of 25/25
„Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastępczej dla Miasta Nowego Sącza na lata 2013 - 2015” Zalącznik do Uchwaly Nr … … … Rady Miasta Nowego Sącza z dnia … … … PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I ROZWOJU ROZWOJU ROZWOJU ROZWOJU PIECZY PIECZY PIECZY PIECZY ZASTĘPCZEJ ZASTĘPCZEJ ZASTĘPCZEJ ZASTĘPCZEJ DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO SĄCZA SĄCZA SĄCZA SĄCZA NA LATA NA LATA NA LATA NA LATA 2013 2013 2013 2013 - 2015 2015 2015 2015

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY … · DIAGNOZA SYSTEMU PIECZY ZAST ... trwałego i rodzinnego środowiska wychowawczego. Rodzina to podstawowe środowisko,

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY … · DIAGNOZA SYSTEMU PIECZY ZAST ......

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Zacznik do Uchway Nr Rady Miasta Nowego Scza z dnia

PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I PROGRAM WSPIERANIA RODZINY I ROZWOJUROZWOJUROZWOJUROZWOJU

PIECZY PIECZY PIECZY PIECZY ZASTPCZEJZASTPCZEJZASTPCZEJZASTPCZEJ

DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO DLA MIASTA NOWEGO SCZASCZASCZASCZA

NA LATA NA LATA NA LATA NA LATA 2013 2013 2013 2013 ---- 2015201520152015

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

SPIS TRECI

1. WPROWADZENIE ......................................................................................................... 1 2. ZADANIA SAMORZ DU TERYTORIALNEGO W ZAKRESIE WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZAST PCZEJ ........................................................... 2

2.1.Organizacja wsparcia rodziny ................................................................................ 2 2.2.Zadania gminy .......................................................................................................... 2

2.2.1.Asystent rodziny .............................................................................................. 3 2.2.2.Placwki wsparcia dziennego ......................................................................... 3 2.2.3.Rodziny wspierajce ....................................................................................... 4

2.3.Zadania powiatu ....................................................................................................... 4 2.3.1.Rodzaje rodzin zastpczych ........................................................................... 6 2.3.2.Formy rodzinnej pieczy zastpczej ................................................................ 6

3. DIAGNOZA SPOECZNA............................................................................................. 7 3.1.Charakterystyka miasta Nowego Scza ....................................................................... 7 4. DIAGNOZA SYSTEMU PIECZY ZAST PCZEJ ....................................................... 9

4.1.Rodzinna piecza zastpcza ....................................................................................... 9 4.2.Instytucjonalna piecza zastpcza ............................................................................ 12 4.3.Usamodzielniani wychowankowie ........................................................................... 14 4.4.Wnioski kocowe ...................................................................................................... 15

5. PREZENTACJA PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY I ROZWOJ U PIECZY ZASTPCZEJ ...................................................................................................... 15

5.1.Adresaci Programu .................................................................................................. 15 5.2.Partnerzy w realizacji Programu ........................................................................... 15 5.3.Cel gwny Programu .............................................................................................. 16 5.4.Cele szczegowe Programu .................................................................................... 16 5.5.Limit rodzin zastpczych zawodowych .................................................................. 21 5.6.Zaoenia Programu ................................................................................................. 22 5.7.rda finansowania Programu .............................................................................. 22

6. PRZEWIDYWANE EFEKTY REALIZACJI PROGRAMU ........ ............................. 22 7. MONITORING I EWALUACJA PROGRAMU ................ .......................................... 22

1

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

1. WPROWADZENIE W dniu 1 stycznia 2012 r., wesza w ycie ustawa z dnia 9 czerwca 2011 roku

o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej. Do zada wasnych gminy okrelonych w art. 176 pkt. 1 ustawy o wpieraniu rodziny

i systemie pieczy zastpczej naley opracowanie i realizacja 3 - letnich programw wsparcia rodziny. Zadaniem wasnym powiatu wynikajcym z art. 180 pkt. 1 ww. ustawy jest opracowanie i realizacja 3 - letnich programw rozwoju pieczy zastpczej. Programy te maj na celu zapewnienie kademu dziecku prawa do stabilnego, trwaego i rodzinnego rodowiska wychowawczego.

