Click here to load reader

Historijski Razvoj Drumskog Saobracaja u BiH

  • View
    586

  • Download
    1

Embed Size (px)

Text of Historijski Razvoj Drumskog Saobracaja u BiH

Univerzitet u SarajevuFakultet za saobraaj i komunikacije

Odsjek : cestovni saobraaj

SEMINARSKI RADPredmet : Osnovi transportnih i komunikacijskih sistemaTema br. 2 : Historijski razvoj drumskog saobraaja u BiH

Predmetni nastavnik : Student:

Doc.dr. Abidin Deljanin Alma Pai Broj indexa:Sarajevo, oktobar 2009.

SADRAJ

Uvod............................................................................................................................................3Razvoj drumskog saobraaja u BiH kroz historiju.....................................................................4 Broj registrovanih vozila u BiH.................................................................................................5Uestalost saobraajnih nesrea u BiH.......................................................................................5Automobili u BiH........................................................................................................................7Tehnika neispravnost vozila u FBiH.........................................................................................7Prosjena starost automobila u BiH............................................................................................8Razvoj autobuskog saobraaja u BiH. Period do 1963. ...........................................................10Autobuski saobraaj..................................................................................................................11Historija trolejbuskog saobraaja u BiH...................................................................................12Zakljuak...................................................................................................................................13Literatura...................................................................................................................................14UVOD

Saobraaj je grana privrede koja je ukljuena u cjelokupnu drutvenu reprodukciju i on je opi uvjet privrednog i drutvenog razvoja zemlje. Moe se rei da saobraaj predstavlja krvotok privrednog sistema svake zemlje.

Saobraaj je neophodan preduslov za ekonomsku i socijalnu integraciju prostora optine, regiona, republike i ire.Drumski saobraaj se odvija na putevima. Uesnici u drumskom saobraaju se mogu kretati peice, jaui ivotinje i uz pomo vozila. Drumski saobraaj je veoma star na teritoriji BiH.Drumski saobraaj je regulisan saobraajnim propisima koje moraju potovati svi uesnici u saobraaju. Razvoj drumskog saobraaja na teritoriji Bosne i Hercegovine afirmirao se tek polovinom XX stoljea. U pogledu opeg stepena razvijenosti i saobraajne strukture saobraajne infrastrukture, Bosna i Hercegovina zaostaje u odnosu na potrebe privrede i drutva, naroito u pojedinim podrujima. Ovo je rezultat unitavanja postojee saobraajne infrastrukture i sredstava tokom ratnih razaranja na teritoriju Bosne i Hercegovine, kao i nedovoljnog ulaganja u popravak, rekonstrukciju, te modernizaciju unitenih kapaciteta i izgradnju novih.

Drutveno-historijski uslovi su u proteklim stoljeima imali relativno negativan utjecaj na razvoj saobraaja u naoj zemlji. Strani osvajai koji su stoljeima drali pod okupacijom pojedine dijelove nae zemlje, gradili su puteve koji su odgovarali njihovim, uglavnom vojnim i trgovakim, a najee eksploatacionim interesima.

Tek nakon prekida okupacije, saobraaj se razvija prema interesima i planovima, u korist naroda sa prostora Bosne i Hercegovine.

Razvoj drumskog saobraaja u BiH kroz historiju

Geoprometni poloaj BiH je takav da se preko nje ostvaruju prirodne veze Evrope prema Istoku i Mediteranu. Osnovna saobraajna infrastruktura gradi se dolinama vodotoka Une, Vrbasa, Bosne, Neretve, Morave, gdje su se i ljudski tokovi kretali hiljadama godina.

Nagli drutveno-ekonomski razvoj u poslijeratnom periodu imao je za posljedicu i optu tendenciju porasta saobraaja. Pri tome, prevozni kapaciteti motornog drumskog saobraaja rastu izuzetno brzim tempom.U periodu 1923-1980.godine dolazi do daljeg rasta drumskog motornog voznog parka, naroito izraenog u rastu prikljunih vozila. Rast broja vozila u Bosni i Hercegovini ogleda se u slijedeim periodima:

1966-1970 godine, 8.562 vozila, a u prosjeku godinje 1.712 vozila

1971-1975 godine, 15.907 vozila, a u prosjeku godinje 3.181 vozilo

1976-1980 godine, 16.409 vozila, a u prosjeku godinje 3.282 vozila

Razvoj drumskog saobraaja u saobraajnom sistemu BiH, u posljednjih 20 godina karakterie brzi porast stepena motorizacije, naroito protekle decenije, u kojoj je prosjena godinja stopa rasta broja registrovanih vozila iznosila 16 %. U javnom drumskom transportu oformljene su etiri sloene organizacije udruenog rada: Autoprevoz Mostar, Centrotrans Sarajevo, Krajinatrans Banjaluka i Trans-servis Tuzla, zatom 58 radnih organizacija i 168 osnovnih organizacija udruenog rada, a sve one su obrazovale Poslovnu zajednicu javnog drumskog saobraaja Bosnatransport sa sjeditem u Sarajevu.

