KÜRESELLEŞEN DÜNYADA DİPLOMASİ : KAMU DİPLOMASİSİ ?· diplomasi”yi Ģekillendirmeye çalıĢsa…

Embed Size (px)

Text of KÜRESELLEŞEN DÜNYADA DİPLOMASİ : KAMU DİPLOMASİSİ ?· diplomasi”yi Ģekillendirmeye...

1

Kreselleen Dnyada Diplomasi: Kamu Diplomasisi

Yrd. Do. Dr. Mert Gkrmak

Uluslararas ilikilerde devletleraras ilikilerin esas olduu dnem hzla sona ermekte

ve kamuoylarnn algs nem kazanmaktadr. letiim ve bilgi devrimlerinin dnyay yeniden

yaplandrd bu dnemde kamuoylar ve gndemi etkileme becerisi son derece nemlidir.

Ancak bu yeni ortam veri olarak alan ve bizim fazla nemsemediimiz Public Diplomacy

kavramnn dilimizde henz tam bir karl bile oluturulabilmi deildir. Kimilerine gre

bu yeni diplomasi tarz, sivil diplomasi veya gnll diplomasi olarak adlandrlrken, daha

geni bir evre bu diplomasiye Kamu Diplomasisi adn vermektedir. Devletten devlete

deil, devletten kamuoylarna; sivil toplumdan devletlere; sivil toplumdan kamuoylarna

ynelik olarak yaplan, kapal kaplar ardnda deil, ak ve toplumun her kesiminin katld

bir diplomasidir bu (Sanberk ve Altnay, 2008).

Uluslararas ilikilerin iinde gerekletii ortam ve atmosfer hzla deiirken, baz

dnrler 19. yzyln parlamentolar, 20. yzyln kitleler, 21. yzyln ise kamuoylar yz

yl olduunu iddia etmektedir. ki devlet bakan grmeden evvel oluan kamuoyu

algsnn zaten toplant gndeminin ve liderlerin hareket alannn yzde 90n belirlemekte

olduu, eitim dzeyi ykselen kitlelerin medya vastasyla d ilikileri daha iyi takip ettii

ve kresel kamuoyunun byk bir g haline geldii grlmektedir. Kamuoyu gcnn bu

denli artt bir dnyada bir lke kendi algsn ve itibarn ynetemezse, itibar kendi doal

ritmiyle ilerlememekte, bakalar tarafndan ynetilir hale gelmektedir. Bu ise kendi kaderi

zerinde egemen olmak zorunda olan bir lke iin kabul edilebilir bir risk deildir (Sanberk

ve Altnay, 2008).

Kamu Diplomasisi

Aslnda ideolojik kutuplamalarn sona erdii dnlen Souk Sava sonras

dnemde, tm dnyadaki iyimser hava, kamu diplomasisine ihtiya duyulacak artlarn

ortadan kalkt ve lkelerin belli bir dnya grnde bulutuu eklindeydi. Artk lkelerin

imaj almalar yapmalarna ya da kamuoyu oluturma faaliyetlerine girimelerine gerek

yoktu. Tarihin Sonunun1 geldii iddia edilmekte, kresellemenin yaratt yeni dnyann

1 Francis Fukuyamann Hegel'in tarih anlayna dayandrd dncelerini ieren ve Souk Sava sonras bir

dnyada liberal kurumlarn ve dnce yapsnn, hkim unsurlar olarak kalaca, kapitalizmin alternatifsiz-

2

giderek dzletii ve dnya nfusunun kresel dzeyde ibirliklerine gittii ne

srlmekteydi2. Ancak 11 Eyll saldrlar ile bu deerlendirmeler byk oranda deiti ve

dnya, kamu diplomasisine eskisinden daha fazla ihtiya duyulan bir dneme girdi

(Varadarajan, 2005). Tarih sihirli anlar ile ekillenmez belki, ama krlma noktalarn

gsteren simgesel anlar vardr (Attali, 1999). 11 Eyll de byle bir nitelik kazand.

