Tổng quan về thuế final

  • View
    364

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

  • 1. 1 MC LC I. L CH SHNH THNH V PHT TRIN CA H THNG THU VIT NAM V TH GII 1.1. Th gii 1 1.2. Vit Nam 1.2.1. Thi phong kin n na cui th k IXX 2 1.2.2. Thi Php thuc 3 1.2.3. Sau cch mng thng 8/1945 n nm 1985 3 1.2.4. Giai on tnm 1986 n nay 5 II. TNG QUAN V THU 2.1. Cc quan nim v thu 7 2.2. Mc tiu 9 2.3. c im ca thu 9 2.4. Chc nng ca thu 11 2.5. Vai tr ca thu 13 III. LIN H THC T THU VIT NAM V TRN TH GII 3.1. Thu Vit Nam 16 3.2. Mt s thng tin v thu ti nc ngoi 21 IV. XUT 4.1. Kt cu h thng thu 24 4.2. Ni dung cc sc thu 25 4.3. T chc qun l thu thu 38 4.4. Cc gii php h tr 42

2. 2 I. L ch s hnh thnh v pht trin ca h thng thu Vit Nam v Th gii 1.1. Th gii. H thng thu u tin c bit n l Ai Cp c i khong nm 3000-2800 trc Cng nguyn trong triu i u tin ca Vng quc Old . Hnh thc sm nht v ph bin nht ca thu c lao ng kh sai v thu thp phn . Lao ng kh sai l lao ng cng bc c cung cp cho nh nc bi nng dn qu ngho tr cc hnh thc thu (lao ng trong Ai Cp c i l mt t ng ngha vi cc loi thu). T cc ti liu vo thi im cc Pharaoh tin hnh mt tour du l ch vng quc hai nm mt ln, thu thu thp phn ca ngi dn. Theo h s ghi li khc l bin lai va la trn mnh vi v giy ci .Loi thu sm nht cng c m t trong Kinh Thnh. Trong cun Cha sng to ra th gii (chng 47 , cu 24 - phin bn quc t mi), n ni "Nhng khi v ma n, np mt phn nm cho Pharaoh . Bn phn nm khc c th gi lm ging cho v khcv lm thc n cho bn thn, gia nh v cc con ca bn " . Joseph dy ngi dn Ai Cp cch phn chia cy trng ca h , cung cp mt phn cho cc Pharaoh . Mt phn tng ng khong 20% lng cy trng l thu. Trong ch Ba T , mt h thng thu c iu ch nh c gii thiu bi i Darius I vo 500 nm trc Cng nguyn ; h thng thu Ba T c iu ch nh thnh mi Satrapy (khu vc cai tr bi mt ph vng hay thng c t nh). Vo nhng thi im khc nhau , c t 20 n 30 Satrapy trong quc v tng ni c nh gi theo nng sut gi nh ca n . l trch nhim ca ph vng thu thp s lng o v gi n cho hong , sau khi tr chi ph ca mnh. Lng cu t cc t nh khc nhau a ra mt bc tranh sng ng v tim nng kinh t ca h. V d, Babylon c nh gi c s tin cao nht v lnghng ha phongph; np1.000 ta-lngbc v bn thng cung cp thc phm cho qun i. n , mt vng ni ting trong truyn thuyt v vng,phi cung cp bi vng tng ng vi gi tr ca mt lng 3. 3 ln 4680 ta -lng bc . Ai Cp c bit n vi s giu c ca cc loi cy trng . N l va la ca quc Ba T (v sau l ca ch La M) v c yu cu cung cp 120.000 n v o lng ng cc cng thm 700 ta-lng bc.Thu ny c c quyn thu cc Satrapy da trn t ai ca h, nng lc sn xut v mc cng np. 1.2. Vit Nam Nc ta, d hnh thnh t rt lu nhng cho n tn thu k XI, i vua Trn Thi Tng (1225 1237) th vic nh thu mi c hnh thnh mt cch c t chc quy c v c hthng. 1.2.1. Thi phong kin (t thi nh Trn) n na cui th k IXX Vo thi nh Trn, s sch ghi nhn c 2 loi thu chnh c p dng: thuthn v thu in. - Thu thn: ph thuc vo din tch rung. Ai c mt hai mu rung th phi ng mt nm mt quan tin; ai c bn mu, th ng hai quan; ai c nm mu tr ln th ng ba quan.Ai khng c mu no th khng phi ng thu. - Thu in (thu rung): ng bng thc. Mt mu rung t th ch in phi ng 100 thng thc. Cn rung cng th: i vi rung quc kh: hng nht mi mu nh thu 6 thch (80 thng), hng nh mi mu 4 thch; hng ba mi mu 3 thch; i vi thc in (rung thng cho quan li c cng): hng nht mi mu nh thu 1 thch thc; hng nh 3 mu ly 1 thch; hng ba 4 mu ly 1 thch. Vi rung ao th mi mu ly 3 thng thc thu.Rung mui th phi ng