evropski socijalni modeli

  • View
    621

  • Download
    4

Embed Size (px)

Transcript

pitanje 1 Meunarodni standardi ekonomskih socijalnih i kulturnih prava pitanje 2 Razliito tumaenje graanskih i politikih prava i socijalnih i ekonomskih prava pitanje 3 - Povelja EU o osnovnim pravima (2000. g.) Ova Povelja reafirmie, potujui ovlaenja i zadatke Zajednice i Unije i princip subsidijarnosti, prava koja proistiu, naroito iz ustavnih tradicija i meunarodnih obaveza koje su zajednike za drave lanice, iz Ugovora o Evropskoj Uniji, ugovora Zajednice, Evropske Konvencije o zatiti ljudskih prava i osnovnih sloboda, drutvenih povelja koje je usvojila Zajednica i Savet Evrope i iz sluajeva iz sudske prakse Suda pravde Evropskih Zajednica i Evropskog suda za ljudska prava. Uivanje tih prava povlai za sobom odgovornosti i obaveze u odnosu na druga lica, ljudsku zajednicu i budue generacije. Zbog toga Unija priznaje prava, slobode i principe koji su zacrtani u ovom dokumentu Povelja u okviru est poglavlja - Dostojanstvo, Slobode, Jednakost, Solidarnost, Graanska prava i Pravda u 54 lana izlae osnovne vrijednosti EU kao i graanska, politika, ekonomska i socijalna prava graana EU. Prvo poglavlje Dostojanstvo obuhvata pravo na ljudsko dostojanstvo koje je nepovredivo i koje se mora potovati i tititi. Takoe i pravo na ivot to znai da svako ima pravo na ivot i ne smije biti osuen na smrt ili pogubljen, pravo na potovanje linog integriteta; zabranu muenja, nehumanog ili poniavajue tretmana ili kanjavanja; zabranu ropstva i prinudnog rada to podrazumijeva da se ni od koga se ne smije traiti da vri prisilni ili prinudni rad i da je trgovina ljudskim biima je zabranjena. Drugo poglavlje, Slobode, se sastoji od 14 lanova. Pravo na linu slobodu i bezbijednost, pravo na zatitu linih podataka koji se odnose na njega odnosno nju. A koji se moraju koristiti samo za odreene, utvrene svrhe i na bazi pristanka odnosnog lica ili na nekoj drugoj zakonom predvienoj osnovi. Pravo da se potuje njegov odnosno njen privatni i porodini ivot, dom I komuniciranje. Pravo na brak i pravo na zasnivanje porodice koje mora biti garantovano u skladu sa nacionalnim zakonima kojima se ureuje ostvarivanje tih prava. Pravo na slobodu miljenja, savjesti i religije to ukljuuje slobodu promjene religije ili uvjerenja, i slobodu da pojedinano ili u zajednici sa drugima, na javnom mjestu ili privatno, manifestuje svoju religiju ili uvjerenje kroz oboavanje, propovjedanje, vrenje slube i posmatranje. Pravo na slobodu izraavanja, to obuhvata slobodu zauzimanja stavova i pravo na primanje i davanje informacija i ideja bez ometanja od strane javnih vlasti i bez obzira na