Essay Lost

Embed Size (px)

Text of Essay Lost

TabulaRasa DetelevisieserieLostalskritischeutopie WerkstukZelfstudieUtopisme Door:WillemGoedhart Docent:MaryKemperink

1

1.Inleiding Inhetnajaarvan2004stortpassagiersvluchtOceanic815neeropeentropisch eiland.Achtenveertigmensenoverlevendezecrashensamenwachtenzeopeen reddingsmissievanafhetvasteland.Wanneerdezeuitblijft,zietheternaaruit datzehundagenindezeparadijselijkeomgevingmoetenslijten.Maarzijndeze modernemensenwelinstaatomindewildenatuureennieuwlevenopte bouwen?Eninhoeverreverschilthetnieuwebestaanmetdatvanvoordecrash? Deoverlevendenworstelenzichtbaarmethetstichtenvaneennieuwe samenlevingophettropischeiland.Hetlevenaldaarheeftgoedekanten:hetis eenvoudig,natuurlijkeniedereendoetmee.Tochzijnerookveelkwestiesdie hetsamenlevenbemoeilijken;menmoetlerenelkaarteverdragenenwaarderen. Bovenstaandebevatineennotendopdeuitgangspositievande televisieserieLost.DezeAmerikaanseserie,gemaaktenuitgezondendoor productiemaatschappijABCvan2004tot2010,weetinkortetijduittegroeien totwereldwijdfenomeen.Tientallenmiljoenenkijkersvolgenwekelijksde belevenissenvandepersonagesopheteiland.Criticireagerenlovendendeserie sleeptjarenlangtientallentelevisieprijzenindewachtvoorregie,scriptsen prestatiesvanindividueleacteurs.Opinternetontstaateenwarecommunity omtrentdeserie,waarfansspeculerenoverhetvervolgvanhetverhaalende betekenisvandeonderliggendethematiekenmotievendiegetoondworden.1 Deafgelopenjareniserinditverbandheteenenandergepubliceerd door(academische)liefhebbersvandezetelevisieserie.Wetenschappelijke publicatiesnemendeseriealsvoorbeeldvaneenhedendaagscultureel fenomeen,datzichuitspreektoveruiteenlopendezakenalsfilosofie,gender, politiek,sociologieenspiritualiteit.Hetnarratiefvandetvserieconcentreert zichperafleveringopnpersonage,wiensverhaallijnopheteiland onderbrokenwordtdoorenkeleflashbacksuitzijnvoorafgaandeleven. Zodoendewordtdekijkergenformeerdoverhetverledenenhetkaraktervan depersonages,enisdezeinstaatomveranderingvanzijnofhaargedraginde nieuwesituatietesignaleren.Eveneenswordtdemaatschappijaanhetbeginvan deeenentwintigsteeeuw,metalzijnvoorennadelen,afgezettegeneennieuwe, meertijdlozesamenlevingopheteiland.Hoedezetweewerelden,evenalshun inwoners,vanelkaarverschilleniseencentraalthema.Inditkaderishet opvallenddateenbelangrijkaspectvandeserienognauwelijks wetenschappelijkbeschrevenis:deutopischedimensie. Utopismeiseenveelzijdigbegrip.Labriedefinieerteenutopiealsvolgt: Utopiaiseenplaats,waarhetideaalvanhetgoedelevenisgerealiseerd(eu topos),maardiezichhelaasnergens(outopos)bevindt.2ThomasMorelegtin zijnUtopia(1516)deliterairebasisvoorditbegrip,datzichindeloopdertijd ontwikkeltintallozevariantenvanutopischdenken.Indetwintigsteeeuw ontstaatergeleidelijkeentegenreactieopdeconventioneleutopie,waarinhet vooruitgangsgeloofjuistleidttoteennegatiefscenario:dedystopische 1HetbekendstevoorbeeldhiervanisLostpedia(http://lostpedia.wikia.com),eenencyclopedisch

opgezettewebsitegemaaktdoorfans,volmetanalyses,beeldmateriaal,lijstjes,theorienen transcriptiesmetbetrekkingtotdeserie. 2A.Labrie,Utopieenutopiekritiek.Eenhistorischeverkenning,In:A.Labrie(e.a.),Eindevande utopie?SpeciaalnummervanGroniek,jaargang26,nr.120,1993,10.

