Recenzja książki Przemysława Lecha Metodyka ekonomicznej

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Transcript

  • 108 Studia i Materiay Wydzia Zarzdzania UW

    Zagadnienie pomiaru efektywnoci przedsiwzi informatycznych zawsze byo jednym z najistotniejszych problemw ekonomicznych gospodarki, w jakiejkol-wiek formie by nie wystpowao i jakkol-wiek nie byoby rozumiane. Jego znacze-nie wzrasta wraz z postpami globalizacji i rozszerzeniem gwnie za spraw Inter-netu wpywu systemw informatycznych na wszystkie sfery ycia spoecznego. Przez lata niedoceniany i tonowany gw-nie przez producentw i dystrybutorw systemw informatycznych (na zasadzie odniesienia, e skoro innym si opaca, to nam te si opaca), w ostatnich latach znowu zaczyna powoli dochodzi do gosu w literaturze przedmiotu. Przyczyn s to postpujce badania nad czynnikami suk-cesu wdroe systemw informatycznych w gospodarce. Trudno jest nie porusza tego tematu, gdy np. wedug trwajcych ju ponad 10 lat bada firmy Standish Group: Chronicles of Chaos cigle wskazuje si, e 70-80% zastosowa systemw informatycz-nych, zwaszcza duych, zintegrowanych i nowoczesnych, koczy si niepowodze-niem, czyli np. przekroczeniem terminw realizacji czy budetu lub zaniechaniem projektu pomimo poniesionych nakadw. Powraca wic pytanie o celowo informa-tyzacji i co jest pochodn tej kategorii jej efektywno, i to take w ujciu defi-nicyjnym tego problemu, od szerokiego (uyteczno), po wski, rozpatrywany we wskanikach ekonomicznych. W Pol-sce rozkwit bada efektywnoci systemw informatycznych nastpi pod koniec lat siedemdziesitych ubiegego stulecia (gwnie prace J. Kisielnickiego, W. Isz-kowskiego), w chwili obecnej zagadnienie to przewija si przede wszystkim w refera-tach, opracowaniach i ksikach M. Nied-wiedziskiego, B. Czarnackiej-Chrobot, J. Cypriaskiego oraz spki autorskiej H. Dudycz i M.Dyczkowskiego. Od dawna jednak nie ukazao si zbiorcze, monote-

    matyczne, a na dokadk naukowe opra-cowanie na ten temat i dlatego Przemysa-wowi Lechowi zawdziczamy, e wreszcie co w tej dziedzinie ruszyo drgno.

    Zasadniczym celem opisywanej ksiki P. Lecha jest analiza moliwoci () opracowania () metodyki oceny wpywu przedsiwzicia informatycznego na sytu-acj ekonomiczn przedsibiorstwa () (s. 5). Wspomagane jest to poprzez rea-lizacj czterech celw dodatkowych: zde-finiowanie roli technologii informatycznej w zwikszaniu efektywnoci organizacji, stworzenie klasyfikacji ekonomicznych aspektw przedsiwzi informatycznych, analiz istniejcych metod ekonomicznej oceny przedsiwzi informatycznych pod ktem zgodnoci zakresu oceny z rol tych przedsiwzi w zwikszaniu efektywnoci organizacji oraz moliwoci ich praktycz-nego uycia oraz praktyczn weryfikacj uytecznoci zaprojektowanej metody eko-nomicznej oceny przedsiwzi informa-tycznych poprzez jej zastosowanie w ocenie rzeczywistych przedsiwzi.

    W kontekcie powyszego, a take uwag wstpnych gwna teza badawcza rozprawy mwi o koniecznoci budowy metodyki pomiaru wpywu przedsiwzi informatycznych na sytuacj ekonomiczn przedsibiorstwa, ktre je podejmuje. Dla udowodnienia tej tezy, niejako w trakcie rozwaa, autor rozpatruje (i rozwizuje) kwestie zwizane z brakiem moliwoci zastosowania praktycznego istniejcych metod ocen efektywnoci ekonomicznej systemw informatycznych (i dlatego wg niego firmy ich nie stosuj) oraz brakiem automatycznego, dodatniego wpywu zasto-sowania systemu informatycznego na wyniki ekonomiczne organizacji (co jest przez nie-ktrych autorw opisywane bdnie jako paradygmat aplikacji systemw informa-tycznych). Stawia te hipotez, e pana-ceum na te kopoty moe sta si ustruktu-ralizowane podejcie do tej oceny.