bng tin. Vic ng thu k t lc thnh l v hu nh khng c g thay i ng k vo thi nh H, nh L, ngoi vic quy nh li ngch thu, t thm thu t bi trng du nui tm.n thi Tr nh Nguyn phn tranh, ngoi vic duy tr cc loi thu nh trc, Cha Tr nh min Bc cn t ra thm thu tun ty (nh vo thuyn bun), thu mui, thu th sn.Cn min Nam, ngoi thu in, thu m cha Nguyn t ra thm thu xut cng, nhp cng (nh vo cc tu bun nc ngoi cp bn v ri khi cng nc ta).Di thi nh Nguyn, bn cnh vic quy nh li cc loi thu inh, thu in, vua Gia Long cn t ra cc loi thu mi nh thu sn vt (nh vo vic khai thc qu rng), thu yn (nh vo vic khai thc yn so), thu hng liu, thu nh vo cc tu b ngoi quc ra vo bun bn, thu m, Ch thu c t thi vua Gia Long tip tc c duy tr n thi vua T c v dn su thm 4. 4 bc ng k v tnh cht phn ng vi vic c thm loi thu nha phin nh vo vic bn thuc phin. S sch ghi nhn mt s triu i c coi l tin b (L, Trn, L S): Ngoi vic gi nc, m mang kinh t, pht trin dn tr v xy dng mt nn vn ha c bn sc dn tc cn theo ui mt s chnh sch thu hp lng dn, nu c cc mu mc v vic s dng chi tiu cng theo quan im phc v quc k dn sinh, ch nc li nh. Tu trung li, h thng thu trong cc triu i phong kin nc ta c c im chung l thiu nhng chun mc v o l v php l cn thit, p ng v c bn v lu di ch v li ch ca nhn dn. Vic thu thu v s dng cng qu trong rt nhiu trng hp li do cc bc vuacha ton quyn quyt nh khng phi da trn cc suy ngh chn chn m xut pht t thch hoc tnh kh thay i rt tht thng ca mnh. Bn cnh ch trung ng tp quyn rt g b, l ch s cn ghi nhn tnh trng Php vua thua l lng hnh thnh t rt lu cc a phng m hu qu tt yu l ra mt ch thu h khc, mt tng lp quan li nhng nhiu cho nhn dn trong hng ngn nm qua. Kt cc bi thm nhng y logic xy ra nh l mt tt yu l ch s khng th o ngc: ch phong kin suy tn vo cui th k XIX, li mt t nc km m mang ri vo s thng tr ca ch ngha thc dn Php. 1.2.2. Thi Php thuc C ch ti chnh do Php thit lp ng Dng u th k XX khng nm ngoi mc ch bao trm l v vt ca ci ca thuc a. Di thi Php thuc, thu c huy ng vo h thng ngn sch thuc a gm nhiu tng nc, nhng chng li khng c chuyn v chnh quc, theo ng mc tiu ca ch ngha thc dn. H thng ngn sch ca nh nc thuc a bao gm: - Ngn sch ng Dng v cc ngn sch ph thuc ca n l: ngn sch c bit v tin vay n v ngn sch ring ca s ha xa. - Ngn sch cc x bn trong lin bang: Bc k, Trung k, Nam k, Cao min, Ai lao v Qung Chu Vn (mt vng t Trung Quc di quyn y tr ca Php trong 99 nm). - Ngn sch cc t nh v thnh ph. - Ngn sch x cc lng. 5. 5 Trn thc t, mt h thng ngn sch nh vy th hin nh mt h thng cc k phn ng, mang tnh cht bc lt v v vt. Nhng chnh n to tin quan trng dn n cuc tng khi ngha thng 8/1945, chm dt ch h ca ch thc dn Php trong gn 100 nm. 1.2.3. Sau cch mng thng 8/1945 n nm 1985 a. Giai on t sau Cch mng thng 8 n nm 1954: thi k u cha c chnh sch thu chnh thc di chnh quyn cch mng Sau khi dnh c chnh quyn, Chnh ph ta ch trng mt s bin php nh: bi b thu thn, thu th trch thn qu v mt s tp thu v l; min thu in th cho vng b lt v gim thu in 20% trong ton quc; nh ch thu thu min Nam (Nam trung b v Nam b). Sau nm 1946, khi n nh c tnh hnh, nh nc, mt mt, bt u ci tin ch thu, tng thu sut nhiu li thu; mt khc, vn tip tc da vo nhng ng gp mi nh: QuTham gia khng chin nm 1949, Qu Cng lng nm 1950 v bt u chuyn hng thu mt vi th thu bng hin vt (thc go) nh Qu Cng lng v thu in th. Mt khc, Chnh ph cng ng vin nhn dn cho nh nc vay di cc hnh thc cng phiu v cng tri, ng thi cn da vo ngun pht hnh tin t. n nm 1951, bn cnh vic thng nht qun