Rodzina to podstawowe rodowisko, ktre powinno zapewni bezpieczestwo emocjonalne dziecku. Rodzina oddziauje w sposb wiadomy i niewiadomy na osobowo dziecka, przekazujc mu swj system wartoci, tradycje, ukierunkowuje jego aktywno i postpowanie na cae ycie. Jest najbardziej stabilnym punktem odniesienia w dowiadczeniu dziecka. Dlatego, jeli w funkcjonowaniu rodziny pojawiaj si dysfunkcje, instytucje i suby zobligowane do wspierania rodziny zobowizane s do podjcia na jej rzecz okrelonych dziaa. Problemy wystpujce w rodzinie czsto s zoone i wymagaj interdyscyplinarnych rozwiza. Choroba alkoholowa, przemoc w rodzinie, niewydolno w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczych, to gwne problemy dezorganizujce ycie rodzin, ktrym czsto towarzyszy rwnie problem ubstwa, czy dugotrwaego bezrobocia. Dlatego rodziny dysfunkcyjne wymagaj staego monitorowania przez pracownikw socjalnych, pedagogw szkolnych, pracownikw przychodni medycznych, policji, kuratorw sdowych i przedstawicieli innych instytucji, ktre maj kontakt z rodzin oraz podejmowania dziaa na rzecz rodziny w oparciu o sprecyzowany plan dziaania. Praca z rodzin przedstawicieli sub spoecznych powinna by poczona ze wsparciem ze strony rodowiska, w tym rwnie bliszych i dalszych krewnych oraz aktywnoci wasn ze strony rodziny. Ponadto, praca z rodzin powinna by prowadzona przez odpowiednio przygotowan kadr, kompetentn i obiektywn oraz podejmowana moliwie jak najwczeniej. Organizujc rnorodne formy wsparcia na rzecz rodziny wieloproblemowej, naley docenia i konsekwentnie realizowa zasad podstawowej roli opiekuczej i wychowawczej rodziny w rozwoju dziecka. Zamiast zastpowa rodzin w jej funkcji opiekuczo - wychowawczej, naley j wspiera i wspomaga tak, aby przywrci prawidowe funkcjonowanie. Std te, zaoeniem Programu jest wsparcie rodziny naturalnej ju na etapie, kiedy pojawiaj si problemy.

Zakada si, e tylko rwnolega realizacja obydwu programw umoliwi w kilkuletniej perspektywie ograniczenie umieszcze dzieci w placwkach opiekuczo - wychowawczych na rzecz rozwoju rodzinnej pieczy zastpczej, co w konsekwencji doprowadzi do minimalizacji wystpowania zjawiska sieroctwa spoecznego.

Jak wynika z obowizujcego obecnie stanu prawnego, systemem pieczy zastpczej nazywamy zesp osb, instytucji i dziaa majcych na celu zapewnienie czasowej opieki i wychowania dzieciom w przypadkach niemonoci sprawowania opieki i wychowania przez rodzicw.

Jednostkami organizacyjnymi wspierania rodziny i systemu pieczy zastpczej s jednostki organizacyjne jednostek samorzdu terytorialnego wykonujce zadania w zakresie wspierania rodziny i systemu pieczy zastpczej, placwki wsparcia dziennego, organizatorzy rodzinnej pieczy zastpczej, placwki opiekuczo - wychowawcze, regionalne placwki opiekuczo - terapeutyczne, interwencyjne orodki preadopcyjne, orodki adopcyjne oraz podmioty, ktrym zlecono realizacj zada z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastpczej.

2

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

2. ZADANIA SAMORZ DU TERYTORIALNEGO W ZAKRESIE WSPIERANIA RODZINY I SYSTEMU PIECZY ZAST PCZEJ

2.1. Organizacja wsparcia rodziny

Obowizek wspierania rodzin przeywajcych trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczych oraz organizacji pieczy zastpczej, w zakresie ustalonym ustaw, spoczywa na jednostkach samorzdu terytorialnego oraz organach administracji rzdowej. Powyszy obowizek, jednostki samorzdu terytorialnego oraz organy administracji rzdowej realizuj w szczeglnoci we wsppracy ze rodowiskiem lokalnym, sdem i ich organami pomocniczymi, Policj, instytucjami owiatowymi, podmiotami leczniczymi a take kocioami i zwizkami wyznaniowymi oraz organizacjami spoecznymi. Ustawa dokonuje rwnie podziau kompetencji, w tym dziaa i zada pomidzy samorzdami, ktre przedstawia si nastpujco:

GMINA POWIAT SAMORZD WOJEWDZTWA

Profilaktyka - wspieranie rodziny.

