58
RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI Prof.Dr.Ömer POYRAZ

RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

  • Upload
    brinly

  • View
    143

  • Download
    4

Embed Size (px)

DESCRIPTION

RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI. Prof.Dr.Ömer POYRAZ. RETROVİRİDAE AİLESİ. Retrovirus'lar Retroviridae ailesinde yer alırlar. Çeşitli vertebralı türlerinde hastalık oluştururlar. - PowerPoint PPT Presentation

Citation preview

Page 1: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA

MEKANİZMALARI

Prof.Dr.Ömer POYRAZ

Page 2: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

RETROVİRİDAE AİLESİ• Retrovirus'lar Retroviridae ailesinde yer alırlar. • Çeşitli vertebralı türlerinde hastalık oluştururlar. • Hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalarda retrovirüslerin

çeşitli neoplazilere yol açtığı gösterilmiştir. • Retrovirus'ların ayrıca otoimmün hastalıklara, immün

yetmezlik sendromuna, aplastik ve hemolilitik anemiye, kemik ve eklem hastalığına yol açtığı da bildirilmektedir.

• Retrovirus'lar Revers Transkriptaz enzimine sahip olan tek virüs grubudur.

• Bu enzim virüsün hücre içerisine girişini takiben, tek iplikcikli viral RNA'dan çift iplikcikli DNA oluşumunu katalize eder.

• Provirus olarak adlandırılan bu yeni DNA, konak hücrenin DNA'sı ile entegre hale gelir.

• Bu sayede hücre genomu ile entegre halde iken, hücresel RNA polimeraz aracılığı ile, DNA provirüsünden RNA transkripsiyonu oluşur.

• Bu RNA hem mRNA olarak viral antijenleri sentezler, hem de genomik RNA'yı oluşturur.

Page 3: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Morfolojik Yapıları ve Genel Özellikleri

• Retrovirus'lar 80-120 nm büyüklüğünde, küresel görünümde RNA virüsleridir.

• Nükleik asitleri birbirinin aynısı olan iki adet tek iplikcikli RNA molekülünden oluşmuştur.

• Virüsün genomunda ayrıca revers transkriptaz enzimi yer alır. • Viral genomu ikozahedral simetrili bir kapsid çevreler. Kapsid kısmında

ribonükleoproteinler bulunur. • En dış kısımda ise lipid ihtiva eden çift tabakalı bir zarf vardır.• Zarf üzerinde ise glikoproteinden oluşan yuvarlak çıkıntılar yer alır. • Retrovirus'lar iki tip antijene sahiptir. • Birinci tip antijenler viral zarf üzerinde bulunan glikoprotein çıkıntıları ile

ilişkili antijenlerdir. • Bunlar tipe özgül ya da alt gruba özgül antijenlerdir. • Buna karşı oluşan antikorlar farklı türdeki Retrovirus'lar ile reaksiyona

girmezler. • Bu antijenik yapılar viral genomda yer alan env genleri tarafından

kodlanırlar. • Bu antijenlere karşı nötralizan antikorlar oluşmaktadır. • İkinci tip antijenler ise virüsün özünde yer alan antijenler olup, bunlar

viral genomdaki gag genleri tarafından kodlanırlar. • Bu antijenler gruba özgül antijenler olup, bunlara karşı oluşan antikorlar

farklı türdeki Retrovirus'lar ile reaksiyona girerler.

Page 4: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Şematik Görünümleri

Page 5: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Elektron Mikroskopundaki Görünümü

Page 6: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Genetik Yapısı Viral genomda 3 tür gen bulunur. 1 - Gag Geni : Virüsün kor

proteinlerini ve matriks proteinlerini kodlar.

2 - Pol Geni : Virüsün revers transkriptaz ve proteaz enzim proeinlerini kodlar.

3 - Env Geni : Viral zarf üzerinde yer alan glikoproteinleri kodlar.

