103917591 Istorija Starog Rima Maskin Skripta

  • View
    1.594

  • Download
    187

Embed Size (px)

Text of 103917591 Istorija Starog Rima Maskin Skripta

1

RIM- Istorija Starog Rima N.A.Makin Izvori za rimsku istoriju Prvobitni rimski letopisi U IV vek padaju tek prvi poeci rim. istoriografije, prvi rad se pojavio zato tek ridesetih g. III veka pne. Najranije izvore koje su docniji pisci koristili bili su spiskovi magistrata, nazivani fastima, ureeni po god. posebno konzulski fasti po kojima su godine nazivane. Pesnici III veka i stariji analisti Polibije Posijdonije Mlai analisti 130-120 pne. Ciceron i Cezar Salustije Terencije Varon i Kornelije Nepot Tit Livije Nikola iz Damaska i Pompej Trog Grki istoriari Avgustovog doba Rimska istoriografija u prvom veku Carstva Velej Paterkul i Valerije Maksim Prozna dela I v.n.e Lucije Anej Seneka, Kvintilijan, Kolumela, Plinije Stariji, Petronijev Satirikon Kornelije Tacit Svetonije Trankvil Istorijske kompilacije i prozna dela II v. Sic ! Grka istoriografija I-II ne Judejski ustanik pa rimski podanik Josif Flavije pie najpre Istoriju judejskog rata na grkom jeziku a zatim Judejsku arheologiju . Plutarh Apijan Dion Kasije Poetak hrianske istoriografije. Eusebije IV v. Rimska istoriografija IV v. Amijan Marcelin Istoriografija V i VI v. Glavne crte antike istoriografije Dokumenti kao izvori. Podaci arheologije Natpisi Papirusi Novac Istoriografija Starog Rima Dorimska Italija i najstariji period istorije Rima Prirodni uslovi stare Italije Najstariji stanovnitvo Italije

2

1. Prvobitna arheologija Italije Paleolit i neolit Prelaz na bronzu. Kultura teramara Vilanova kultura 2. Etrurci Poreklo Njihov period u istoriji Italije poinje oko VIII v pne. Pitanje o poreklu jedno od najsloenijih u itavoj nauci o antikom svetu. Tri teorije: 1. najrairenija pomorskim putem doli sa istoka i nastanili se na oblai Tirenskog mora. Herodot tvrdi da su doli iz Lidije jo XIII vpne + Strabon, Plinije Stariji i Tacit. Helanik smatra da su pelazgi koji su doli iz Grke i iskrcali se na uu reke Po. Novovekovne pristalice ove teorije potvruju Herodotov verziju dopunom o napadu naroda s mora na Egipat, meu kojima je i narod Tura 2. Doli sa one str. Alpa 3. Autohtoni. Dionisije iz Halikarnasa Teko je utvrditi kojoj porodici jezika pripada etrurki jezik. Zna se znaenje nekoliko desetina rei. Kompromisna varijanta je najloginija a predstavljala bi meanje teorija 1. I 3. (tj. tih raznih plemena dovelo je do formiranja Etruraca). Socijalni poredak Etruraca Ekonomski i soc. razvitak na visokom stupnju jo u najranija vremena. Rano se javljaju gradovi koji se po svom tipu pribliavaju gradovima antikog sveta. Obino su na prirodno zatienim mestima, ograeni zidovima, pravilno planirani, veim delom od kamenih graevina. Tokom itave istorije odravaju se odreeni ostaci rodovskih odnosa (mogue da i nazivi nekih gradova vode poreklo od uticajnih rodova Tarkviniji, npr. dovodi se u vezu sa Tarkvinijevcima, etrurski Tarhna).Pon svemu sudei njihov soc. poredaka bio je strogo aristokratski; vojniko svetenika aristokratija (Lukumoni) privilegovan deo drutva kome su ostali delovi potinjeni. Osobenost njihovog soc. poretka ogleda se slobodnom poloaju ene, koja je uivala izvesne privilegije. Pretpostavlja se da je reavanje mnogih pitanja domaeg ivota zavisilo od majke, a ne od oca porodice. Ropstvo se rano pojavljuje dokaz su glad. borbe, prireivane na dvorovima etr. aristokrata. One nastaju jo u doba kad su zarobljenici naterivani da se tuku nad grobovima palih vojskovoa, a kasnije su prireivane radi razonode i iz Etrurije su ih preuzeli ital. narodi. Lukumoni, zajedno sa svojim druinama (robovi i zavisni ljudi) napadali su na susedne oblasti i bavili se gusarstvom. Gradopima su u po. upravljali kraljevi, ija je vlast verovatno bila izborna, a tokom pol. razvitka oslabila ju je aristokratija, zbog ega ih u nekim gradovima smenjuju izborni magistrati. Simboli kraljevske vlasti snopovi prua koji oblau sekire koje su noslie sluge ispred kralja; toga sa

