismarck wil niet de sociaal-economische orde herschikken. Vandaar dat hij opteert voor een systeem waarvan de prestaties en de bijdragen loongerelateerd zijn. Bismarck laat niet de staat de SZ-fondsen beheren, maar de WN en de WG samen. Hoe wordt dat aanvaardbaar gemaakt? Door een verschil tussen WN -bijdragen en WG-bijdragen in te stellen. Dat is fictie! Er zijn niet twee soorten bijdragen = CONTINENTALE BENADERING (D, B) Beveridge: schrijft voor WOII: gans ander concept, te linken met het programma van de geallierden, dat heel sterk de nadruk legde op de mensenrechten. Beveridge zegt: SZ is niet een werk van de werkenden, maar een recht van de mens! => een SZ op universele basis! Logisch gevolg: de uitkeringen voor iedereen gelijk (forfaitair). Het beheer zal in handen van de overheid zijn. De fondsen worden door de overheid verschaft. = ATLANTISCHE BENADERING (Scandinavi, VK) Let op: de meeste landen zijn niet zuiver. Bismarckiaanse en Beveridgiaanse elemten worden gecombineerd. Bv B: Bismarckiaans systeem, maar de zorgverzekering is Beveridgiaans. Bronnen van SZ-recht Op het niveau van de GW: art. 23: recht op menswaardig bestaan, dat zich uit in Recht op bijstand Recht op SZ Recht op Betekenis? Waarschijnlijk niet meer dan een programmatische bepaling. Als het niet nader is uitgewerkt, ben je er niets mee! Bevoegdheidsverdelende bepalingen in de GW: SZ = federaal Maar ook bevoegdheden aan gem/gew. Toegekend: bijstand aan personen en gezinnen. Alleen: zoveel uitzonderingen die uitdrukkelijk van de bevoegdheid van gem/gew uitgesloten zijn. => holt de inhoud uit! Arbeidsbemiddeling = gew/gem (raar samenspel: als iemand job weigert, gaan de gewestelijke instellingen dat zien, maar een sanctie moet door RVA genomen worden). => chaosFormele wetgeving: ja, maar sommige domeinen van de SZ worden zeer weinig bestreken door formele wetten. Veel genummerde KB's (volmachtsbesluiten), KBs en MBs. De ganse werkloosheidsuitkeringen berust op n artikel uit een besluitwet van '46. Waarom zoveel besluiten? Zeer technische materie. Er moet een evenwicht in de wetgeving behouden blijven. Sommige instituten hebben zelfstandige normerende bevoegdheid! Niet -verkozen lichamen, geen verantwoording verschuldigd! Ze mogen technische regelingen uitwerken: RIZIV -verorderningen, RVAverordeningen. Staat in hirarchie der normen lager dan KBs. Algemene beginselenwet SZ: weet dat die wet dateert uit jaren '70, maar de bepalingen over de sociale rechten zijn nog altijd niet van kracht (=versiering). Ze is gemaakt voor de tech