Page 7: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Genetik Yapının Şematik Görünümü

Page 8: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Morfolojik Tipleri• Retrovirus'lar morfolojik yapılarına ve

nükleokapsidin virüs içerisindeki konumlarına göre 4 grup altında incelenirler.

• Bu özelliklerine göre Retrovirus'lar A, B, C, D olmak üzere 4 morfolojik tipe ayrılırlar.

Page 9: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

A Tipi Retrovirus'lar• A tipi Retrovirus'lar yalnızca intra stoplazmik olarak bulunurlar. • Bunlar henüz olgunlaşmamış partiküller olup, B tipi partiküllerin

öncüleridir. • 75-80 nm boyutlarında olup, enfeksiyon yapma yetenekleri

bulunmaz. • İç kısımda ise iki molekülden oluşan RNA ve bunun etrafında çift

kabuklu bir membran bulunur. • Bunlar hücre içerisinde olgunlaştıktan sonra B tipi partikül haline

dönüşerek hücre dışına çıkarlar.

Page 10: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

B Tipi Retrovirus'lar• B tipi Retrovirus'lar olgunlaşmamış Retro

virus'lar olup, 100-130 nm büyüklüğündedirler.

• Nükleokapsidleri tam merkezde olmayıp, kenara kaymış durumdadır.

• Fare meme tümör virüsleri bu grupta yer alır.

Page 11: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

C Tipi Retrovirus'lar• Retrovirus'ların çoğunluğu C tipi Retro

virus'tur. 90-110 nm çapındadırlar. • Nükleokapsidleri virüsün orta kısmında

merkezi olarak yerleşmiştir. • Human T Lenfotropik Virüsler ve Rous

Sarcoma virüsleri bu grupta yer alır.

Page 12: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

D Tipi Retrovirüsler• D tipi Retrovirus'ların nükleokapsidleri

silindirik formda olup, merkezi olarak yerleşmiştir.

• Hem hücre içi, hem de hücre dışı bulunurlar. AIDS etkeni olan HIV bu grupta yer alır.

Page 13: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Sınıflandırılması • Retroviridae ailesi 3 alt aileye ayrılır. 1 - Oncovirinae Alt Ailesi : Bu alt ailede insanlarda ve

hayvan larda tümör oluşturan virüsler bulunmaktadır. Bu grupta insan için önemli olan Human T Lenfotropik Virüs (HTLV) yer alır. A,B,C ve D tipi Retrovirus'lar bulunur.

2 - Lentivirinae Alt Ailesi : Lentivirinae alt ailesinde yer alan virüsler yavaş bir şekilde ilerleyen hastalık tablosu oluştururlar. Hastalarda nörolojik bozukluklar ve immün supresyona yol açarlar. Bu aile içerisinde AIDS etkeni olan HIV bulunur.

3 - Spumavirinae Alt Ailesi : Bu alt ailedeki virüsler, inokule edildiği hücre kültürlerinde karakteristik olarak vakuol benzeri köpüklü dejenerasyonlar oluştururlar. İnsanlarda hastalık oluşturup oluşturmadığı tam olarak bilinmemektedir.

Page 14: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

HUMAN T LENFOTROPİK VİRÜS (HTLV)

• Oncovirinae alt ailesinde yer alırlar. C tipi Retrovirus'ların özelliklerini gösterirler.

• İki ayrı tipi bulunmakta olup bunlar HTLV 1 ve HTLV 2 olarak adlandırılır.

• Bu virüsler insanlarda T hücre lenfoması ve lösemiye neden olurlar.

Page 15: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez • HTLV'lerin olgun T hücrelerine karşı

ilgileri bulunmaktadır. • Özellikle CD4 reseptörü taşıyan T

helper lenfositlerine ilgileri vardır. • İn vitro olarak üredikleri hücreleri

transformasyona uğratmaktadırlar. • Enfeksiyon oluşmasından, hastalığın

ortaya çıkmasına kadar uzun bir latent dönem bulunur.

