e drejta e informimit për dokumentet zyrtare në shqipëri

  • View
    225

  • Download
    4

Embed Size (px)

Transcript

  • E DREJTA E INFORMIMIT PR DOKUMENTET ZYRTARE

    N SHQIPRI

  • Ky publikim sht realizuar me mbshtetjen e Bashkimit Europian. Prmbajtja e ktij publikimi sht prgjegjsi e vetme e Transparency International Albania dhe nuk mund t merret n asnj rast se reflekton pikpamjet e Bashkimit Europian.

  • E DREJTA E INFORMIMIT PR DOKUMENTET ZYRTARE N SHQIPRI

    Faqe 1Transparency International Albania

    Prshkrim i projektit Advocacy and Legal Advice Centre

    Qndra e Kshillimit Ligjor (Advocacy and Legal Advice Centre - ALAC), sht nj projekt i Transparency International Albania, i financuar nga Komisioni Europian. Krijimi i ksaj qndre ka ardhur nga nevoja pr t prmirsuar nivelin e njohurive t qytetarve mbi sfidat, q hasin gjat prballjes me korrupsionin e prditshm, si edhe pr t rritur nivelin e ndrgjegjsimit t tyre lidhur me mekanizmat pr t luftuar korrupsionin n nivelet legjislative dhe institucionale.

    Prme shrbimeve q ofron, qendra ka si qllim t adresoj n mnyr parandaluese shtjet q rrjedhin nga aktet korruptive q ndodhin n nj gam t gjer t segmenteve t sektorit publik, duke i ofruar viktimave dhe dshmitarve informacion lidhur me mnyrat e prgjithshm edhe ato specifike t ndrhyrjes pr zgjidhjen e rastit konkret t prezantuar.

    Nprmjet aktivitetit t saj, qndra synon:

    dhnien e mundsis pr qytetart, q t marrin pjes aktive n luftn kundr korrupsionit, duke u ofruar atyre kshillim dhe konsulenc juridike (pa pages) n mbshtetje t prpjekjeve t tyre pr t ndjekur dhe denoncuar aktet e korrupsionit, t kryera nga institucionet publike ose zyrtart e tyre;

    rritjen e aftsis dhe gatishmris s institucioneve publike pr t pranuar dhe vepruar n rastet e ankesave t lidhura me korrupsionin;

    rritjen e besimit publik n institucionet shtetrore dhe arritjen e prmirsimeve sistematike (legjislative, administrative dhe institucionale) n luftn kundr korrupsionit.

    Ekipi i ekspertve ligjor ofron :

    kshillim ligjor falas lidhur me t drejtat e qytetarve n raste t sjelljes korruptive

    t zyrtarve publik;

    informacion mbi mundsit e ofruara nga legjislacioni n fuqi pr denoncimin dhe

    reagimin ndaj akteve t korrupsionit;

    informacion mbi autoritetet administrative prgjegjse pr rastet prkatse;

    asistenc ligjore dhe ndihm n mbledhjen e informacioneve t nevojshme pr

    zgjidhjen e konflikteve administrative.

    Nga sa m sipr, Ligji Nr. 8503, dat 30.06.1999, Pr t Drejtn e Informimit pr Dokumentet Zyrtare, sht nj nga instrumentat kryesore ligjore pr Transparency International Abania, n ndrveprimin me administratn publike pr t marr informacion mbi shtjet e ndryshme t prezantuara nga qytetart, duke shrbyer kshtu si nj ndrmjets n zgjidhjen e tyre.

  • Faqe 2 Transparency International Albania

    E DREJTA E INFORMIMIT PR DOKUMENTET ZYRTARE N SHQIPRI

    Transparenca dhe e drejta e informimit.