Esasnda, blc, ykc faaliyetler kadar uyuturucu trafii, yasad g ve insan kaakl

ile uluslararas terrizm, yoksulluk ve kitle tahrip silahlarnn yaylmas Souk Sava

sonrasnda zmlenememi problemler olarak yerinde duruyordu. 11 Eyll sadece bunlarn

daha grnr hale gelmesine sebep oldu. Ancak artk Souk Savata olduu gibi kar karya

kalnan dzenli bir ordu, bir tehdit de yoktu, askeri g kullanmak ya da kullanma tehdidi ile

caydrclk ok anlaml deildi. Tehditlerin belirsizletii, dmanlarn bulanklat ve

atmalarn asimetrik bir nitelik kazand bu yeni dnyada, rakip adeta hayalet nitelii

kazanmt (Coll, 2005). Dolaysyla devlet, kendi halk ve kendi dndaki lkelerin

kamuoylarn kazanmak iin yeni yollar bulmak durumundayd. zellikle otoriter

ynetimlerin giderek daha fazla sorguland 21.yy.da hem halk kazanmak, hem tehditleri

yok etmek, hem de ou kez bu tehditlerin st rtl destekisi olan mttefik rejimleri

idare etmek iin alglama ynetimi konusunda uygulanabilir bir strateji belirlenmeliydi.

Kalpleri ve zihinleri demokrasi iinde kazanmaya ynelik bu faaliyetler, ancak yaratc

fikirlerle yrtlebilecekti. Bu nedenle, kamu diplomasisinin kurumsal yaplarla entegre bir

organizasyona ve sreklilii salanm giriimlere ihtiyac vard (Tiedeman, 2005).

Bugn geleneksel diplomasi artk bu ihtiyalara tam olarak cevap vermemektedir.

Eski Diplomasi olarak anlan geleneksel diplomasi Rnesans dneminden balayarak 1.

Dnya Savana kadar lkeleraras ilikileri belirlerken, Antik Yunan medeniyetinden

itibaren sregelen bir tanm ve ileyii temel almt. Diplomasi kelimesi Yunanca

diplomadan gelmekteydi, diploma ise katlanm ya da kvrlm kt anlamnda

kullanlmaktayd. Devletleraras ilikilerde iinde yazlanlar gizleyerek elden ele aktarlan bu

kt paralar, ierii herkesten sakl ve yalnzca gnderen ve alan kiinin bildii gizlilikte

kanlmaz - nihai bir sistem olduu ve dolaysyla ideolojik anlamda insanolunun varabilecei son noktaya

vard tezleri etrafnda younlaan teoridir. Fukuyama, liberalizmin karsnda olan faizm ve komnizmin tarih

iinde yok olduunu iddia ederek, liberalizmin bir ideolojik karlama yaamayacan varsaymtr (Fukuyama,

2006). 2 Dnya Dzdr: Yirmi Birinci Yzyln Ksa Tarihi, Thomas L. Friedman'n 21. yzyl'n balarn

vurgulayarak kresellemedeki deiimi inceleyen kitabdr. Friedmana gre uluslararas irketler kresel

etkileimi arttrm, toplumlararas farkllklara ve atmalara son verilmesinde byk rol oynamtr. Ancak,

bugn Friedmann savlarnn aksine topraklarn serbest piyasa ve uluslararas irketlere am lkelerde hl

savalar srmekte ve dnya hal yuvarlak grnmektedir (Friedman, 2005).

3

dokmanlara dnmt. Bylelikle, geleneksel diplomasi yalnzca yksek seviyedeki

hkmet grevlilerinin ya da bakanlarn yrtt, kapal kaplar ardnda kararlarn alnd

ve sadece sonularn halka akland bir ekle brnmt. Ancak 20. yzyln iletiim

devrimi muazzam bir deiim yaratt. 1. Dnya Savandan sonra Yeni Diplomasi devlet

grevlilerin tuttuu resmi notlarn tesine geerek, gazetelerin, radyolarn ve televizyonlarn

hkim olduu yeni bir karar alma sreci oluturdu. Baka bir deyile iletiim devrimi

diplomasinin paradigmasn deitirdi (Tiedeman, 2005).