Page 16: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez

Page 17: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Klinik Bulgular • HTLV'nin doğal bulaşım yolları tam olarak bilinmemektedir. • Bununla birlikte kan ve kan ürünleri nakli, kontamine iğne

batması, cinsel ilişki ve anneden bebeğe süt emzirme yoluyla geçtiği sanılmaktadır.

• HTLV enfeksiyonları genellikle asemptomatik olarak seyreder. • Bazı durumlarda 25-30 yıl süren uzun bir latent dönemden

sonra, özellikle 50 yaşın üzerindeki kişilerde T hücre lenfomasına yol açarlar.

• T hücre lenfoması lenfadenopati, hepatosplenomegali ve bazende serebral tutulum ile karakterize bir hastalıktır.

• Bu hastalık bazen derinin lenfomatöz infiltrasyonu şeklinde de ortaya çıkmakta ve mantar enfeksiyonları ile karıştırılabilmektedir.

• Hastalık sırasında kandaki kalsiyum düzeyi yükselmekte, bu durum ise kemikteki osteoperotik lezyonlarla ilşkili olmaktadır.

• Ayrıca özellikle kadınlarda demyelizasyon olmaksızın ilerleyici spastik paraliziye yol açabilmektedir.

Page 18: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Epidemiyoloji • HTLV enfeksiyonları tüm yeryüzünde

görülmekle birlikte, Japonya'nın güney bölgesinde ve Amerika'nın güneydoğu bölgesinde endemik olarak görülür.

• Tüm ülkelerde HTLV'ye karşı antikor pozitifliğinin % 1'in altında olmasına karşılık, endemik bölgelerde antikor pozitifliği % 10'un üzerindedir.

• Lenfomalı hastalarda ise pozitiflik oranı % 50'nin üzerinde bulunmaktadır.

Page 19: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Laboratuvar Tanısı • Çeşitli serolojik yöntemlerle kanda

antijen ve antikor araştırılmasıyla olmaktadır.

Page 20: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

HUMAN IMMUNODEFICIENCY VİRUS (HIV)

• İnsan Bağışıklık Yetmezliği virüsü olarak da bilinen Human İmmünodeficiency Virüs(HIV), onkojenik karakterde olmayan bir Retrovirus türüdür.

• Kısa adı AIDS olan ''Sonradan Kazanılmış Bağışıklık Yetmezliği Sendromu'' tablosunu oluşturmaktadır.

• AIDS ismi, ''Acquired Immüno Deficiency Syndrom'' kelimelerinin baş harflerinden alınmıştır.

• D tipi Retrovirus'ların genel özelliklerini gösterirler.

Page 21: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Şematik ve Mikroskopik Görünümü

Page 22: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Tarihçesi• AIDS hastalığı ilk defa 1981 yılında tanımlanmış olup, bu sendroma

neden olan etkenin bulunması 1983 yılı sonlarında olmuştur. • Virüs ilk defa Fransa'da Pastör enstitüsünde çalışan Montaigner ve

arkadaşları tarafından bulunmuştur. • Bu araştırıcılar virüsü ilk defa lenfadenopatili bir hastadan izole

etmiş olup, bu virüse Lenfadenopati Ascociated Virüs (LAV) adını vermişlerdir.

• Daha sonra 1984 yılındaAmerika'da Gallo ve arkadaşları AIDS'li hastalarda bir Retrovirüs daha izole etmişler ve bu virüse HTLV III adını vermişlerdir.

• İleriki yıllarda yapılan çalışmalarda gerek LAV'nin, gerekse HTLV III'ün aynı virüs olduğu ortaya konulmuş ve virüsün bazı yönlerden HTLV'den farklı olduğu anlaşılmıştır.

• Bu yüzden önceden verilen isimler değiştirilerek, virüse Human Immünodeficiency Virüs (HIV) adı verilmiştir.

• 1986 yılında ise Montaigner ve arkadaşları Afrika'da iki AIDS hastasından antijenik yönden farklı bir virüs izole etmişler ve bu virüse de HIV 2 adını vermişlerdir.

