BILANS NA PLA]AWA

Embed Size (px)

DESCRIPTION

BILANS NA PLA]AWA. m-r Olivera Panovska (NB RM ) Skopje, 28.11.2008 g. SODR@INA. 1. POIM I ZNA^EWE NA BILANSOT NA PLA]AWA (BP) 2. METODOLOGIJA 3. KOMPONENTI NA BP 4. STATISTIKA NA BP VO RM 5. KARAKTERISTIKI NA BP NA RM. 1. POIM I DEFINICIJA NA BILANSOT NA PLA]AWA. POIM - PowerPoint PPT Presentation

Text of BILANS NA PLA]AWA

  • BILANS NA PLA]AWAm-r Olivera Panovska (NBRM)Skopje, 28.11.2008 g. **

  • SODR@INA1. POIM I ZNA^EWE NA BILANSOT NA PLA]AWA (BP)

    2. METODOLOGIJA

    3. KOMPONENTI NA BP

    4. STATISTIKA NA BP VO RM

    5. KARAKTERISTIKI NA BP NA RM

    **

  • 1. POIM I DEFINICIJA NA BILANSOT NA PLA]AWAPOIM relativno nov poim vo ekonomskata literaturapo su{tinata e star kolku i najstarite civilizacii i dr`aviza prv pat se sretnuva kaj merkantilistitevo pravilna forma se sretnuva vo sredinata na XIX vek vo Anglija

    DEFINICIJA (IMF, Balance of Payments Manual, Fifth Edition, 1993) Bilansot na pla}awa pretstavuva:statisti~ki izve{taj koj sistematski gi prika`uva site ekonomski transakcii na nacionalnata ekonomija so ostanatiot del od svetot,za opredelen vremenski period .....(voobi~aeno edna godina)

    **

  • 1. ZNA^EWE NA BILANSOT NA PLA]AWAZNA^EWE povrzan e so ostanatite makroekonomski bilansi vo nacionalnata ekonomija so dvonaso~na vrska

    se smeta za najva`en makrobilans i go poka`uva: stepenot na razvoj na nacionalnata ekonomija, nejzinata eksterna pozicija od aspekt na zadol`enosta i vklu~enosta vo me|unarodnata razmena na stoki i kapital, pretstavuva osnova za kreirawe na politika i strategija za razvojot na me|unarodnite ekonomski odnosi na nacionalnata ekonomija

    **

  • POVRZANOST NA BILANSOT NA PLA]AWA SO OSTANATITE MAKROBILANSI**

  • 2. METODOLOGIJAMETODOLOGIJA PROPI[ANA OD MMF

    unificirana (standardni utvrdeni kodovi za site oddelni transakcii)primena (site zemji ~lenki na MMF)valuta na prika`uvawe (SAD dolari)periodika (edna{ godi{no)formi na prezentacija na BP - standardna prezentacija - analiti~ka prezentacijapublikuvawe (Balance of Payments Statistics Yearly BOPSY)

    **

  • 3. KOMPONENTI NA BILANSOT NA PLA]AWA

    1. TEKOVNA SMETKA Tekovni transakcii pome|u rezidenti i nerezidenti ~ija cel ne e transfer na kapital

    2. KAPITALNA I FINANSISKA SMETKAKapitalni transakcii pome|u rezidenti i nerezidenti ~ija cel e transfer na kapital

    3. GRE[KI I PROPUSTI statisti~ki neidentifikuvani transakcii

    **

  • 3. KOMPONENTI NA BILANSOT NA PLA]AWATEKOVNA SMETKA, neto -stoki- uslugi- dohod- transferi2. KAPITALNA I FINANSISKA SMETKA, neto2.1. KAPITALNA SMETKA- kapitalni transferi- steknuvawe/raspolagawe so neproizvodni sredstva2.2. FINANSISKA SMETKA- direktni i portfolio investicii- ostanati investicii- oficijalni rezervi3. GRE[KI I PROPUSTI

    **

  • 3. KOMPONENTI NA BILANSOT NA PLA]AWATEKOVNA SMETKA

    Stoki, neto Izvoz UvozUslugi, netoTurizam, neto - Prilivi - OdliviTransport, netoOstanati uslugi, neto (telekomunikacioni, investicioni raboti , delovni uslugi)Dohod, netoNadomest za vraboteni, netoDohod od investicii,neto (isplati na dividendi, kamati)Tekovni transferi, netoOficijalni, netoPrivatni, neto