    Recenzja ksiki Przemysawa Lecha Metodyka ekonomicznej oceny przedsiwzi informatycznych wspomagajcych zarzdzanie organizacj

    Witold Chmielarz

  • 1091/2007

    Nastpnie autor rozpoczyna realizacj celw i dowodzenie prawdziwoci posta-wionych tez drog krytycznej analizy dostpnej literatury, deskrypcji i projek-cji wasnych dowiadcze prowadzonej na drodze analizy logicznej, uzupenionych wywiadami tam, gdzie tych dowiadcze nie wystarcza, a wyraonej w postaci konstruk-cji modelowych. Swoje analizy dodatkowo uzupenia studium przypadkw uywanym jako weryfikator praktyczny stworzonych i prezentowanych metodyk ocen teoretycz-nych.

    Praca skada si ze Wstpu i Zakoczenia oraz czterech rozdziaw merytorycznych, zajmujcych ponad dwiecie siedemdziesit stron standardowego tekstu, uzupenionych obszern literatur tematu.

    Ksika ta jest z jednej strony logiczn kontynuacj i w pewnym sensie rozwini-ciem teoretycznych dokona prezento-wanych przez Autora na licznych konfe-rencjach naukowych w ostatnich latach, a z drugiej strony ich syntez uzupenion dodatkowymi badaniami praktycznymi. Pro-cedura rozwizania problemu polega tu na realizacji kolejnych krokw postpowania, ktre s jednoczenie zgodne z wyraonymi explicite lub domylnie celami czstkowymi pracy: charakterystyki i typologii przedsiwzi

    informatycznych oraz specyfikacji roli i miejsca przedsiwzi w zarzdzaniu przedsibiorstwem,

    analizy poznawczej gwnych problemw zwizanych z pomiarem i ocen efektyw-noci przedsiwzi informatycznych za pomoc metod tradycyjnych,

    charakterystyki metodyk oceny efektyw-noci,

    analiz przydatnoci wykorzystania po -szczeglnych metod oraz ich skado-wych, zoe i modyfikacji w praktyce,

    konstrukcji wasnej metodyki ekono-micznej oceny przedsiwzicia informa-tycznego,

    weryfikacja metodyki na przykadach.Wok przedstawionej procedury sku-

    piaj si zaoenia realizacyjne pracy, wychodz one jednak nieraz poza schemat zarwno typowego podrcznika akademi-ckiego, poradnika, a i nawet monografii tematycznej koncentrujcej si na pomia-rze efektywnoci zastosowa informatyki w organizacji.

    Procedurze rozwizania problemu pod-porzdkowano ca struktur pracy.

    Jej zaoenia, cele, teza gwna, hipo-tezy pomocnicze i zawarto przedstawione s we Wstpie. Ponadto poruszono kwesti miejsca podjtych bada na tle literatury polskiej i wiatowej, niedoskonaoci sto-sowanych dotychczas metodyk i problemw praktycznych dotyczce tej sfery. Nie przed-stawiono jasnego sformuowania procedury badawczej zastosowanej w tej pracy.