• Morfolojik olarak tamamen HIV 1'e benzeyen bu virüs, yalnızca antijenik yönden farklıdır.

Page 23: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Üreme Özellikleri• AIDS virüsünün replikasyonu viral zarfın yüzeyinde bulunan

glikoprotein yapısındaki çıkıntıların, hücre yüzeyindeki virüse özgül reseptörlere bağlanması ile başlar.

• Bu virüse özgül reseptörler CD4 reseptörleri olup, başta TH lenfositleri olmak üzere, monositlerin, makrofajların ve nöronların yüzeyinde bulunurlar.

• Virüs bu tür hücrelerin reseptörleri ile etkileşime girdikten sonra viral zarf hücre membranında eriyerek, nükleokapsid kısmı hücre içine girer.

• Sitoplazmada nükleokapsid parçalanarak viral nükleik asit serbest hale gelir.

• Virüsün revers transkriptaz enzimi faaliyete geçerek viral RNA'nın tek iplikcikli doğrusal DNA'sı oluşturulur.

• Bu DNA replike olarak çift iplikcikli çembersel DNA haline dönüşür.

• Daha sonra nükleus içine taşınan bu DNA, hücre DNA'sı ile entegre hale gelir.

• Bu DNA'ya provirüs adı verilir.

Page 24: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Üreme Özellikleri• Bu proviral DNA konak hücre RNA polimeraz enzimi

sayesinde transkripsiyona uğrar. • Bu transkripsiyon sonucunda genomik RNA ve

mRNA'lar oluşur. • Genomik RNA'lar virüsün nükleik asidini oluşturmak

üzere bol miktarda replike olurken, mRNA ise viral proteinlerin sentezini başlatır.

• Oluşan viral proteinler kapsidi meydana getirmek için birleşirler.

• Oluşan kapsidler içerisine nükleik asitler girerek viral nükleokapsidler oluşur.

• Daha sonra bu nükleokapsidler hücre membranından dış ortama doğru tomurcuklanmayla zarflı hale gelirler.

• Bu sayede olgun bir virüs partikülü meydana gelerek replikasyon siklusu tamamlanmış olur.

Page 25: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

HIV Replikasyon Siklusu

Page 26: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

HIV’in Tomurcuklanarak Hücreden Ayrılışı

Page 27: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez • HIV lenfotropik bir virüs olduğu için, organizmada yerleşmek

ve üremek için başta lenfositleri seçerler. • Virüsün CD4 reseptörü taşıyan hücrelere affinitesi bulunması

nedeniyle, CD4 reseptörü taşıyan çeşitli hücreler, virüs için hedef hücreleri oluştururlar.

• CD4 reseptörü taşıyan en önemli hücreler ise TH lenfositleridir. • Bunun dışında TD lenfositleri de bu reseptörlerden bir miktar

taşımaktadır. • Virüs TH lenfositlerini enfekte ettikten sonra bu hücreler içinde

bir miktar üremeyi takiben genellikle latent hale geçerler. • Virüs yıllarca bu hücrelerde replike olmaksızın latent olarak

canlılıklarını sürdürürler. • Virüs taşıyan T hücrelerinin, herhangibir dönemde antijenler

veya mitojenlerle aktivasyonu durumunda, T hücreleri içindeki virüsler hızlı bir şekilde replike olup, bu hücreleri lizise uğratarak öldürürler.

• Serbest hale geçen virüsler diğer T lenfositlerini enfekte ederek çoğalmaya devam ederler.

Page 28: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez • Normal sağlıklı bireylerde TH ve TS lenfositleri sayısal olarak orantılı bir

şekilde bulunurlar. • Bu lenfositlerin yardımcı ve baskılayıcı rollerinin denge halinde olması

sonucu hücresel bağışıklık oluşur. • Virüs üremesine bağlı olarak TH lenfositleri lizise uğrayarak gitikçe

sayıca azalmaya başlarlar. • Bu dönemde TH ve TS arasındaki denge TS'nin lehine olarak bozulmaya

başlar. • Bu durumda organizmadaki TS lenfositlerinin baskılayıcı fonksiyonları

giderek artarak hücresel immünitenin azalmasına ve sonuçta yok olmasına neden olurlar.

