CÂU HỎI VÀ VIỆC SỬ DỤNG CÂU HỎI TRONG DẠY HỌC

Embed Size (px)

Text of CÂU HỎI VÀ VIỆC SỬ DỤNG CÂU HỎI TRONG DẠY HỌC

  • Tp ch Nghin cu Khoa hc 2005:3 157-166 Trng i hc Cn Th

    157

    CU HI V VIC S DNG CU HI TRONG DY HC

    L Phc Lc1

    ABSTRACT

    We have a lot of argument about the renovation of our teaching methods; however, a very

    effective tool for teaching, especially for the Positve Teaching Methods, hasnt been mentioned.

    That is questions and the use of questions in the process of teaching. For teaching, many kinds of

    questions such as questions from teacher to student, student to student, questions for evaluations,

    questions for exploring ideas,... as well as strategies for using the questions are not interesting to

    most teachers. Seriously discussing this problem will be a contribution for the process of

    renovating the teaching methods in high schools.

    Keywords: Question type, the use of questions

    Title: Questions and the use of questions in the process of teaching

    TM TT

    Chng ta ni rt nhiu v vic thay i phng php dy hc, song mt phng tin c lc

    c s dng trong dy hc, c bit l trong cc phng php dy hc tch cc vn cha c

    cp ng mc, l cu hi v vn s dng cu hi trong qu trnh dy hc. Trong dy

    hc, cu hi dng giao tip thy tr, tr tr, cu hi dng nh gi kt qu hc tp, cu

    hi dng khai thc kin thc, pht trin t duy cho ngi hccng nh cc chin lc s

    dng cu hi l nhng vn khng c nhiu ngi quan tm. Vic nghim tc bn n nhng

    ni dung ny cng l thit thc gp phn thay i phng php dy hc trong nh trng.

    T khoa: Loi cu hi, y ngha l lun dy hc, s dng cu hi

    Cu hi trong i thng biu hin s mong mun tm ti, hiu bit ca con ngi t

    thu mi bt u tp ni. Con ngi pht trin tr tu ca mnh theo tui tc, iu

    cng c th hin qua kh nng cu trc cu hi ca h: t n gin (lc nh) n phc

    tp (khi trng thnh), k c hnh thc cu hi ln ni dung cn tr li. Mt a tr, trc

    mt vt l ch c th hi Ci g y? m cu tr li ch cn mt danh t. Khi trng

    thnh, n c th hi thm T u co ci ny? hoc Lm th no to ra c ci

    ny?Song, mt ngi c tri thc, c th hi Ci ny c cu to nh th no?,

    S tn ti ca ci ny co mi lin h g i vi s vt xung quanh? hay, thm ch

    Co th thay th no bng mt ci khc c khng? Nhng loi cu hi nh vy

    cng l ngun gc c kho tng tri thc ca nhn loi ngy nay.

    V vy, trong qu trnh dy hc, ngi gio vin phi dng cu hi mt cch gng mu

    v c khoa hc, va t chc dy hc tt, va dy cho hc sinh cch s dng cu hi

    cho vic nhn thc t nhin v x hi. C th coi cu hi l mt v kh sc bn cho c

    thy ln tr trong qu trnh dy hc. Vi ngha , bi vit s nu mt s quan nim v

    vic phn loi cu hi v mt s cch s dng cu hi thng thy trong dy hc tch cc.

    1 CC KIU PHN LOI CU HI

    Nhiu nh nghin cu cu hi cc lnh vc khc nhau (gio dc, ngn ng, nghin cu

    khoa hc, khoa hc hnh s..) c cch phn loi cu hi khc nhau da trn nhng c s

    phn loi ring cho cc lnh vc y. y chng ti ch cp n vic phn loi cc cu

    hi kha cnh l lun dy hc nhm gip cho ngi gio vin c thc hn khi cu trc

    1 Khoa S Phm

  • Tp ch Nghin cu Khoa hc 2005:3 157-166 Trng i hc Cn Th

    158

    v s dng chng sao cho ng i tng, ng nh ra trong gio n v ng

    mc ch trong kim tra v nh gi. C th c nhiu cch phn loi, y chng ti a

    ra mt s kiu phn loi ring ca mnh.