    Rozdzia pierwszy ksiki pt. Przedsi-wzicia informatyczne wspomagajce zarz-dzanie powicono w caoci teoretycznej identyfikacji pojcia, jego atrybutw, sub-stytutw, relacji i klasyfikacji przedsiwzi-cia informatycznego. Rozdzia ten skada si z czterech czci. Pierwsza nosi cha-rakter definicyjno-porzdkujcy i stanowi klasyczny wrcz przykad podrcznikowej poprawnoci w tym zakresie. Druga cz rozdziau to charakterystyka i kryteria suk-cesu przedsiwzi informatycznych. Autor zwraca uwag na konieczno zaliczenia do tych ostatnich kryteriw ekonomicznych, pomijanych w wielu ostatnich opracowa-niach dotyczcych oceny przedsiwzi informatycznych. W trzeciej czci dotycz-cej roli informatyki w zarzdzaniu przed-sibiorstwem najwaniejsz konkluzj jest stwierdzenie o uzyskaniu dziki zastosowa-niu technologii informatycznych chwilowej przewagi konkurencyjnej (s. 24). Ostatnia cz rozdziau analizuje swoisty paradoks produktywnoci przedsiwzi informatycz-nych, sygnalizujcy brak wpywu informaty-zacji na efektywno przedsibiorstw. Wg mojego rozeznania paradoks ten wynika z gwnie z nietrafionych wdroe syste-mw informatycznych oraz przejciowego, a typowego dla wdroe zwaszcza duych systemw zintegrowanych spadku efek-tywnoci pracy (produkcji itp.) tu po wdro-eniu. Wraenia z tego pierwszego okresu czsto s przenoszone na cae przedsi-wzicie informatyczne, szczeglnie przez teoretykw nieznajcych realiw imple-mentacyjnych. Autor niestety ogranicza si tu jedynie do odniesie literaturowych i sygnalizujcego stwierdzenia o koniecz-noci prowadzenia bada w tym kierunku, bez wasnych komentarzy, cho znajc jego gbokie dowiadczenie w tym kierunku wierz, e mgby napisa znacznie wicej.

    Rozdzia drugi zatytuowany Ekono-miczne aspekty przedsiwzi informatycz-nych wspierajcych zarzdzanie przedsibior-stwem i metodyki ich pomiaru, stanowicy najobszerniejsz cz ksiki, skada si

  • 110 Studia i Materiay Wydzia Zarzdzania UW

    a z siedmiu podrozdziaw. Struktura roz-dziau wynika z potrzeb opisu. Pierwszy jest omwieniem zakresu oceny wpywu infor-matyki na efektywno dziaania organi-zacji. Drugi zawiera analiz literaturow dotyczc ekonomicznych problemw przedsiwzi informatycznych. Ponadto ukazuje ich klasyfikacj z punktu widze-nia zarzdzania oraz co stanowi jego niewtpliwy dorobek autorski poddaje krytyce prezentowane w literaturze metody oceny. Czyni to poprzez analiz przykado-wych wynikajcych z literatury korzy-ci i kosztw z zastosowania technologii informatycznej. Kocwka podrozdziau powicona jest analizie ryzyka zwizanego z wprowadzaniem technologii informatycz-nych do przedsibiorstwa. Trzeci podroz-dzia pokazuje jedynie przebieg procesu oceny przedsiwzi informatycznych, sta-nowic wstp do zasadniczego podrozdziau czwartego prezentujcego przegld metod oceny ekonomicznych aspektw przedsi-wzi informatycznych. Ten naruszajcy wrcz struktur ksiki najduszy podroz-dzia jest najwaniejsz czci teoretyczn ksiki. Na ponad pidziesiciu stronach zgromadzono tu charakterystyki, analizy i opisy najwaniejszych nowoczesnych metodyk oceny efektywnoci przedsiwzi informatycznych. Wartoci poznawcze tego fragmentu ksiki s wic niewtpliwe. Jego nieodczn czci jest podsumowujcy te rozwaania dwustronnicowy podrozdzia nastpny, ktry sugerowabym wczy do poprzedniego. Ostatnie dwa podrozdziay skupiaj si bardziej na analizie aspektw praktycznych strategii oceny i jej wykorzy-stania w implementacji. Generalnie jest to opis pogbiony uwagami autora i wpisujcy si w koncepcj konstrukcji caej monogra-fii. Wnioski z tego rozdziau posu potem do budowy wasnego modelu w rozdziale nastpnym.

    Naturalnym niejako przedueniem po -przedniego rozdziau jest rozdzia trzeci pt.: Metodyka ekonomicznej oceny przedsiwzi-cia informatycznego. Skada si z siedmiu elementarnych czci, z ktrych kada jest albo rozszerzeniem, albo uzupenieniem problemw zgaszanych w rozdziale dru-gim. Zaczyna si od uzasadnienia wyboru podejcia w postaci dedykowanego