• Normal koşullarda TH hücreleri lenfokinler, gama interferonlar salgılayarak makrofajları, diğer T lenfositlerini, B lenfositlerini, doğal öldürücü hücreleri aktive ederler.

• TS ise baskı yaparak bu aktivasyonun sınırsız olmasını engeller. • TH'lerin yok olması ile, bu tür aktivasyonlar giderek azalarak tamamen

ortadan kalkar. • TS'lerin egemen duruma geçmesiyle bu tür aktivasyonlar aynı zamanda

baskı altına alınır. Bunun sonucunda da hücresel immünite tamamen felç olur.

Page 29: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez • Hücresel immünitenin felç olmasıyla normalde hücresel immünite

sayesinde hastalık oluşturmayan bir çok fırsatçı mikroorganizma, organizmada üreme fırsatına sahip olarak çeşitli hastalık tabloları oluşturur.

• Bu hastalıkların tedavi edilememesiyle de ölümler oluşur. • Hücresel immünitenin kaybolması sonucu, B lenfositleri üzerindeki

kontrol de ortadan kalkarak, B lenfositlerinin anormal çoğalmasına ve aktivasyonuna yol açacaktır.

• Bunun sonucu olarak da enfekte kişilerde lenfadeopati ve hiper gamaglobulinemi tablosu ortaya çıkacaktır.

• Organizmadaki monositler ve makrofajların HIV ile enfeksiyonu durumunda bu hücreler virüs üremesine bağlı olarak parçalanarak ölmezler, fakat fonksiyonlarını değiştirirler.

• Virüs ile enfekte bu tür hücreler, taşıdıkları virüsü, organizmanın immün sisteminden koruyarak, organizma içinde yayılmasına, beyine ve akciğerlere ulaşmasına yardımcı olurlar.

• Beyine ulaşan virüs nöronları ve glial hücreleri enfekte edebilirler. • Bu hücrelerin nörotoksik maddeler ve kemotaktik faktörler

salgılamasıyla beyinde yangısal olaylar meydana gelir. • Buna bağlı olarak da hastalarda demans kompleksi ortaya çıkar.

Page 30: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

CD4 Hücrelerinin Rolü

Page 31: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Patogenez

Page 32: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Klinik Bulgular• Virüs enfekte kişilerin kanında, sperminde ve çeşitli vücut

salgılarında bulunur. • Buna bağlı olarak da virüs organizmaya genellikle kan ve kan

ürünleri nakli, kontamine cerrahi malzemeler ya da enjektörlerin kullanımı, cinsel ilişki ve enfekte organ nakli ile bulaşmaktadır.

• Bunun yanında enfekte kadından perianal yolla çocuğa da geçebilir. • Süt yoluyla geçiş de mümkündür. • Virüs en sık olarak rektal cinsel ilişki ile bulaşır. • Bu yüzden homoseksüellerde daha sık görülür. • Rektal cinsel ilişki sırasında rektumda meydana gelen çatlaklar ve

mikrotravmalar sayesinde spermde bulunan virüsün organizmaya girişi daha kolay olur.

• Hastalıkta kuluçka süresi oldukça uzun olup, ortalama 8-10 yıl arasındadır.

• Bunun yanında nadiren de olsa akut enfeksiyonlar oluşabilmektedir. • Enfeksiyon başlangıçta asemptomatik olarak seyredebildiği gibi,

çeşitli klinik formlarda da seyredebilir. • Hangi klinik formda seyrederse etsin sonuçta, T lenfositlerinde HIV

üremesine bağlı olarak immün yetmezlik sendromu gelişerek, buna bağlı çeşitli hastalıklar ortaya çıkmaktadır.