    *

  • 3. KOMPONENTI NA BILANSOT NA PLA]AWAFINANSISKA SMETKADirektni investicii, netostranski direktni investicii vo zemjatadirektni investicii vo stranstvo

    Portfolio investicii, neto- sredstva- obvrski

    Ostanati investicii, neto- trgovski krediti, neto - zaemi, neto- valuti i depoziti, neto - drugi, neto - bruto oficijalni rezervi**

  • 4. STATISTIKATA NA BP VO RM

    Nadle`na institucija: NBRM

    Metodologija propi{ana od MMF(IMF, Balance of Payments Manual, Fifth Edition, 1993)

    Izvori na podatoci

    Diseminacija na podatoci

    Zna~ewe na statistikata na BP

    **

  • 5. KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMTEKOVNA SMETKA**Dinamika na saldo i komponenti na tekovnata smetka (vo mil.$)Izvor: NBRMKarakteristiki:deficit vo tekovnata smetka koj bele`i tendencija na porast(7,8% od BDP vo 2007, 0,6% vo 2006)- permanenten rast na trgovskiot deficit- nezna~itelno pozitivno saldo kaj uslugite- negativno saldo kaj dohodot- pozitivno saldo kaj privatnite transferi

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMSTOKOVNA RAZMENA SO STRANSTVO

    **Nadvore{notrgovska razmena na RM(vo milioni SAD dolari)Izvor: Dr`aven zavod za statistika na RM- RM e mala i otvorena ekonomija (u~estvo na NTR vo BDP od 109% vo 2007 g.), - eksterniot sektor ima silno vlijanie vrz ekonomskiot razvoj na zemjata

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMIZVOZ NA STOKI

    1. izvoznata ponuda e mala i nekonkurentna (koncentrirana e vo trudointenzivni i noskodohodovni proizvodi)2. dominantno e u~estvoto na dve grupi proizvodi: obleka i `elezo i ~elik (nad 56% vo 2007 g.)3. dominantno u~estvo na proizvodite za reprodukcija - 62% vo 2007 g. (od koi pogolem del se surovini i poluproizvodi) i na stokite za {iroka potro{uva~ka - 36% vo 2007 (od koi pogolem del se obleka i obuvki)4. visoka zastapenost na tri zemji najzna~ajni partneri (Germanija, Srbija i Grcija - 46% vo 2007 g.)5. zgolemeno e u~estvoto na razmenata so EU vo vkupniot izvoz (vo 2007 g. dostigna 65%, nasproti 34% 1994 g.).6. u~estvoto na izvozot vo BDP raste no e malo (42% vo 2007 g.)

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMUVOZ NA STOKI

    Visoka uvozna zavisnost na makedonskata ekonomija (surovinska,energetska, tehni~ko-tehnolo{ka)1.visoka uvozna surovinska zavisnost na nose~kite izvozni industriski granki tekstilnata i industrijata za prizvodstvo na `elezo i ~elik (od nad 70%)2.uvozot na mineralni goriva (nafta, nafteni derivati i el. energija) - tendencija na porast (19% vo 2007 g. nasprema 11% vo 1994 g.)3. diverzificirana struktura na uvozot na stoki4. dominantno u~estvo na proizvodite za reprodukcija (65% vo 2007 g.)5. dominantno u~estvo na tri zemji najzna~ajni partneri (Germanija, Srbija i Grcija) vo uvozot (okolu 27% vo 2007 g.). Zgolemeno u~estvo na Rusija zaradi uvozot na nafta (od 3% vo 1994 g. na 12% vo 2007 g.)6. zgolemeno e u~estvoto na razmenata so EU vo vkupniot uvoz (vo 2007 g. dostigna 50% nasproti 38% vo 1994 g.)

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMIZVOZ I UVOZ NA STOKI PO EKONOMSKA NAMENA**

    U~estvo na izvozot i uvozot po ekonomska namena na proizvodite(vo %) Izvoz UvozIzvor: Dr`aven zavod za statistika na Republika Makedonija.

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMTRGOVSKI DEFICIT

    **Permanenten trgovski deficit (pogolem uvoz od izvoz)

    Trend na porast na trgovskiot deficit (u~estvo vo BDP od 21% vo 2007 g.) pri pobrza dinamika na rast na uvozot vo sporedba so izvozot

    Trgovskiot deficit za makedonskata ekonomija e limitira~ki faktor za ekonomskiot razvoj i voedno su{testven problem za bilansot na pla}awa. Namaluvaweto na ovoj debalans e pove}e od neophodno. Ekspertite prepora~uvaat "ne da se krati grankata na koja stoime", {to go simbolizira uvozot, tuku izlezot go gledaat preku porast na izvozot.