    1.1 Phn loi cu hi theo mc tiu l lun dy hc ca bi hc

    1.1.1 Cc cu hi cho mc tiu khai thc kin thc

    (a) Cu hi hc sinh cng xy dng bi ging:

    Cc cu hi ny thng t xen k bi ging, theo mch pht trin ca bi ging hc

    sinh t khai thc ni dung tip theo, thay v thy c th ging hoc trnh by tt c, nh:

    yu cu hc sinh t rt ra kt lun, hc sinh t tm v d minh ho ni dung, hc sinh l

    gii mt vn n gin. Nu c mt h thng cu hi cho mc ch ny th l

    phng php dy hc m thoi gi m (xem mc 2.3).

    (b) Cu hi hc sinh tho lun:

    Cc cu hi ny c th coi l phng tin hc sinh lm vic nhm, yu cu hc sinh

    nh gi mt qui trnh lm vic, phn loi, so snh..(L Phc Lc, 2004).

    (c) Cu hi hc sinh khm ph:

    Cc cu hi ny l nhng tnh hung, yu cu hc sinh trao i, khm ph trong mt thi

    gian ngn 2-3 pht (L Phc Lc, 2000). Cu hi khm ph (hay nhim v khm ph)

    cn chun b trc trong gio n, c cu trc sao cho cha ng tnh hung buc hc sinh

    phi cng trao i ngn c li gii (L Phc Lc, 2004).

    1.1.2 Cc cu hi dng kim tra kin thc, k nng

    Thng thng, nhng cu hi ny dng kim tra bi c hoc kim tra s chun b bi

    ca hc sinh nh (kim tra u gi). Nhng vn ny c trnh by kh chi tit

    trong bi ging nh gi gio dc (L Phc Lc, 2005).

    1.1.3 Cu hi l phng tin giao tip ch yu gia thy v tr

    Trong dy hc tch cc, giao tip gia thy v tr tuy khng c ngha v mt nhn thc

    nhng rt c ngha v phng din phng php dy hc. N th hin s quan tm ca

    thy n tr, s bao qut lp hc trong sut tit hc ng thi cng l s nhc nh, ng

    vin hc sinh hc tp.

    V d:

    - Em c hiu thy ni g khng?

    - Hnh nh em c thc mc g, phi khng?...

    1.1.4 Cu hi nhm thu ht s ch ca hc sinh vo bi hc

    Dng loi cu hi ny chng t gio vin c ngh thut dy hc cao. Khi cn nhc nh

    li ko hc sinh vo bi ging (khi hc sinh mt mi, mt tp trung), thay v dng

    mnh lnh (hy ch .., hy trt t..), gio vin a ra nhng yu cu buc hc sinh phi

    ch tin trnh ca bi ging mi c th hon thnh nhim v.

    V d:

    - Hy nhc li nhn xt m bnva pht biu!

    - Thy mun bit kin ca cc em v cu chuyn m thy s k sau y.

  • Tp ch Nghin cu Khoa hc 2005:3 157-166 Trng i hc Cn Th

    159

    1.2 Phn loi cu hi theo mc pht trin tr tu

    Trong dy hc tch cc, chng ta cn khai thc ti a s ng gp vo bi ging ca hc

    sinh. S ng gp y khng ch u tin cho hc sinh kh gii m phi huy ng c hc

    sinh yu km. V vy, cn thit k nhiu loi cu hi ng vi cc mc v nng lc tr

    tu ca hc sinh s dng cho tng i tng c th. Vic lm ny khng nhng c

    ngha v phng php dy hc m cn c ngha v tm l. Hc sinh km tr li c

    cu hi ca thy s tng thm lng t tin cng nh c thm ng c hc tp. Khi thit k

    bi kim tra t lun cng cn phi hp cc loi cu hi sao cho khng c hc sinh no b

    giy trng ng thi c th pht hin c hc sinh gii, xut sc. Nhng bi kim tra

    nh vy c th dng phn loi hc sinh kh chnh xc (xem 2.2).

    1.2.1 Cu hi bnh thng

    Ch bnh thng y va mang ngha v ni dung tr li khng c g sng to va

    mang ngha n gin v cu trc. Tuy nhin, trong cc cu hi ny cn c ch dn hoc

    gii hn yu cu ca gio vin hc sinh d nh hng, khng b hoang mang.