Page 33: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

HIV başlangıçta 4 klinik formda enfeksiyon

oluşturur. 1-Akut Enfeksiyon 2-Asemptomatik Enfeksiyon 3-Yaygın İnatçı Lenfadenopati 4-Hematolojik Hastalıklar

Page 34: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Akut Enfeksiyon• Nadir olarak görülür. • Kuluçka süresi 1-12 hafta arasında değişmekte olup,

ortalama 2-4 haftadır. • Hastalık aniden başlar. • Hastalarda ateş, terleme, halsizlik, eklem ve kas

ağrıları, boğaz ağrısı, diyare gibi nonspesifik semptomlar görülür.

• Ağızda yaygın aftlar oluşur. • Özellikle baş, boyun ve koltuk altı lenf bezlerinde

büyüme meydana gelir. • Ayrıca menengoensefalit, myelopati, periferik

nöropati gibi nörolojik belirtilere de sık rastlanır.

Page 35: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Asemptomatik Enfeksiyon

• Enfekte olan kişilerin çoğunda başlangıçta hiç bir klinik belirti görülmez.

• Virüsün tamamen latent hale geçmesiyle oluşur.

• Bu tür kişiler kanlarında virüsü taşımakta olup bulaştırıcıdırlar.

• Kişinin enfekte olduğu ancak serolojik incelemeler sırasında ortaya çıkar.

Page 36: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Yaygın İnatçı Lenfadenopati

• Hastalar genellikle sağlıklı görünme lerine rağmen vücutlarının çeşitli bölgelerinde nedeni anlaşılamayan lenfadenopatiler oluşur.

• Bu lenfadenopatiler ortadan kalkmayarak inatçı bir şekilde devam ederler.

• Lenfadenopatinin 6 aydan uzun süre kalması, yaygın inatçı lenfadenopati (Persistan Jeneralize Lenfadenopati) olarak kabul edilir.

• Lenfadenopatiler genellikle boyun, çene altı, baş ve koltuk altı bölgesinde bulunur ve çoğunlukla ağrısızdırlar.

Page 37: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Hematolojik Hastalıklar• HIV ile enfekte olan bazı kişilerde bir

veya bir kaç kan elemanının baskılandığı gözlenir.

• Buna bağlı olarak enfekte kişilerde genellikle İmmüno Trombositopenik Purpura tablosu oluşur.

• Hastalarda kanama zamanı uzamış olup, çarpma sonucu vücutta çabuk çürüme ve peteşiler meydana gelir.

Page 38: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

İmmün Yetmezlik Sendromuna Bağlı Olarak Gelişen Hastalıklar• Virüsün latet halden aktif hale

geçmesiyle T4 hücreleri tamamen felce uğrar.

• Bu durum ise hücresel immünitenin tamamen ortadan kalkmasına yol açar.

• Buna bağlı olarak da enfekte kişilerde çeşitli hastalıklar gelişir.

• Gelişen hastalıklar şunlardır.

Page 39: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Fırsatçı Enfeksiyonlar• Normal kişilerde enfeksiyon oluşturmayan

bir çok fırsatçı mikroorganizma hücresel bağışıklığın ortadan kalkmasıyla enfekte kişilerde üreyerek hastalık oluşturma fırsatı yakalarlar.

• Buna bağlı olarak hasta kişiler bu tür fırsatçı enfeksiyonların iyileşmemesi nedeniyle, bu tür enfeksiyonlara yenik düşerek ölürler.

Page 40: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Akciğer Enfeksiyonları• M. tübercülosis, M. avium gibi

bakteriler, Cytomegalovirus'lar, Cryptococcus neoformans, Coccidioides immitis, Histoplasma capsulatum gibi mantarlara ve Pnömocystis carinii gibi parazitlere bağlı olarak akciğerlerde enfeksiyonlar ortaya çıkabilmektedir.