Piecza zastpcza rodzinna i instytucjonalna. Usamodzielnienia penoletnich wychowankw pieczy

zastpczej. Adopcje.

Asystent rodziny. Placwki wsparcia

dziennego. Rodziny wspierajce Inne podmioty lub

instytucje dziaajce na rzecz dziecka i rodziny.

Rodziny zastpcze i rodzinne domy dziecka.

Placwki opiekuczo - wychowawcze.

Usamodzielnienia. Organizator rodzinnej

pieczy zastpczej (Koordynator).

Rodziny pomocowe.

Orodek adopcyjny. Regionalna placwka

opiekuczo terapeutyczna.

Interwencyjny orodek preadopcyjny.

2.2. Zadania gminy

1. opracowanie i realizacja 3-letnich gminnych programw wspierania rodziny; 2. tworzenie moliwoci podnoszenia kwalifikacji przez asystentw rodziny; 3. tworzenie oraz rozwj systemu opieki nad dzieckiem, w tym placwek wsparcia

dziennego, oraz praca z rodzin przeywajc trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczych przez: a) zapewnienie rodzinie przeywajcej trudnoci wsparcia i pomocy asystenta

rodziny oraz dostpu do specjalistycznego poradnictwa, b) organizowanie szkole i tworzenie warunkw do dziaania rodzin wspierajcych, c) prowadzenie placwek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla

dzieci; 4. finansowanie: kosztw szkole dla rodzin wspierajcych, podnoszenia kwalifikacji

przez asystentw rodziny, kosztw zwizanych z udzielaniem pomocy, o ktrej mowa w art. 29 ust. 2 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej, ponoszonych przez rodziny wspierajce;

3

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

5. wspfinansowanie pobytu dziecka w rodzinie zastpczej, rodzinnym domu dziecka, placwce opiekuczo - wychowawczej, regionalnej placwce opiekuczo -terapeutycznej lub interwencyjnym orodku preadopcyjnym;

6. sporzdzanie sprawozda rzeczowo - finansowych z zakresu wspierania rodziny oraz przekazywanie ich waciwemu wojewodzie, w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego;

7. prowadzenie monitoringu sytuacji dziecka z rodziny zagroonej kryzysem lub przeywajcej trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczej, zamieszkaego na terenie gminy;

8. przekazywanie do biura informacji gospodarczej informacji, o ktrej mowa w art. 193 ust. 8 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej.

2.2.1. Asystent rodziny Nowym zadaniem ustawowym dla gmin jest wprowadzenie asystenta rodziny do bezporedniej pracy z rodzin. Asystent rodziny zajmuje si niezalenie od pracownika socjalnego, wycznie pomoc i prac z rodzin. Celem pracy asystenta jest osigniecie przez rodzin podstawowego poziomu stabilizacji yciowej, ktra umoliwi jej prawidowe wychowanie dzieci. Zadaniem asystenta rodziny jest caociowe wspieranie rodziny wychowujcej dzieci, zagroonej wykluczeniem spoecznym, poprzez zmian stosunku osb w rodzinie do wasnej sprawnoci, podniesienie samooceny, wzbudzenie wiary we wasne siy, a take pomoc w wykonywaniu najprostszych czynnoci dnia codziennego. Bardzo wane w pracy asystenta jest indywidualne podejcie do rodziny i jej problemw, w celu rozwijania kompetencji wszystkich jej czonkw - rodzicw i dzieci. Elastyczny i nienormowany czas pracy asystenta rodziny suy ma realnym potrzebom i rytmowi ycia rodziny. Intensywna praca asystenta z rodzin realizowana jest rwnie w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza rodzin. Wwczas zadaniem asystenta staje si nie tylko praca z rodzin w miejscu zamieszkania, ale rwnie wsppraca z rodzin zastpcz lub koordynatorem rodzinnej pieczy zastpczej. Asystent powinien aktywnie uczestniczy we wszystkich dziaaniach zmierzajcych do powrotu dziecka do rodziny.