Modern teknolojinin yarat koullarda artk devletten devlete bir takm ktlarn

iletilmeye allmas ya da srlarn ustalkl bir ekilde korunabilmesi mmkn

olmamaktayd. Geleneksel yntemler ie yaramyordu. Ayrca diplomasinin geleneksel

aktrleri olan devlet brokrasisinin de yetersiz kald durumlar yaanyordu. Devlet d bir

takm organizasyonlar, zellikle sivil toplum rgtleri (NGO), ok uluslu irketler ve uluslar

aras rgtler diplomatik ilikilerde giderek daha fazla rol oynamaya balamt. Bu srete

kararlar artk devlet adamlar ve politikaclarn tek balarna verdikleri kararlar olmaktan kt

ve geni kitlelerin etkide bulunduklar bir boyut kazand. stelik artk alnan kararlarn etkisi

yalnzca alnd blge ile snrl kalmamaktayd ve dnyada artan karlkl bamlln etkisi

ile geni corafyalara uzanmaktayd (Tiedeman, 2005). Metaforik bir tanmlamayla Meksika

Krfezinde kanatlarn rpan kelebek, Japon Denizinde frtnalar yaratmaktayd.

20. yzyl ile birlikte deien diplomatik alkanlklar ve diplomaside karar alma

sreleri, 21. yzylda bir kez daha sorgulanmaya balanacaktr. Gerek zamanl televizyon

habercilii veya ilitirilmi gazetecilik, yeni dneme uyum gstermeye alan tele-

diplomasiyi ekillendirmeye alsa da, artk tm dnya kamuoylar gelien teknolojiye

paralel bir biimde daha farkl iletiim ve haber kaynaklarna ynelmilerdir. Internet ve cep

telefonlarnn hkim olduu bu yeni dnyada, kamu diplomasisi aralar da deimektedir.

Daha bireysellemi, effaf ve etkileime ak yntemler ortaya kmtr. Bugn kamu

diplomasisi faaliyetlerinde geleneksel medya aralarnn yannda, internet zerinden

yaynlanan bloglar, podcastler ve facebook-twitter gibi sosyal iletiim siteleri ya

da gnderilen cep telefonu mesajlar, hatta bilgisayar oyunlar3 olduka etkili olabilmektedir.

3 Amerika Birleik Devletleri Silahl Kuvvetlerinde, Ordu Oyun Projeleri Blm Bakan Yardmcs Binba

Chris Chambers, Americas Army adl ok tutulmu ordu yapm oyun hakknda Mac Observera yapt

aklamada, Orduya ulama frsat bulamayan Amerikallara biz bu oyunla ulatk. Video oyunlarn bu

balanty kurmak amacyla kullandk.demektedir. Ancak ilgin olan, internet sayesinde Americas Armye

katlanlarn byk blmnn Amerikal olmamasdr. Bu sayede elde edilen ey, aslnda tm dnyann

4

Mesajlar gnderen karar alclarn bu mesajlarn yerine ulap, ulamadn kontrol etme

imknna sahip olmalar ve hedef kitleleri belirleme konusunda ulalan isabet, mesajlarn etki

gcn arttrmakta, bu sayede planl bir alglama ynetimi uygulanabilmektedir.

21. yzyl nceki dnemlerden farkl klan nokta yalnzca gelien teknolojinin

yaratt yeni iletiim aralar deil, tm dnyada deien siyasetin kazand yeni

niteliklerdir. Bugn dnyadaki lkelerin yars demokrasiyle ynetilmektedir4 (Nye, 2005:

105). Otoriter devletlerin yerini alan demokrasilerde, kamuoyunu etkilemek, daha da nemli

bir hale gelmitir. Bilgi g demektir ve artk dnya nfusunun byk bir ksm bu gce

ulaabilmektedir. Bilginin ilenmesinin ve datmnn kolaylamas ve ucuzlamas, bolluk

paradoksu olarak adlandrlan bir bilgi patlamasna yol amtr. Bilginin bolluu ilginin

azalmasna neden olmutur. nsanlar karlarna kan bilginin bykl altnda ezilip, neye

odaklanacaklarn ayrt etmekte zorlann