Page 41: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Gastrointestinal Enfeksiyonlar

• Genellikle enfekte kişilerde C.albicans, HSV ve CMV'ye bağlı özefajit tablosu, Salmonella, Shigella, Camphylobacter, E. histolytica, Giardia lamblialis, M. avium intracellülare, Cryptosporidiuma bağlı diyare tablosu ortaya çıkmakta ve tedaviye rağmen iyileşmemektedir.

Page 42: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

M.S.S. Enfeksiyonları• MSS'de T. gondii, Papovavirüs,

Cryptococcus neoformans'a bağlı enfeksiyonlar oluşur.

• Hastalarda genellikle menenjit, başağrısı, ateş, progressif multifokal lökoensefalopati tablosu görülür.

Page 43: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Göz Enfeksiyonları• Genellikle CMV'ye bağlı retinit

tablosu şeklinde ortaya çıkarlar.

Page 44: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Deri ve Mukoza Hastalıkları

• Genellikle Candida'ya bağlı olarak başta ağız olmak üzere, deride ve diğer mukoz membranlarda enfeksiyonlar meydana gelir.

Page 45: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Kötü Huylu Tümör Oluşumu

• AIDS'li hastalarda en sık görülen kötü huylu tümör oluşumu kaposi sarkomudur.

• Özellikle alt ekstremitelerin distal kısımlarında görülen bir tür deri kanseridir.

• Mavimtrak kırmızı veya koyu kahverengi plaklar ve nodüller şeklinde ortaya çıkar.

• Erkeklerde kadınlardan daha sık görülür. Bundan başka kötü huylu tümör olarak enfekte kişilerde lenfoma, dilin squamoz hücre karsinoması gibi malign oluşumlar da görülebilir.

Page 46: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Kaposi Sarkomunun Görünümü

Page 48: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Dilde Squamoz Hücre Karsinoması

Page 49: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Ağız, Boğaz ve Dudakta Kanser Oluşumu

Page 50: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Demans Gelişimi• Beyindeki nöronların ve mikroglial

hücrelerin HIV ile enfeksiyonu sonucu gelişir.

• Hastalarda gittikçe artan zihinsel faaliyetlerde gerileme, unutkanlık ve koordinasyon bozukluğu meydana gelir.

Page 51: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Laboratuvar Tanısı 1 – Virüs izaolasyonu ve

identifikasyonu 2 – Serolojik inceleme 3 – Viral nükleik asitlerin

araştırırlması

Page 52: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Virüs İzolasyonu ve İdentifikasyonu

• Virüs izolasyonu amacıyla hastalardan inceleme örneği olarak periferik kandan elde edilen lenfositler, kemik iliği ve plazma sıvısı alınır.

• Alınan inceleme örneği, içinde TH lenfositlerinin bol olarak bulunduğu lenfosit kültürlerine ekilerek inkübe edilir.

• Başlangıçta hücreler içindeki HIV'in aktif hale gelmesini sağlamak amacıyla hücre kültüründeki hücrelerin phytohemaglütinin gibi mitojenlerle ve interlökin 2 gibi T hücre büyüme faktörü ile aktive edilmesi gerekir.

• Hücre kültürleri yaklaşık 2 hafta süreyle inkübe edilir. • HIV hücre kültürlerinde genellikle 7-14 gün içerisinde

üreyerek, karakteristik CPE oluştururlar. • Virüs üremesi hem oluşan CPE'ye bakılarak, hem de

revers transkriptaz enziminin ölçülmesiyle anlaşılır. • Ayrıca kültürde çeşitli serolojik deneylerle virüse özgül

antijenlerin olup olmadığı araştırılır.

Page 53: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Seroloik İnceleme• HIV ennfeksiyonunda hasta serumunda çeşitli serolojik

deneylerle antikor araştırılır. • En sık kullanılan serolojik deney ELISA deneyidir. • Bunun yanında tarama testi olarak lateks aglütinasyon

deneyi de kullanılabilir. • Serolojik deneylerle genellikle virüsün yüzey

glikoproteinlerine karşı oluşan antikorlar araştırılır. • Serolojik deneylerde elde edilen pozitif sonuçların ilk önce

aynı deneyle tekrar çalışılması uygundur. • İkinci defada da pozitiflik saptanan serumların daha ileri

tetkiklerle sonucun doğrulanması gerekir. • Doğrulama deneylerinin en önemlisi Western Blot deneyidir. • Bu teknik ile tüm viral antijenlere karşı oluşan antikorlar

araştırılır.