2.2.2. Placwki wsparcia dziennego

Zgodnie z ustaw o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej, placwka wsparcia dziennego wsppracuje z rodzicami lub opiekunami dziecka, a take z placwkami owiatowymi i podmiotami leczniczymi. Pobyt dziecka w placwce wsparcia dziennego jest nieodpatny, jest rwnie dobrowolny, chyba e dziecko skierowane jest do placwki przez sd. Placwka wsparcia dziennego moe by prowadzona w formie:

opiekuczej, (w tym k zainteresowa, wietlic, klubw i ognisk wychowawczych) - zapewnia dziecku: opiek i wychowanie, pomoc w nauce, organizacj czasu wolnego, zabaw i zajcia sportowe oraz rozwj zainteresowa.

specjalistycznej, organizuje zajcia socjoterapeutyczne, terapeutyczne, korekcyjne, kompensacyjne oraz logopedyczne, realizuje indywidualny program korekcyjny, program psychokorekcyjny lub psychoprofilaktyczny, w szczeglnoci terapi pedagogiczn, psychologiczn i socjoterapi.

pracy podwrkowej realizowanej przez wychowawc, poprzez dziaania animacyjne i socjoterapeutyczne.

4

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

2.2.3. Rodziny wspierajce

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej jako jedno z istotnych zada w pracy z rodzin wyszczeglnia wspieranie rodowiska lokalnego. Wan rol w tym zadaniu peni ssiedzi, rodziny zaprzyjanione, rodziny rwienikw dzieci. Zbudowanie sieci rodzin chtnych do suenia pomoc systematycznie lub w sposb dorany stanowi nowe wyzwanie instytucji dziaajcych na rzecz dziecka i rodziny. Moliwo skorzystania przez rodzin w kryzysie z pomocy innej rodziny, tzw. rodziny wspierajcej moe mie nieocenione znaczenie w pracy z rodzin. Rodzina wspierajca, przy wsppracy z asystentem rodziny pomaga rodzinie przeywajcej trudnoci w opiece i wychowaniu dziecka; prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ksztatowaniu i wypenianiu podstawowych rl spoecznych. Zgodnie z ustaw, penienie funkcji rodziny wspierajcej moe by powierzone osobom z bezporedniego otoczenia dziecka. Rodzin wspierajc ustanawia prezydent miasta waciwy ze wzgldu na miejsce zamieszkania rodziny wspieranej, po uzyskaniu pozytywnej opinii kierownika orodka pomocy spoecznej, wydanej na podstawie przeprowadzonego wywiadu rodowiskowego.

2.3. Zadania powiatu:

1. opracowanie i realizacja 3-letnich powiatowych programw dotyczcych rozwoju pieczy zastpczej, zawierajcych midzy innymi coroczny limit rodzin zastpczych zawodowych;

2. zapewnienie dzieciom pieczy zastpczej w rodzinach zastpczych, rodzinnych domach dziecka oraz w placwkach opiekuczo - wychowawczych;

3. organizowanie wsparcia osobom usamodzielnianym opuszczajcym rodziny zastpcze, rodzinne domy dziecka oraz placwki opiekuczo - wychowawcze i regionalne placwki opiekuczo - terapeutyczne, przez wspieranie procesu usamodzielnienia;

4. tworzenie warunkw do powstawania i dziaania rodzin zastpczych, rodzinnych domw dziecka i rodzin pomocowych;

5. prowadzenie placwek opiekuczo - wychowawczych oraz placwek wsparcia dziennego o zasigu ponadgminnym;

6. organizowanie szkole dla rodzin zastpczych, prowadzcych rodzinne domy dziecka, rodzin pomocowych i dyrektorw placwek opiekuczo - wychowawczych typu rodzinnego oraz kandydatw do penienia funkcji rodziny zastpczej, prowadzenia rodzinnego domu dziecka lub penienia funkcji dyrektora placwki opiekuczo -wychowawczej typu rodzinnego;

7. organizowanie wsparcia dla rodzinnej pieczy zastpczej, w szczeglnoci przez tworzenie warunkw do powstawania: grup wsparcia; specjalistycznego poradnictwa;

8. powoywanie centrw administracyjnych do obsugi placwek opiekuczo -wychowawczych;

9. wyznaczanie organizatora rodzinnej pieczy zastpczej; 10. zapewnienie przeprowadzenia przyjtemu do pieczy zastpczej dziecku niezbdnych

bada lekarskich; 11. prowadzenie rejestru danych o osobach: a) zakwalifikowanych do penienia funkcji rodziny zastpczej zawodowej, rodziny

zastpczej niezawodowej lub do prowadzenia rodzinnego domu dziecka, b) penicych funkcj rodziny zastpczej zawodowej lub rodziny zastpczej

niezawodowej oraz prowadzcych rodzinny dom dziecka;