    Pr nj qeverisje t mir dhe demokratike transparenca prbn nj nga elemntt thelbsor q duhet t garantohen pr t gjith qytetart. Transparenca nnkupton ndarjen e informacionit si edhe ushtrimin e veprimtaris s institucioneve n mnyr t hapur me publikun. Aksesi i lir ndaj informacionit luan nj rol ky n promovimin e transparencs dhe n parandalimin e korrupsionit, dhe si i till institucionet shtetrore duhet ta ofrojn at n koh dh n mnyr t plot pr qytetart, me qllim q t garantojn nj prdorim sa m efektiv t tij. Gatishmria n dhnien e informacionit nga institucionet e administrats publike rrit prgjegjshmrin e tyre n shrbimin ndaj qytetarve.

    Nj nga mjetet m t rndsishme ne realizimin e ksaj t drejte sht ekzistenca e nj legjislacioni t mir dhe zbatimi efektiv i tij n praktik. Ndrkoh q situata duket m optimiste pr sa lidhet me ekzistencn e akteve ligjore q garantojn kt t drejt, akoma edhe m shum angazhim dhe vullnet nevojitet nga institucionet publike pr zbatimin e tij n praktik. Nga njra an kjo nnkupton garantimin e ksaj t drejte pr qytetart n do rast*, pa u kushtzuar n motivimin apo arsyetimin e qllimit t krkess s tyre, dhe nga ana tjetr nnkupton parashikimin dhe zbatimin e sanksioneve n rastet e pajustifikuara t mohimit t ksaj t drejte. Ndr elementt ky q duhet t prmbajn dispozitat ligjore q lidhen me t drejtn e informimit mund t prmendim:

    o garantimi i t drejtave pr qytetart, q t jen plotsisht t realizueshme;

    o t siguroj qasje jo vetm n informacion, por edhe n t dhnat zyrtare t institucioneve;

    o t prcaktoj qart rastet e kufizimit apo prjashtimit nga kjo e drejt;

    o t garantoj t drejtn e ankimit;

    o t nxis eleminimin e kulturs s sekretit n veprimtarin e administrats publike.

    Mungesa e transparencs kontribuon n krijimin e nj mjedisi t prshtatshm pr zhvillimin e korrupsionit, pr pasoj duhet kushtuar nj vmendje e madhe n prballjen me faktor t ndryshojm q nxisin nj tendenc t till. Ndr kta faktor mund t rendisim:

    1. Mungesn e nj dialogu efektiv midis qytetarve dhe administrats

    2. Mungesn e garancive pr sigurimin e nj distance midis partive politike dhe strukturave shtetrore apo interesave publike;

    3. Ambiciet personale dhe sjelljet abuzive t administrats prkundrejt prons publike dhe asaj private;

    * Neni 3 i LigjitNr. 8503, dat 30.06.1999, Pr t Drejtn e Informimit pr Dokumentet Zyrtare: Autoriteti publik sht i detyruar t jap do informacion n lidhje me nj dokument zyrtar, prve rasteve kur me ligj parashikohet ndryshe

  • E DREJTA E INFORMIMIT PR DOKUMENTET ZYRTARE N SHQIPRI

    Faqe 3Transparency International Albania

    E drejta e informimit sipas legjislacionit shqiptar.

    N legjislacionin shqiptar e drejta e informimit garantohet nga :

    vKushtetuta, n nenin 23 t saj:

    1. E drejta e informimit sht e garantuar.

    2. Kushdo ka t drejt, n prputhje me ligjin, t marr informacion pr veprimtarin e organeve shtetrore, si dhe t personave q ushtrojn funksione shtetrore.

    3. Kujtdo i jepet mundsia t ndjek mbledhjet e organeve t zgjedhura kolektive.

    vKodi i Proedurs Administrative (neni 13 ; neni 20)

    Neni 13 Parimi i bashkpunimit t administrats me personat privat 1. Organet e administrats publike e zhvillojn veprimtarin e tyre n bashkpunim t ngusht me personat privat duke: a) u siguruar personave privat informacionin dhe sqarimet e nevojshme

    Neni 20 E drejta pr tu informuar T gjith pjesmarrsit n nj procedur administrative kan t drejt t marrin informacion dhe t njihen me dokumentet e prdorura n kt procedur, prve rastevekurmeligjjanvendosurkufizime. Edrejtaeprmendurnparagrafin1tktijnenimundtushtrohetpersonalisht ose nprmjet nj prfaqsuesi t autorizuar. Organi administrativ, q zhvillon procedurn administrative, sht i detyruar tu jap informacion pjesmarrsve n procedur edhe n lidhje me t drejtat dhe detyrimet e tyre.