    Cu hi ch kim tra tr nh (bit v lp li):

    - T tnh cht ng nht ca thi gian, hy suy ra nh lut bo ton c nng.( Sch gio khoa Vt l 10)

    y l mt cu trong mt bi t lun. Tuy c yu cu suy ra nhng thc cht sinh vin

    ch cn hc thuc lng vn trong bi ging ca thy.

    - Hy trnh by s sn xut ra mt liu tinh gieo cho heo ci (ch ch thch r, khng gii thch).( Sch gio khoa Vt l 10).

    Cu hi ny c gii hn r cho ngi tr li.

    - Cc bi ton p dng l thuyt mi hc mt cch my mc (cc bi tp gii theo mu hoc bi tp p dng thun ty nh cng thc) .

    1.2.2 Cu hi tnh hung

    Trong dy hc tch cc, cc hot ng ca hc sinh trong lp tp trung nhiu vo vic

    gii quyt cc tnh hung hc tp m cc tnh hung y thng thng xut pht t nhng

    yu cu (cu hi) ca gio vin c chun b trc trong gio n. Cc cu hi tnh

    hung l nhng cu hi c cha ng mt tr ngi trong nhn thc: gia bit v cha

    bit, gia bit cha chnh xc vi bit chnh xc, mt s gii thch, mt s tm kim v d

    trong thc t, mt phn on ci mi..).

    - Tnh hnh KT-XH Php trc nm 1789 c nhng biu hin tr tr no bo hiu cho mt cuc chnh bin s n ra?

    Tr ngi: tm kim v chn la.

    - Nhn xt s bin thin tnh acid-base ca oxid cao trong cng mt chu k v cc ocid ca cng mt nguyn t vi s oxy ho khc nhau. Cho v d.( kim tra hc k

    HCT nm 2004, 2005)

    Tr ngi: tm v d ng.

    - Kt qu ca vic nh gi ri ro kim sot c nh hng nh th no n bng chng cn thu thp?( kim tra hc k HCT nm 2004, 2005)

    Tr ngi: phn on.

    - Bi ton vn dng tng hp.

    Tr ngi: phn tch, tru tng ho..tm li gii ng.

  • Tp ch Nghin cu Khoa hc 2005:3 157-166 Trng i hc Cn Th

    160

    1.2.3 Cu hi m Trong qu trnh dy hc, ngi gio vin cng cn khai thc s ng gp ty theo nng

    lc ca hc sinh, ngha l cn c nhng cu hi cc em tr li theo s hiu hit ca c

    nhn. i khi gio vin dng cu hi loi ny mc kh hc sinh suy ngh m

    cha c cu tr li no ng, thm ch khng c cu tr li no. Cu hi nh vy gi l

    cu hi treo, nhm nu tnh hung, tp trung s ch ca hc sinh vo bi ging mi

    hoc on bi ging tip theo.

    - Hy k nhng ng dng trong k thut c lin quan n hin tng n v nhit ca vt rn. ( kim tra hc k HCT nm 2004, 2005)

    Hc sinh tham gia bi ging, hc sinh cng kh th v d cng sc so v cng c nhiu v d.

    - chun b ging bi Chin dch in Bin Ph, gio vin c th k chuyn bi cnh lch s ca cuc khng chin chng Php ca qun v dn ta vo nhng thng

    u nm 1954, c bit l vic la chn v chun b cn c a in Bin Ph ca

    qun i vin chinh Php lc by gi.

    Cu hi c t ra: Trc tnh hnh , ng ta lm g tip tc a cuc khng

    chin n thng li cui cng? (Cu hi treo m u bi ging)

    1.3 Phn loi cu hi theo kin thc tr li v mc t duy

    C s phn loi cu hi l:

    - Kin thc m hc sinh phi tr li: mc kh d v dung lng nhiu t.

    - Mc truy xut cc hot ng t duy ca hc sinh tr li cu hi.

    Theo kiu phn loi ny, c 4 loi cu hi.

    1.3.1 Cu hi loi pht biu (loi 1)

    - Kin thc: c sn, ngn (mt nh ngha, mt khi nim, mt qui lut hc)

    - Mc t duy: Khng sng to, ch cn ti hin, lp li hoc bt chc.

    Mu cu hi:

    - Hy nhc li ( pht biu)...

    Mm ho cu hi: Em cho bit, ....... c nh ngha nh th no?

    - Hy cho bit kt qu o c t th nghim...

    Mm ho: Em c th cho bit kt qu o ca t