5

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

12. kompletowanie we wsppracy z waciwym orodkiem pomocy spoecznej dokumentacji zwizanej z przygotowaniem dziecka do umieszczenia w rodzinie zastpczej albo rodzinnym domu dziecka;

13. finansowanie: a) wiadcze pieninych dotyczcych dzieci z terenu powiatu, umieszczonych

w rodzinach zastpczych, rodzinnych domach dziecka, placwkach opiekuczo -wychowawczych, regionalnych placwkach opiekuczo - terapeutycznych, interwencyjnych orodkach preadopcyjnych lub rodzinach pomocowych, na jego terenie lub na terenie innego powiatu,

b) pomocy przyznawanej osobom usamodzielnianym opuszczajcym rodziny zastpcze, rodzinne domy dziecka, placwki opiekuczo - wychowawcze lub regionalne placwki opiekuczo - terapeutyczne,

c) szkole dla kandydatw do penienia funkcji rodziny zastpczej, prowadzenia rodzinnego domu dziecka lub penienia funkcji dyrektora placwki opiekuczo -wychowawczej typu rodzinnego oraz szkole dla rodzin zastpczych, prowadzcych rodzinne domy dziecka oraz dyrektorw placwek opiekuczo - wychowawczych typu rodzinnego;

14. sporzdzanie sprawozda rzeczowo - finansowych z zakresu wspierania rodziny i systemu pieczy zastpczej oraz przekazywanie ich waciwemu wojewodzie, w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego;

15. przekazywanie do biura informacji gospodarczej informacji. Zadania gminy oraz cz zada powiatu wynikajcych ustawy wykonuje Miejski

Orodek Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu. Rada Miasta Nowego Scza Uchwa Nr VIII/160/2011 z dnia 22 listopada 2011 roku

w sprawie: przeksztacenia Orodka Adopcyjno - Opiekuczego w Nowym Sczu w Orodek Wsparcia i Terapii Rodzin w Nowym Sczu, wyznaczya t jednostk na organizatora rodzinnej pieczy zastpczej.

Do zada organizatora rodzinnej pieczy zastpczej naley w szczeglnoci troska o rozwj rodzinnych form pieczy zastpczej, a wic inicjowanie ich tworzenia, kwalifikowanie kandydatw do tej roli oraz wspieranie ju funkcjonujcych rodzin. W instytucji tej zostaa umocowana funkcja koordynatora rodzinnych form pieczy zastpczej. Wyodrbnienie organizatora rodzinnej pieczy zastpczej ma na celu rozdzielenie funkcji administracyjnych i kontrolnych powiatowego centrum pomocy rodzinie, ktrego zadania wykonuje Miejski Orodek Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu od funkcji organizacyjnych zwizanych z realizacj zada w sferze rodzinnej pieczy zastpczej. Rodzina zastpcza oraz rodzinny dom dziecka winien by objty pomoc pracownika Orodka Wsparcia i Terapii Rodzin w Nowym Sczu lub zatrudnionego tam koordynatora rodzinnej pieczy zastpczej. Obowizkiem koordynatora bdzie przede wszystkim pomoc rodzinie zastpczej, take rodzinnym domom dziecka, w realizacji ich zada poprzez koordynowanie dziaa zwizanych z opiek nad dziemi.

Do pozostaych zada nalecych do zada powiatu uprawniony jest zgodnie z ustaw Miejski Orodek Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu, ktry peni funkcje administracyjne i kontrolne. Gwnym zadaniem MOPS jest zabezpieczenie rodkw finansowych niezbdnych do funkcjonowania rodzinnych form pieczy zastpczej. W tym celu prowadzone s postpowania administracyjne dot. przyznania wiadcze i dodatkw dla rodzin zastpczych. Ponadto Dyrektor MOPS z upowanienia prezydenta zawiera umowy cywilno -prawne z osobami penicymi funkcj zawodowej rodziny zastpczej oraz prowadzcymi rodzinne domy dziecka. MOPS kieruje take dzieci do placwek opiekuczo - wychowawczych. Do kompetencji MOPS naley rwnie koordynacja dziaa zwizanych

6

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

z zawieraniem porozumie i rozlicze z innymi powiatami dot. umieszczonych dzieci z terenu innych powiatw, jak rwnie pobytu dzieci z terenu Miasta Nowego Scza przebywajcych na terenie innych powiatw. Kolejnym zadaniem realizowanym przez MOPS jest udzielanie pomocy usamodzielnianym wychowankom pieczy zastpczej.