Page 54: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

ELISA Deneyinin Görünümü

Page 55: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Viral Nükleik Asitlerin Araştırılması

• Bu amaçla ilk önce az miktarda bulunan viral nükleik asitlerin çoğaltılması gerekir.

• Bu amaçla genellikle PCR deneyi kullanılır.

• Bu deney ile az miktarda bulunan nükleik asitler çoğaltıldıktan sonra, nükleik asit saptama yöntemiyle, nükleik asitlerin varlığı ortaya konularak tanı konulur.

Page 56: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Epidemiyoloji• Hastalığın Afrika'daki maymunlardan köken aldığı

tahmin edilmektedir. • HIV'in maymunlardan insanlara geçtiği

düşünülmektedir.

Page 57: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Epidemiyoloji• Virüs kişiden kişiye cinsel ilişki, enfekte kan ve

kan ürünleri nakli, kontamine iğne ve cerrahi malzemeler, perinatal dönemde anneden bebeğe geçiş şeklinde bulaşmaktadır.

• İlk önceleri yalnızca sağlıklı homoseksüellerde bulunan virüs, bulaşım yollarına bağlı olarak hızla diğer bireyler arasında da yayılmaktadır.

• Bulaşma yollarına bağlı olarak sık kan transfüzyonu yapılan hastalar, homoseksüeller, sık eş değiştirenler, genelev kadınları, hemodiyaliz hastaları, damar içi uyuşturucu kullananlar, laboratuvar çalışanları HIV yönünden risk grubunu oluştururlar.

Page 58: RETROVİRUS’LAR VE ENFEKSİYON OLUŞTURMA MEKANİZMALARI

Korunma ve Kontrol • AIDS için enfeksiyon kaynakları başta kan ve sperma olmak üzere, diğer vücut

sıvılarında virüs bulunan enfekte kişilerdir. • Buna bağlı olarak hastalığın kontrolünde alınacak önlemler şu şekilde sıralanabilir. • 1 - Kan ve organ donörleri mutlaka HIV antikorları yönünden incelenmelidir. HIV

antikor pozitifliği saptanan kişilerden kan ve organ nakli kesinlikle yapılmamalıdır. • 2 - Jilet ve diş fırçası gibi kanamaya neden olan ve kanla temas haline gelen

malzemeler ortak kullanılmamalıdır. • 3 - Berberlerin kullandığı jilet, ustura gibi malzemeler ve diş hekimlerinin hasta

üzerinde çalıştığı tüm aletler, her kullanımdan sonra mutlaka uygun yöntemlerle steril edilmelidir.

• 4 - Enjektörler ve kan alma setleri kesinlikle bir kullanımlık olmalı ve kullanımdan sonra imha edilmelidir.

• 5 - Kan ve vücut sıvıları ile temastan kaçınılmalı, laboratuvarlarda bu tür inceleme örnekleri ile çalışanlar mutlaka eldiven giymelidirler.

• 6 - Şüpheli kişilerle cinsel ilişkiye girilmesinden kaçınılmalı ve cinsel ilişki kurulacak olursa, kesinlikle prezervatif kullanılmalıdır.

• 7 - Kontrolsuz olarak yapılan fuhuş önlenmeli, genelev kadınları her ay düzenli bir şekilde HIV antikorları yönünden incelenmeilidir.

• 8 - Hastalarda kullanılan malzemeler sodyum hipokloridli suya konularak dezenfekte edilmelidir.

• 9 - Laboratuvar malzemeleri, bankolar ve çalışma masaları, çalışma bittikten sonra sodyum hipokloridli suyla silinerek dezenfekte edilmelidir.