2

samenleving.Isdemodernemensmetzijnverlichtingsdenkenwelinstaattot verbeteringvanzijnleefomstandigheden? Hetcontrastvanpositieveontwikkelingenmethunkeerzijdeistyperend voordeutopischevisiehedentendage.Bestaatdeidealesamenlevingwel,of heeftelkeutopieeenzwakkeplek?Enwatvoordeenemensalseenverbetering geldt,kandooriemandmeteenafwijkendeideologiealseennegatieve ontwikkelinggezienworden.Dergelijkekwestiesvormendeleidraadvooreen recentgenrebinnendeutopischeliteratuur:dekritischeutopie.LymanTower Sargentdefinieertdezenieuwevorm,decriticalutopia,alsvolgt: Anonexistentsocietydescribedinconsiderabledetailandnormally locatedintimeandspacethattheauthorintendedacontemporaneous readertoviewasbetterthancontemporarysocietybutwithdifficult problemsthatthedescribedsocietymayormaynotbeabletosolveand whichtakesacriticalviewoftheutopiangenre.3

InhoeverredetelevisieserieLostalsmogelijketussenvormvandeutopieen dystopieaanditconceptvoldoet,isdecentralevraaginditessay.Tevenswordt hetideevaneenpersoonlijkeutopieuiteengezet;denieuwesamenlevingheeft voorelkindividuanderevoorennadelen,afhankelijkvanzijnideologienende maatschappijdiehijachterlaat.Diegenemethetjagerverzamelaarinstinctofde voortvluchtigecrimineelzaldetropischewildernisalsutopischerbeschouwen dandesuccesvollezakenman. Destrekkingvaneenutopiegaatdoorgaansverderdaneenblauwdruk vaneenidealesamenlevingtegeven.Utopischegedachtenwordennamelijk veroorzaaktdooronvredemetdehuidigestandvanzaken.Eenutopiezetzichaf tegeneenmaatschappijwaarindeleefomstandighedennietutopischzijn.Labrie concludeertdaaruit:Indiezinzegtdeutopieevenveel,zonietmeer,overde eigensamenlevingalsoverdestaatwaarnaarzijverwijst.4OokinLostissprake vanmaatschappijkritiekopdeeigensamenleving,i.c.deAmerikaanse/Westerse wereldaanhetbeginvande21eeeuw.Waardezekritiekzichspecifiekopricht, wordtverderopuiteengezet. OmvasttestelleninhoeverreLostzichmanifesteertalseenutopische, danweldystopischetelevisieserie,isnaderonderzoekvereist.Ditessaytracht, middelseenanalysevanhetplot,enkeleaspectenomtrentdeleefsituatieophet eilandvasttestellen,omtebepalenofdesamenlevinginLostaansluitbijhet utopischgedachtegoed.Hierbijligtdenadrukopeenvergelijkingtussenhet verleden(hetdagelijkselevenvanvoordecrash,waardemogelijkeutopiezich tegenafzet)enhetheden(denieuwesamenlevingopheteiland)eninwelke matedeleefsituatievandepersonagesverbetertofjuistverslechtert. Omditteillustrerenwordteenaantalthemasdoormijnaderbelicht.Zo iserdeslependekwestievanhetleiderschap:wiedeeltdelakensuitenwie volgtbevelenop?Watispreciesderolvangeweldenmoraliteitindeze samenleving?Lukthetdepersonagesteoverlevenzonderdemoderne technologie?Welkerolspeeltdenatuurophettropischeilandenwatvoor 5,nr.1,1994,9. 4Labrie,11.3LymanTowerSargent,TheThreeFacesofUtopianismRevisited,In:UtopianStudies,jaargang