2.3.1. Rodzaje rodzin zastpczych

Zgodnie z obowizujc do dnia 31.12.2011 r., ustaw o pomocy spoecznej wyrniano nastpujce typy rodzin:

1. Spokrewnione z dzieckiem; 2. Niespokrewnione z dzieckiem; 3. Zawodowe niespokrewnione z dzieckiem:

a. wielodzietne; b. specjalistyczne; c. o charakterze pogotowia rodzinnego.

Rodziny spokrewnione to takie, w ktrych opiek i wychowanie nad dzieckiem przejmowali czonkowie rodziny dziecka np. dziadkowie, wujostwo lub rodzestwo.

Rodziny zastpcze niespokrewnione to rodziny, ktre z punktu widzenia prawa, s obce dla dziecka (nie s z nim spokrewnione ani spowinowacone). Zawodowe niespokrewnione z dzieckiem rodziny zastpcze to rodziny, w ktrych jedna z osb otrzymuje wynagrodzenie za wiadczenie opieki i wychowania nad powierzonymi dziemi, wyrniano trzy typy rodzin zastpczych zawodowych:

wielodzietne - to rodziny, w ktrych umieszcza si w tym samym czasie nie mniej ni troje i nie wicej ni szecioro dzieci; w razie koniecznoci umieszczenia w rodzinie licznego rodzestwa okrelona powyej liczba dzieci moe si zwikszy,

specjalistyczne - w tych rodzinach umieszcza si dzieci niedostosowane spoecznie albo dzieci z rnymi dysfunkcjami lub problemami zdrowotnymi wymagajcymi szczeglnej opieki i pielgnacji; w tym samym czasie w tego typu rodzinie moe przebywa nie wicej ni troje dzieci,

o charakterze pogotowia rodzinnego - w takiej rodzinie umieszcza si nie wicej ni troje dzieci na pobyt okresowy do czasu unormowania sytuacji yciowej dziecka, nie duej ni na 12 miesicy.

2.3.2. Formy rodzinnej pieczy zastpczej

Od stycznia 2012 roku, zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej formami rodzinnej pieczy zastpczej s:

1. rodzina zastpcza: spokrewniona (maonkowie lub osoba niepozostajca w zwizku maeskim, bdcy

wstpnymi lub rodzestwem dziecka); niezawodowa (maonkowie lub osoba niepozostajca w zwizku maeskim,

niebdcy wstpnymi lub rodzestwem dziecka); zawodowa, w tym zawodowa penica funkcj pogotowia rodzinnego i zawodowa

specjalistyczna. 2. rodzinny dom dziecka. 3. rodziny pomocowe (sprawuj opiek nad dzieckiem w przypadku czasowego

niesprawowania opieki nad dzieckiem przez rodzin zastpcz).

Nowa typologia rodzin spowodowaa, i zwikszya si liczba rodzin zastpczych niezawodowych.

7

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

3. DIAGNOZA SPOECZNA

3.1. Charakterystyka miasta Nowego Scza pod wzgldem iloci mieszkacw, bezrobocia oraz osb korzystajcych ze wsparcia w ramach systemu pomocy spoecznej

Z danych Urzdu Miasta Nowego Scza wynika, e na dzie 31 grudnia 2012 r., Miasto Nowy Scz liczyo 83 273 mieszkacw, wrd ktrych wikszo stanowiy kobiety, tj. 52,38%.

Tabela 2. Stan ludnoci Nowego Scza w roku 2012 Ogem Kobiety Mczyni

83 273 43 620 39 653

rdo: Opracowanie wasne - dane Wydzia Spraw Obywatelskich Urzd Miasta Nowego Scza

Pomimo otwarcia rynkw pracy przez wiele pastw czonkowskich Unii Europejskiej i zwizanej z tym migracji zarobkowej wan kwesti spoeczn naszego Miasta nadal pozostaje bezrobocie. Na dzie 31 grudnia 2012 r., w Sdeckim Urzdzie Pracy w Nowym Sczu zarejestrowanych byo 4 928 bezrobotnych w tym 2510 kobiet. Prawo do zasiku z tego tytuu posiadao jedynie 773 osb w tym 382 kobiety. W najtrudniejszej sytuacji na rynku pracy nadal pozostaj w szczeglnoci osoby w wieku od 25 do 34 roku ycia (1598 osb). Ich udzia stanowi 32,43% ogu bezrobotnych. W strukturze osb wg czasu pozostawania bez pracy, najliczniejsz grup byy osoby pozostajce bez pracy w okresie od 6 do 12 miesicy, ktre stanowiy 20,1% ogu zarejestrowanych osb bezrobotnych. Wrd tej grupy osoby w wieku 25 - 34 lat (35,6%) stanowiy najliczniejsz grup w porwnaniu do innych grup wiekowych pozostajcych bez pracy od 6 do 12 miesicy.