3

purpurnom ivicom (toga praetexta); kurulno sedite preli su u R., kao i pojam najvie vlasti (imperium). Etrurski gradovi bili su samostalni gradovi drave; 12 gradova formiralo je slob. federaciju. Glavnu ekonomsku granu predstavljala je zemljoradnja, bila je mogua samo pri vetakom isuivanju. Etrurci su bili prvi narod u Ita. koji je u irokim razmerama primenio sistem radova na isuivanju, to je bilo mogue samo pri masovnom korienju radne snage i njenoj odgovarajuoj organizaciji. To isto je omoguilo i stvaranje grandioznih graevina sauvanih do naeg vremena. U tom pogledu Etr. imaju mnogo zajednikog sa Egip. i Vaviloncima. Etrurija je prva zemlja u Ita. u kojoj je postojao krupni zemljoposed i u kojoj su se razvili zanati i trgovina (i posrednika). U G. su etr. trgovci bili poznati jo u VI v. U Etr. se nalazi opticaju jonski novac u ovo vreme, a kasnije gradovi sami kuj pogr. uzorima. Etr. lae pojavljivale su se u Kartagini i ak i u Fenikiji. Oni su u izvesnom pogledu tehniku obrade metala razvili do savrenstva. U Etr. je vaen bakar, a na susednom ostrv Elbi gvoe. Visoko je bila razvijena i keramika. Kultura Etruraca (str. 63.) Politika istorija Etruraca Politiko jaanje Etr. pada u dr. polovinu VII i u VI v. U VI v., u doba moi, teritorija im dopire na sev. do Alpa, a na jug obuhvata Lacij i Kampaniju. U R. se u VI v. uvrava dinastija Tarkvinijaca, dok je centar njihovog uticaja u Kampaniji Kapua. Etr. grad Adria dao je naziv moru. Po. VI v. poinje raspadanje etrurske drave, to je izazvano kako unutranjim tako i spoljanjim uzrocima. Meu gradovima postoji stalno suparnitvo, ije je blagostanje poivalo na stalnoj ekspl. niih slojeva. Odnosi sa Grcima nisu bili mirni i to su Etrurci vie nadirali na jug, u Kampaniju, oni su se vie zaotravali. Etrurci stoje u savezima sa Kartaginjanima, veitim suparnicima Grka, ali uporedo sa jaanjem grke aktivnosti na itavom Sredozemlju krajem VI i poetkom V veka deava se i borba italskog naroda za osloboenje od etrurske hegemonije. Na severu moraju da vode teku borbu sa keltskim plemenima koja poinju da se kreu. Njihova teritorija se smanjuje i unutranje veze etrurske federacije slabe, ali su na kulturnom planu i dalje igrali dominantnu ulogu u Italiji sve do poetka IV veka kada uustupaju svoje mesto naroito Rimu. Sredinom I veka p. n.e. etrurske narodnost izgubila je svaki znaaj, a ubrzo zatim zaboravljen je i etrurski jezik. Grki gradovi u Italiji i na Siciliji Kolonizacija poinje u VIII veka a zavrava se u VI veku pne. Posle 480. i bitke kod Himere, 474. u pomorskoj bitci nedaleko od Kume i pobede nad kartaginskim saveznicima Etrurcima poinje grka prevlast na jugu. Od 2/2 V veka iz unutranjih razloga Grki gradovi