l ti chnh nh nc, chnh ph cn ban hnh chnh sch thu mi c xy dng trn nguyn tc: cng bng, thch hp vi hon cnh kinh t x hi v iu kin chin tranh. Chnh sch thu thng nht gm 7 th thu l: thu nng nghip, thu cng thng nghip, thu hng ha, thu xut nhp khu, thu st sinh, thu trc b, thu tem. Trong s cc loi thu ny th thu nng nghip gi vai tr quan trng.Tuy vy, cc loi thu ny vn cha c cu trc thnh mt h thng hon ch nh v cng cha c tc dng ng k. b. T nm 1954 n nm 1965: sau khi c h thng chnh sch thu mi di chnh quyn cch mng y l thi k m nn ti chnh ng trc nhiu thun li v th thch mi.Mt mt, Vit Nam nh ui c thc dn Php ra khi b ci mt cch vnh vin, nhng mt khc, t nc li b chia ct. Sau hip nh Genve, Chnh ph ch ln lt ban hnh cc loi thu mi trn c s sa i, b sung cc ch ban hnh t nm 1951 vng 6. 6 t do c p dng thng nht. Trong thi k ci to x hi ch ngha, thu cng thng nghip c sa i ng k: t mt hthng thu sut tng i t chuyn sang mt h thng v nhiu hnh thc thu khc nhau, p dng trn nhiu khu ca qu trnh sn xut, lu thng hng ha, s dng nhiu loi thu sut khc nhau (c thu sut t l, thu sut ly tin ln thu sut c nh) c s phn bit gia cc ngnh ngh sn xut, kinh doanh, phn bit kinh t tp th v t nhn v nhiu bin php u i khc nhau. Trong thi k thc hin k hoch 5 nm ln th nht, nh nc p dng th im ch thu mi gi l thu quc doanh. Mc thu quc doanh c xc nh ring cho tng mt hng tu theo gi c nh nc quy nh v ch thu khu sn xut. Nm 1962, nh nc cn ban hnh ch trch np v s dng li nhun ca cc x nghip. Theo ch ny, li nhun ca cc x nghip quc doanh phi trch np mt phn vo Ngn sch Nh nc (NSNN); phn li nhun cn li, x nghip c dng lp qu x nghip, b sung kinh ph chuyn dng, u t mt phn vo vic kin thit c bn m rng ca x nghip v b sung vn lu ng. Cc x nghip cng t hp doanh trong thi k ny c chuyn sang lm ngha v ti chnh i vi nh nc nh cc x nghip quc doanh, c ngha l phi np thu quc doanh v li nhun ch khng phi np thu nh trc. Ch thu ny c duy tr min Bc cho n ngy gii phng min Nam, thng nht t nc. c. Giai on 1966 1985: xy dng CNXH,thng nht t nc Thi k 1967 1975:thi k ci to v xy dng CNXH min Bc Trong thi k ny, min Bc vn tip tc thc hin h thng thu v thu c, c sa i cho ph hp vi tnh hnh mi. Cn min Nam th c p dng mt s cc thu c ca chnh quyn Si Gn trn c s xa b mt s sc thu phn tin b v sa i b sung thch ng vi iu kin c nc thng nht. Thi k 1976 1985: thi k thng nht t nc trc ci cch h thng chnh sch thu Trong thi k ny, c nc p dng h thng thu v thu thng nht, nhng h thng thu hin hnh ngy cng t ra c nhiu nhc im, cn tr s pht trin cc yu t ca nn kinh t th trng ang ny sinh vi cc c im: - S phn bit i x gia cc thnh phn kinh t. X nghip quc doanh th thc hin ch thu quc doanh, thu trch np li nhun 7. 7 cng vi cc hnh thc thu khc, trong khi cc doanh nghip thuc cc thnh phn kinh t khc li ch u s tc ng ca thu. - Thu quc doanh bc l nhiu nhc im cn bn. V thc cht, y l mt loi thu a thu sut, ln ti hng trm thu sut; iu ny c bit gy kh khn cho vic qun l v hnh thu. 1.2.4. Giai on t nm 1986 n nay: thi k i mi T gia nhng nm 80, cng vi cng cuc i mi v m ca nn kinh t, h thng thu Vit Nam c nghin cu v n nm 1990 mt h thng thu mi c hnh thnh bao gm hthng chnh sch thu v h thng qun l thu. Giai on ny c c trng bi s hnh thnh mt h thng thu hon ch nh nht t trc n nay, bao gm 9 sc thu: Thu nng nghip; Thu doanh thu; Thu tiu th c bit; Thu li tc; Thu xut, nhp khu (mu d ch v phi mu d ch); Thu ti nguyn; Thu thu nhp; Thu nh t; Thu vn (khon thu do vic s dng vn NSNN). Ngoi ra cn mt s p