W badaniu dla sfery problemw rodzinnych zwizanych z pozostawaniem bez pracy zauwaalna jest tendencja do pogarszania si sytuacji rodzinnej ze wzgldu na dugo pozostawania bez pracy. Bezrobociem rodzinnym wg stanu na koniec grudnia 2012 roku objtych byo 1 386 osb (618 rodzin), co stanowio 28,1% osb z oglnej liczby zarejestrowanych bezrobotnych. Porwnujc dane ze stanem z koca roku 2011 liczba osb wzrosa o 161, co z kolei przeoyo si na wzrost iloci rodzin objtych bezrobociem rodzinnym o 78. Wikszo osb objtych bezrobociem rodzinnym bya w przedziale wiekowym 25 - 34 lata oraz w 18 - 24 lata.

Wrd osb ubiegajcych si o wsparcie w ramach ustawy o pomocy spoecznej, bezrobocie pozostaje jednym z gwnych powodw. W 2012 r., wrd 2661 rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej, kwestia bezrobocia dotyczya 1363 rodzin (4381 osb). Inne powody to m.in. ubstwo, niepenosprawno, dugotrwaa choroba. Uwzgldniajc typy rodzin korzystajcych z pomocy spoecznej w 2012 r., to rodziny z dziemi stanowiy 38,90% ogu wiadczeniobiorcw, wrd ktrych 14,51% stanowiy rodziny niepene.

Z danych Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej wynika, e w 2012 r., udzielono wsparcia:

2416 rodzinom (rzeczywista liczba rodzin) - na podstawie ustawy o pomocy spoecznej, 2541 osobom - na podstawie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego

Pomoc pastwa w zakresie doywiania, w tym 1910 osb korzystao z posikw, a 631 z zasikw celowych na zakup ywnoci.

8

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Tabela 2. Najczstsze powody przyznawania pomocy w 2012 roku

Powd trudnej sytuacji yciowej

Liczba rodzin Liczba osb w rodzinach

Ubstwo 1323 3798 Potrzeba ochrony macierzystwa w tym: wielodzietno

310

255

1692

1494 Bezrobocie 1363 4381 Niepenosprawno 1267 2814 Dugotrwaa lub cika choroba 1652 4027 Bezradno w sprawach opiek.- wych. i prowadzenia gospodarstwa domowego ogem w tym:

907 3163

rodziny niepene 386 1346 rodziny wielodzietne 172 1043 Alkoholizm 122 279 Przemoc w rodzinie 51 187 Narkomania 0 0 Trudnoci w przystosowaniu do ycia po opuszczeniu zakadu karnego

36 86

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

Z powyszej tabeli wynika, e w 2012 roku 907 rodzin (w tym: 386 niepenych, 172 wielodzietnych) poday jako jedn z przyczyn udzielenia pomocy bezradno w sprawach opiekuczo - wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego. Z przeprowadzonej dogbnej analizy wrd w/w rodzin wynika, e 97 rodzin, w ktrych wychowuje si 266 dzieci, gdzie, jako powd udzielenia pomocy podano bezradno w sprawach opiekuczo - wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego (w tym 56 rodzin niepenych) wymaga przydzielenia asystenta rodziny. Z danych przekazanych przez Sd Rejonowy w Nowym Sczu wynika, e w latach 2009 do 2011 na terenie miasta Nowego Scza funkcjonoway dwa Orodki Kuratorskie.