4

poinju da slabe. Dominiraju aristokratske grupe, jo krajem VI veka, Krotonci rue demokratski Sibaris. Jaaju i lokalna italska plemena: Samniti, Lukanci i Brutijci. 421. Samniti su odneli prevagu nad Grcima i od tada Tarent, Turij i Regij bili su esto nemoni da se suprotstave njihovim upadima. Kasnije na poetku III veka pne dolaze u sukob sa Rimom i tada gube i svoju samostalnost. Na Siciliji oni moraju da vode borbu sa Kartaginom, koja je svoje posede na ostrvu proirila na raun grkih gradova. I u Italiji i na Siciliji, gradovi su poglavito zemljoradniki centri. Od njih su Italici preuzeli gajenje vinograda i maslinjaka. Ovi gradovi igrali su veliku ulogu u istoriji grke kulture uopte. Ovde su se razvijali razni filozofski sistemi, retorika je ovde rano ponikla. Svi vidovi socijalnih, politikih, kulturnih, religioznih sistema izvrili ogroman uticaj na Italike. Posebnu ulogu odigrao je grad Kuma u Kampaniji, odatle Etrurci preuzeli alfabet, kao i mnoge grke obiaje i verovanja. Za stanovnike Kampanije grki uticaj imao je izvanredan znaaj. Tu je stvorena posebna kampanska kultura ija specifinost se zadrala i posle osvajanja Rima. Italska plemena U V veku veinu plemena inili su Italici, poseban znaaj su stekla sabelska plemena, Umbri, Osci i Latini. Istovremeno na krajnjem severu i jugoistoku odrali su se narodi ilirskog, balkanskog i drugog porekla (Veneti, Japigi). Plemena su ivela izolovanim ivotom. Italici dugo zadravaju crte poretka prvobitne zajednice i delila su se na rodove. Za razliku od Etruraca vlada patriarhalni oblik ivota Prenaseljenost je navodila plemena da trae nova stanita. Obiaj svetog prolea dugo se zadrao (ver sacrum) s prolea grupa mladih kretala je da trai sebi mesto za nova naselja. Totemizam Picene je na nova stanita doveo detli (picus), Samnite bik, Hirpine vuk Plemena nisu ulazila u saveze. Spaljivanje leeva jo za vreme Vilanova kulture. Umbri ive na gornjem toku Tibra. Samniti najbrojniji od sabelske grupe, jedan njihov deo pokorava Oske iz Kampanije. Meanjem Oska i Samnita nastaju Kampanci (+grki uticaj). Veina Samnita se u srednjem delu Apeninskih planina bavila stoarstvom i spadala meu najratobornija plemena, sahranjivanje leeva. U istorijsko doba stvara se samnitska federacija pruie ogoren otpor Rimljanima. Latini juno od donjeg toka Tibra. Lacij se naseljava relativno pozno u I milenijumu vilanova kultura koja je pod uticajem ranije teramara. Kao i kod umbrosabelskih plemena sauvale su se razne crte prvobitne zajednice. Stanovali su u utvrenim naseljima (oppida). U tradiciji se sauvala svest o 30 takvih naselja sa Alba Longom na elu. Relativno rano je stvorena federacija latinskih gradova, koja je imala zajednike svetinje. Latini nisu jedini stanovnici Lacija tu je i sabelsko plema Sabinjana (inhumacija) a u gornjim oblastima Ekvi, Hernici i Volsi (bliski Latinima).

5

Rim u doba kraljeva O osnivanju Rima se stvaraju legende Odisejev boravak u Italiji, putovanju u Italiju Trojanca Eneje Numitora jednog od Enejinih potomaka, zbacio je njegov brat Amulije i zatim ubio njegovog sina a erku posvetio za vestalku (zavet devianstva). Ali ova raa sa bogom Marsom dva blizanca Romula i Rema. Amulije nareuje da ih bace u Tibar, no oni preive uz pomo vuice koja ih othranjuje. Odgajio ih je kraljev pastir do punoletstva, kada doznaju istinu, kanjavaju Amulija i reha