3

houdingnemendeverschillendepersonageshiertegenoveraan?Vechtiedereen voorzijneigenkansen,ofligtdesleuteltotoverlevenjuistinhethelpenvan elkaar? Daarnaastkomtinditessayhetideevaneenindividueleutopieter sprake.Vandriepersonageswordtdeleefsituatievanvoorennadecrash beschreven,metoogvoordeontwikkelingdieelkpersonagedoormaaktende relatietothetutopischegedachtegoedinditleerproces.Wegensdeomvangvan detotaleserie,alsmedehetfeitdatdeutopischedimensieervanenderelatie hedenverledenindeloopdertijdmeeropeenzijspoorbelanden,beperktdeze analysezichtotheteersteseizoenvandetelevisieserie.5Doormiddelvaneen plotanalyse,gerichtoputopischeaspecten,deideologienenthematiekinde serie,wordteenantwoordgegevenopdevraag:inhoeverreisLostte interpreterenalseenutopische/dystopischetelevisieserie? 2.Ididntsignupforthis.Decrashalsongeplandbeginpunt Eerstiserpaniek.Hetvliegtuigstaatinbrand,mensenliggenbedolvenonder brokstukken.Erwordtgegild,gehuild. Hetbeginvaneenutopiezieterdoorgaansandersuit.Eenpersonage ontwaaktinzijnbedenwanneerhijnietsvermoedenddedeuruitstapt,staathij ineensineenutopischewereld.Ookindatgevalisersprakevaneenkorte periodevanpaniekofonzekerheid,maaralsnelwordtdeprotagonistdoor vriendelijkemenseninhethartgeslotenenverkenthijstapsgewijsdeutopische samenlevingwaarinhetverhaalzichafspeelt. OokinLostkomtdeutopieletterlijkuitdeluchtvallen.Maaralsdeeerste crisiseenmaalvoorbijiseniedereenbuitenlevensgevaaris,betekentdatniet zondermeerhetbeginvaneenutopischemaatschappij.Deoverlevendenwillen namelijkmaarnding:geredwordenenterugnaarhuis.Sommigepersonages weigerenzelfszichvoorkortetijdaantepassenaandenieuweomstandigheden. WanneerBoonezijnverwendezusShannoneenchocoladereepoverhandigt, reageertzijalsvolgt:SHANNON: As if I'm going to start eating chocolate. BOONE: Shannon, we may be here for a while. SHANNON: The plane had a black box, idiot. They know exactly where we are. They're coming. I'll eat on the rescue boat.6

Ondankshetbouwenvaneengrootkampvuurenpogingenomradiocontactte makenmetdebuitenwereld,blijftdegehooptereddinguit.Detechnologieaan boordvanhetvliegtuigheeftgefaald;deoverlevendenzijnonvindbaar.Ditzorgt ervoordatmenmetelkaareensoortcommunemoetstichtenopditonbekende eiland.Ofditeenutopiewordt,dieverschiltvanonzemaatschappij,isnogmaar devraag.Deparadijselijkeomgevingendeisolatievandebuitenwereldzijn 5HeteersteseizoenvanLostbevat24afleveringen,oorspronkelijkuitgezondenindeVSvan22

september2004totenmet25mei2005,enverscheenwereldwijdopDVDonderdetitelLost: TheCompleteFirstSeasonop6september2005. 6Aflevering1:Pilot,Part1

4

present;aandemensenzelfomdeutopieterealiseren. Hetontstaanvandenieuwemaatschappijgaatgepaardmetvallenen opstaan.Erheerstwantrouwentussendegroepsgenoten,hetgeenleidttot conflicten.Ookworsteltelkindividumetzijnrolbinnendegroep.De eenvoudigstezaken,zoalshetbeschikkenovervoldoendeetenendrinken,zijn geenzekerheidmeer.Zobezienlijkthetnieuwelevenweinigutopisch. Erdientdanookeenmentaliteitsveranderingplaatstevinden,alvorens deutopischesamenlevingkanwordengesticht.Hetindividualisme,zotyperend voordehedendaagsemaatschappij,moetopzijgezetworden.Naeenaantal dagenhoudtnpersonage,dokterJack,diezichopwerptalsleidervande groep,indatverbandeenbelangrijkespeech:Jack: Every man for himself is not going to work. It's time to start organizing. We need to figure out how we're going to survive here. Now, I found water. Fresh water, up in the valley. I'll take a group in at first light. If you don't want to go come, then find another way to contribute.7

Nadezespeechontstaaterindegroepsteedsmeereengevoelvansolidariteit. Devliegtuigmaaltijdenwordenonderelkaarverdeeld,enhetzwangeremeisje krijgtereentjeextra.Niemandhoeftmeerteonderhandelenofteploeterenvoor zijndagelijksekost.Allevoorzieningenomeeneenvoudig,maarmenselijk bestaanteleiden,zijnbovendienaanwezigopheteiland.Ergroeitvoldoende voedselindejungle,eriseenversewaterbronenmetdewrakstukkenvanhet vliegtuigbouwtiederebewoner,methulpvanzijnlotge