granice. Svako ima pravo na slobodu mirnog okupljanja i slobodu udruivanja na svim nivoima, narocito u politikim, sindikalnim i graanskim stvarima, sto podrazumijeva pravo svakoga da osniva sindikate i pridruuje im se radi zatite njegovog odnosno njenih interesa. Umjetnost i nauna istraivanja bie osloboena svih ogranienja. Potovae se akademske slobode. Pravo na obrazovanje i pravo na profesionalnu i trajnu obuku koje ukljuuje mogunost besplatnog obaveznog obrazovanja i prava roditelja da svojoj djeci obezbijede takvo obrazovanje i kolovanje koje e biti usaglaeno sa njihovim religioznim, filozofskim i pedagokim ubjeenjima, u skladu sa nacionalnim zakonima kojima se ureuje ostvarivanje te slobode i tog prava. Pravo na zaposlenje i na slobodno izabrano ili prihvaeno zanimanje. Priznaje se pravo na vrenje poslovnih aktivnosti u skladu sa zakonima Zajednice, nacionalnim zakonima i nacionalnom praksom. Svako ima pravo da posjeduje, koristi, otuuje i nasleuje njegovu odnosno njenu zakonski steenu imovinu. Niko ne smije biti lien njegove odnosno njene imovine, izuzev u javnom interesu i u sluajevima i pod okolnostima koji su predvieni zakonom, kada e za taj gubitak biti blagovremeno isplaena pravina nadoknada. Korienje imovine moe biti regulisano zakonima samo ukoliko je to neophodno zbog opteg interesa. Intelektualna svojina e biti zatiena. Pravo na azil e biti garantovano, uz puno potovanje odredbi enevske Konvencije koje se odnose na status izbjeglica i u skladu sa ugovorom na osnovu kojeg je osnovana Evropska Zajednica. Zatita u sluajevima preseljavanja, protjerivanja ili ekstradicije. Kolektivna protjerivanja su zabranjena. Niko ne smije da bude preseljen, protjeran ili ektradiran u dravu u kojoj postoji ozbiljan rizik da e on ili ona biti podvrgnuti smrtnoj kazni, muenju ili drugim nehumanim ili poniavajucim tretmanima ili kaznama. Tree poglavlje, Jednakost, sastoji se od 7 lanova. Promovie jednakost pred zakonom. Zabranu diskriminacije koja se zasniva na polu, rasi, boji koe, etnikom ili socijalnom porijeklu, genetskim osobinama, jeziku, religiji ili uvjerenju, politikom ili bilo kom drugom miljenju, pripadnosti nacionalnoj manjini, imovini, roenju, invaliditetu, ivotnom dobu ili seksualnoj orijentaciji. Potovanje raznolikosti kultura, religija i jezika. Jednakost (polova) mukaraca i ena mora biti obezbijeena na svim poljima, ukljuujui tu zapoljavanje, rad i platu. Princip jednakosti ne smije sprijeiti odravanje ili usvajanje mjera koje predviaju specifine prednosti u korist onog pola koji je nedovoljno zastupljen. Poveljom se promoviu i prava djeteta gdje se nalae da djeca moraju imati pravo na zatitu i brigu neophodnu za njihovu