    vLigji Nr. 8503, dat 30.06.1999, Pr t Drejtn e Informimit pr Dokumentet Zyrtare

    Sipas ktij ligji do person fizik apo juridik, vendas apo i huaj ka t drejt :

    t krkoj informacion pr dokumentet zyrtare, q kan t bjn me veprimtarin e organeve shtetrore dhe t personave q ushtrojn funksione shtetrore, pa qen i detyruar t shpjegoj motivet pr t cilat e krkon nj informacion t till.

    t krkoje informacion pr t dhnat vetjake (t mbajtura n nj dokument zyrtar) t personave q kryejn funksione shtetrore, pr aq sa kto lidhen me cilsi t krkuara nga ligji pr personat q i ushtrojn kto detyra.

    ka t drejt t njihet me dosjet dhe regjistrat e administrats (prvese kur ndalohet shprehimisht nga ligji).

  • Faqe 4 Transparency International Albania

    E DREJTA E INFORMIMIT PR DOKUMENTET ZYRTARE N SHQIPRI

    Lidhur me mnyrn apo formn e krkimit t informacionit ligji nuk prcakton ndonj detyrim. Kshtu qytetart mund ta krkojn informacionin duke paraqitur nj krkes t thjesht me shkrim nprmjet posts apo dorazi, ose n mnyr verbale pran institucionit prgjegjs. Sipas ligjit informacioni jepet pa pages nga administrata publike, prve rastit kur kjo gj ka shpenzime, ather institucioni mund t vendosi tarifa t prcaktuara paraprakisht. Ndrsa pr sa lidhet me formn e dhnies s informacionit, ligji parashikon detyrimin e administrats pr t dhn prgjigje me shkrim ose kopje t dokumentave t krkuara. N rastin kur ekziston mundsia e dhnies s informacionit n ndonj form tjetr (psh: verbale), kjo mund t bhet vetm nse pr kt merret plqimi me shkrim i personit q krkon informacionin.

    Prve rastit kur informacioni jepet me krkesn e nj personi, ligji parashikon detyrimin e institucionit pr t br publike dh pr t shumfishuar dokumente q lehtsojn informimin e publikut pr:

    a) vendndodhjen e organeve qendrore dhe vendore, vendet, si dhe emrat e punonjsve nga t cilt publiku mund t marr informacion, t paraqes krkesa apo t marr prgjigje;

    b) rregullat, procedurat dhe mnyrat se si mund t merren formulart e ndryshm, shpjegime pr qllimin dhe prmbajtjen e tyre apo t dokumenteve dhe t vrtetimeve t nevojshme pr plotsimin e formularve;

    c) rregullat e prgjithshme ligjore, sipas t cilave vepron autoriteti publik, politikat e prgjithshme, q zbaton autoriteti publik, si dhe ndryshimet e bra n to;

    ) shpjegimet e detajuara pr metodat dhe procedurat e puns s autoritetit publik.

    Si rregull autoriteti publik, q nnkupton do organ t administrats shtetrore n nivel qndror apo lokal , si edhe entet publike, jan t detyruar t japin do informacion n lidhje me nj dokument zyrtar, prve rasteve kur me ligj parashikohet ndryshe. Rastet n t cilat kufizohet kjo e drejt e qytetarve pr t marr informacion jan:

    Kur informacioni i krkuar cnon t drejtn e mbrojtjes s t dhnave personale t nj personi tjetr.

    Rastet e dokumentave q me ligj klasifikohen si sekret shtetror.

    N nj situat t till autoriteti shtetror sht i detyruar t njoftoj me shkrim krkuesin pr arsyet dhe bazn ligjore q nuk lejojn dhnien e informacionit.Autoriteti publik vendos pr mospranimin e plot ose t pjesshm t krkess brenda 15 ditve nga depozitimi i saj. N rastin e mospranimit t krkess, p