Meutim, poevi od 1981.godine, usljed znaajno pogoranih uslova privreivanja, a u organizacijama javnog drumskog transporta dolazi do stagnacije, koja traje do 1983. godine.

Broj registrovanih vozila u BiH

U Bosni i Hercegovini, u protekloj, 2008. godini registrirano je ukupno 882.783 motornih vozila. Od ukupnog broja registriranih motornih vozila najvei procenat zauzimaju putnika vozila i to 85%.

Putnika vozila 85 %

Teretna vozila 8 %

Motocikli 0,9 %

Autobusi 0,1 %

Ostala vozila 6 %

Stepen motorizacije u naoj zemlji je 192 putnika motorna vozila na 1000 stanovnika.

Uestalost saobraajnih nesrea u BiH

Kao i u veini zemalja, u BiH mlai i stariji dijelovi populacije su izloeni visokom riziku.U toku dvije godine, 2004. i 2006. prosjeno oko 14 % smrtnih sluajeva i 27 % povrijeenih u BiH, bilo je starosti ispod 24 godine. U toku 2005. do 40 % povrijeenih bile su mlade osobe. Statistika o saobraajnim nesreama na cestama u BiH je u procesu razvoja i trenutno su dostupni samo osnovni pokazatelji.

Automobili u BiH

Prije rata, od 1992-1995 Volkswagen je proizvodio vozila i lagana namjenska vozila u jednoj tvornici blizu Sarajeva, dok su Kosmos u Banja Luci i Soko u Mostaru proizvodili autobuse. Mjesta poslovanja produkcije tih tvornica vodila su u pojedinim podrujima u koncentraciju dostavljaa sa odgovarajuim kvalifikacijama i sposobnostima u podrujima metala, automotiva i elektronike.

Kao u mnogim podrujima industrije u Bosni i Hercegovini, rat je doveo iznenadan prekid te situacije. U meuvremenu se stvorilo nekoliko stratekih razvitaka sa ciljem izgubljeno ponovno uspostaviti i postii novu integraciju Bosne i Hercegovine u internacionalnu automobilsku industriju.

Svaki etvrti graanin BiH stariji od 18 godina posjeduje vlastiti automobil, a od tog broja samo njih 3 % posjeduje dva ili vie automobila. Polovina automobila u BiH je starosti od 16 do 20 godina, a samo oko 4 % njih je mlae od 5 godina. Tako star vozni park predstavlja veliki problem kako za sigurnost prometa, tako i za istou okolia.

Prema preliminarnim istraivanjima, na cestama u Bosni i Hercegovini ima oko 200 lokacija koje se mogu evidentirati kao crne take, odnosno oko 450 lokacija koje se mogu evidentirati kao posebna opasna mjesta- dionice ceste.

Tehnika neispravnost vozila u FBiHOd 778 pregledanih vozila ak 608 je tehniki neispravno, prosjena starost je 20 godina, a preenih kilometara vie od 250 hiljada. Broj saobraajnih nesrea u prvih est mjeseci se poveao, ali sa manjim brojem smrtnih sluajeva. Broj neispravnih i iskljuenih automobila iz saobraaja je sve vei. (podaci Bihamk-a za septembar 2009)

Prosjena starost automobila u BiH

Starosna struktura motornih vozila u BiH, prema procjenama u 2006. godini, za putnike automobile iznosila je 13 godina, dok je starost autobusa i teretnih vozila iznosila oko 16 godina.

RAZVOJ AUTOBUSKOG SAOBRAAJA U BiHPeriod do 1963.godAutobuski saobraaj u Bosni i Hercegovini do poetka Drugog svjetskog rata, bio je izuzetno slabo razvijen. Posljedica takvog stanja je bila loa putna mrea koju su sainjavali makadamski putevi koji su povezivali vee gradove i naselja. Standard stanovnitva je bio na niskom nivou tako da je koritenje autobuskih linija bila privilegija ueg kruga pripadnika bogatijih slojeva drutva. Autobusi su za dananje standarde bili izuzetno loeg kvaliteta; malog kapaciteta, nedovoljne snage motora, tako da su putovanja na duim relacijama veoma esto predstavljala svojevrsnu avanturu s obzirom na rizike koji su bili posljedica tehnikog stanja autobusa i putne infrastrukture.

Iz rijetkih dokumenata biljei se da je prije Drugog svjetskog rata u Bosni i Hercegovini postojalo nekoliko privatnih prevoznikih firmi od kojih se istiu Drina, koja je bila u vlasnitvu porodice Kuji. Ova prevoznika preduzea su odravala redovne autobuske linije za Dubrovnik, Zvornik, Vlasenicu, Travnik...

Cijene karata bile su izuzetno visoke.

... Da bi se kupila jedna autobuska karta od Han Pijeska do Sarajeva i vozilo Drininim autobusom trebala se prodati dobra ovca...

Poetkom Drugog svjetskog rata autobusni linijski saobraaj zamire zbog ratnih dejstava.

Centrotrans-Eurolines osnovan je 1963. godine kao dio kompanije Centrotrans Sarajevo zaduen za pruanje usluga prijevoza putnika. Prije agresije na Bosnu i Herceg

Search related