  • KARAKTERISTIKI NA BILANSOT NA PLA]AWA NA RMPRIVATNI TRANSFERI**Prilivi koi zemjata gi dobiva od stranstvo bez nadoknada

    Finansiraat zna~aen del od trgovskiot deficit ideficitot vo tekovnata smetka

    Bele`at rast do IX 2007- u~estvo vo 2007 g.-18% od BDP

    Kompozit od 3 kategorii: - doznaki, neto- efektiva, neto- ostanati privatni transferi, netoDinamika na privatni transferi, po komponenti (vo mil. $)Izvor: NBRMPokrienost na trgovski deficit so privatni transferi (vo %)

    Chart1

    43.0985844222

    61.4669242916

    41.5533962604

    73.6553282616

    60.408579479

    78.8310971588

    68.9863611779

    54.825283233

    49.3544047172

    74.2573815532

    62.3034599219

    92.825079222

    90.5264243554

    82.9876038799

    53.6247924737

    1 (2)

    National Bank of the Republic of MacedoniaNarodna banka na Republika Makedonija

    Statistics DepartmentDirekcija za statistika

    BOP and external debt statistics divisionOtsek za statistika na platen bilans i nadvore{en dolg

    TABLE No.1- REPUBLIC OF MACEDONIA: BALANCE OF PAYMENTS /1TABELA 1 - PLATEN BILANS NA REPUBLIKA MAKEDONIJA /1

    In USD Million(vo milioni SAD dolari)

    199319941995199619971998199920002001200220032004200520062007

    I. Current Account-82.54-262.94-298.91-339.85-286.56-278.82-65.26-97.61-236.08-377.61-184.11-452.82-157.91-56.39-596.83

    Current Account (without Reinvested earnings and undistributed branch profits)Tekovna smetka (bez reinvestirana i neraspredelena dobivka)-82.54-262.94-298.91-339.85-288.13-272.36-40.62-79.38-249.47-363.82-155.55-450.66-103.44-33.96-345.76

    GOODS, netSTOKI, neto42.82-184.92-222.78-314.67-386.27-515.63-495.92-690.82-526.72-805.58-851.00-1,138.97-1,063.03-1,284.99-1,629.75-1807

    Exports, f.o.b.1,055.301,086.351,204.051,147.441,236.811,291.521,189.981,320.731,155.431,112.151,362.651,674.852,040.582,396.263,349.49

    Imports, f.o.b. /2-1,012.48-1,271.27-1,426.83-1,462.11-1,623.08-1,807.14-1,685.91-2,011.55-1,682.15-1,917.73-2,213.65-2,813.82-3,103.61-3,681.24-4,979.24

    SERVICES, netUSLUGI, neto-154.47-155.12-200.51-156.16-137.75-59.8238.8548.70-19.17-22.11-6.62-54.37-33.6428.2534.98

    INCOME, netDOHOD, neto-56.69-46.60-39.57-51.35-54.51-52.25-71.82-64.53-27.97-44.33-62.39-39.19-113.46-36.65-385.02

    o/w: interest, netod koj: kamata, neto-56.69-46.60-39.73-56.42-54.88-44.34-41.33-39.15-33.50-18.82-30.92-25.67-25.93-24.34-25.29

    CURRENT TRANSFERS, netTEKOVNI TRANSFERI, neto85.80123.70163.95182.33291.97348.87463.64609.04337.78494.42735.90779.711,052.211,237.001,382.96

    OfficialOficijalni28.0044.0027.0151.587.4637.3972.69132.4749.0196.83103.9870.0965.4573.7530.47

    PrivatePrivatni57.8079.70136.94130.76284.51311.48390.94476.58288.78397.59631.93709.62986.761,163.251,352.49969

    II. Capital and Financial Account-12.85162.34280.63318.20349.63296.30-91.4340.20236.60387.98218.30434.05165.4748.54638.84

    CAPITAL ACCOUNT, netKAPITALNA SMETKA, neto0.0030.041.700.000.00-1.790.000.331.398.26-6.69-4.62-2.02-1.114.91

    Capital