dobrobit i da mogu slobodno da izraavaju svoje miljenje.U svim postupcima koji se odnose na djecu, bilo da ih sprovode javne vlasti ili privatne ustanove, primarni znaaj se mora pridati najviim interesima djeteta.Svako dete mora imati pravo da redovno odrava lini i direktni kontakt sa oba svoja roditelja, izuzev u sluaju kada se to protivi najviim interesima djeteta. Pravo starih lica na dostojanstven i nezavisan ivot i na njihovo uee u socijalnom i kulturnom ivotu i Pravo hendikepiranih lica na mjere kojima se obezbjeuje njihova nezavisnost, socijalna i profesionalna integracija i njihovo uee u ivotu zajednice. etvrto poglavlje, Solidarnost, sastoji se od 12 lanova i spaja socijalna i ekonomska prava kao to su: Prava radnika na informisanost i konsultovanje u preduzetnitvu u sluajevima i pod uslovima koji su predvieni zakonima Zajednice i nacionalnim zakonima i praksom. Pravo kolektivnog ugovaranja i djelovanja u cilju zatite svojih interesa, ukljuujuci tu i trajk. Svako ima pravo na besplatne usluge traenja zaposlenja. Svaki radnik ima pravo na zatitu protiv neopravdanog otkaza, u skladu sa zakonima Zajednice i nacionalnim zakonima i praksom. Svaki radnik ima pravo na radne uslove koji potuju njegovo odnosno njeno zdravlje, bezbijednost i dostojanstvo i na ogranienje maksimalnog broja radnih sati, na dnevni i nedeljni odmor i na plaeni godinji odmor. Zabrana djeijeg rada i zatita mladih na radu Zapoljavanje djece je zabranjeno a minimalna starost koja je dovoljna za zaposlenje ne moe biti manja od minimalne starosti kada se zavrava kolovanje. Omladina koja je zaposlena mora da ima radne uslove koji su odgovarajui njihovom ivotnom dobu i mora biti zatiena od ekonomske eksploatacije i takve vrste rada koji bi mogao da nakodi njihovoj bezbijednosti, zdravlju, ili fizikom, mentalnom i socijalnom razvoju, ili da ometa njihovo kolovanje. Pravo na porodini i profesionalni ivot propisuje da porodica treba da ima pravnu, ekonomsku i socijalnu zatitu. Da bi uskladio porodini i profesionalni ivot svako ima pravo na zatitu od otkaza sa posla iz razloga koji su u vezi sa materinstvom i pravo na plaeno porodiljsko odsustvo i roditeljsko odsustvo nakon roenja ili usvojenja djeteta. Pravo na socijalno osiguranje i na socijalne servise koji obezbjeuju zatitu u sluajevima kao sto je materinstvo, bolest, nesree na poslu, zavisnost od drugih ili starost, i u sluaju gubitka zaposlenja, u skladu sa zakonima Zajednice, nacionalnim zakonima i praksom. Svako ima pravo na preventivnu zdravstvenu zatitu i pravo na medicinski tretman pod uslovima koji su regulisani nacionalnim zakonima i praksom. Smjernice Unije e obezbijediti visok nivo zatite potroaa. Peto poglavlje, Graanska prava, obuhvata graanske dunosti: Pravo glasa i pravo kandidovanja za Evropski Parlament; Pravo glasa i kandidovanja na optinskim izborima; Pravo na dobru administraciju to obuhvata: pravo svakog lica da bude sasluano prije nego to se bilo koja pojedinana mjera protiv njega odnosno nje preduzme, pravo na uvid u njegov odnosno njen dosije i obavezu administracije da obrazloi svoje odluke, pravo na naknadu svake tete koju prouzrokuju institucije Zajednice, ili njeni slubenici u sprovoenju svojih dunosti, u skladu sa optim principima koji su zajedniki zakonima drava lanica. Svako fiziko ili pravno lice koje ima prebivalite ili slubeno sjedite u nekoj dravi lanici, ima pravo pristupa dokumentima Evropskog Parlamenta, Saveta i Komisije. Svaki graanin Unije ima pravo da se slobodno kree i nastanjuje unutar teritorije drava lanica. Svaki graanin Unije e, na teritoriji tree drave u kojoj drava lanica iji je on odnosno ona dravljanin nema predstavnitvo, dobiti zatitu diplomatskih ili konzularnih organa bilo koje druge drave lanice pod istim uslovima kao i dravljanin te drave lanice. esto poglavlje, Pravda, se sastoji od 4 lana: Pravo na efikasan pravni lijek i na pravino suenje kae da svako ima pravo na efikasnu pravnu zatitu pred sudovima u skladu sa uslovima koji su predvieni u ovom lanu. Svakom treba pruiti mogunost da bude savjetovan, branjen i zastupan a nima koji nemaju dovoljno sredstava, mora se uiniti dostupnom pravna pomo u tolikoj meri koja je neophodna da bi im se obezbijedio efikasan pristup pravdi. Svaki optueni e se smatrati nevinim dok se u skladu sa zakonom ne dokae da je kriv. Svakom optuenom mora biti garantovano pravo na odbranu. Principi zakonitosti i proporcionalnosti krivicnih djela i kazne nalae da se niko ne smije smatrati krivim za krivino djelo zbog injenja ili neinjenja koje, u vrijeme kada je uinjeno, po nacionalnom ili meunarodnom pravu nije predstavljalo krivino djelo. Ne smije se primjeniti tea kazna od one koja je bila predviena u vrijeme kada je krivino djelo uinjeno. Ukolik