Tabela 3. Liczb rodzin ktrym ograniczono wadz rodzicielsk oraz ilo dzieci zobowizanych do uczszczania do w/w Orodkw przedstawia: 2009 2010 2011

Ilo rodzin z ograniczon poprzez nadzr kuratora wadz rodzicielsk

69 60 64

Ilo dzieci uczszczajcych do Orodkw Kuratorskich

26 21 16

rdo: Opracowanie wasne - dane Sdu Rejonowego w Nowym Sczu

9

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

W rodzinach objtych prac socjaln lub nadzorem kuratora wystpuj liczne problemy w opiece nad dziemi: zaniedbywanie nauki, nie realizowanie obowizku szkolnego, zagroenie demoralizacj, niska samoocena, ze warunki socjalno - bytowe, uzalenienie od alkoholu rodzicw. Brak odpowiedniego, specjalistycznego wsparcia dla tych rodzin powoduje potencjalne zagroenie zwizane z koniecznoci umieszczenia dzieci w pieczy zastpczej.

4. DIAGNOZA SYSTEMU PIECZY ZAST PCZEJ

4.1. Rodzinna piecza zastpcza

Diagnoza systemu pieczy zastpczej na terenie Miasta Nowego Scza oparta zostaa na podstawie danych ilociowych i jakociowych bdcych w posiadaniu Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu oraz danych byego Orodka Adopcyjno - Opiekuczego w Nowym Sczu. Tabela 4. Liczba rodzin zastpczych

Rodzaj rodziny zastpczej Liczba rodzin Liczba dzieci

2007

Spokrewnione z dzieckiem 71 95 Niespokrewnione z dzieckiem 17 28 Niespokrewnione z dzieckiem zawodowe ogem, w tym:

7 39

Wielodzietne 6 32 Pogotowia rodzinne 1 7

2008

Spokrewnione z dzieckiem 62 82 Niespokrewnione z dzieckiem 16 26 Niespokrewnione z dzieckiem zawodowe ogem, w tym:

10 39

Wielodzietne 6 30 Specjalistyczna 1 2 Pogotowie rodzinne 3 8

2009

Spokrewnione z dzieckiem 61 78 Niespokrewnione z dzieckiem 12 19 Niespokrewnione z dzieckiem zawodowe ogem, w tym:

9 42

Wielodzietne 5 29 Specjalistyczna 1 2 Pogotowie rodzinne 3 11

2010

Spokrewnione z dzieckiem 63 78 Niespokrewnione z dzieckiem 16 22 Niespokrewnione z dzieckiem zawodowe ogem, w tym:

9 38

10

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Wielodzietne 5 28 Specjalistyczna 1 2 Pogotowie rodzinne 3 8

2011

Spokrewnione z dzieckiem 68 76 Niespokrewnione z dzieckiem 15 20 Niespokrewnione z dzieckiem zawodowe ogem, w tym:

9 33

Wielodzietne 6 23 Specjalistyczne 1 2 Pogotowie rodzinne 3 8

2012

Spokrewnione z dzieckiem 47 55 Niezawodowe 29 32 Zawodowe 8 36 rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

Tabela 5. Liczba dzieci z terenu Miasta Nowego Scza umieszczonych w rodzinach zastpczych na terenie innych powiatw i liczba dzieci z innych powiatw umieszczonych w rodzinach zastpczych na terenie naszego Miasta

Porozumienia midzy powiatami dot. umieszczonych dzieci

2009 r. 2010 r. 2011 r.

dzieci z Miasta Nowego Scza umieszczone w rodzinach zastpczych na terenie innych powiatw

15 20 17

dzieci z innych powiatw umieszczone w rodzinach zastpczych na terenie Miasta Nowego Scza

18 18 16

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

Jak wynika z danych liczbowych przedstawionych w tabelach powyej liczba rodzin zastpczych funkcjonujcych na terenie Miasta Nowego Scza w ostatnich latach ksztatowaa si na podobnym poziomie. Utrzymujc si tendencj bya przewaga rodzin zastpczych spokrewnionych nad rodzinami niespokrewnionymi i zawodowymi. W 2007 roku 75% rodzin zastpczych stanowiy rodziny spokrewnione, w roku 2008 - 71%, w 2009 roku - 74%, w 2010 r., 72%, a w 2011 r., 74%. Naley rwnie nadmieni, i w wikszoci przypadkw wrd rodzin zastpczych spokrewnionych to dziadkowie sprawowali opiek nad powierzonymi im wnukami. Pozosta cz rodzin zastpczych spokrewnionych tworzyo rodzestwo oraz dalsi krewni. Rodziny zastpcze niespokrewnione stanowiy w okresie od roku 2007 - 2011 r., od 16 - 18% ogu rodzin zastpczych. Niszy odsetek wrd ogu rodzin zastpczych stanowiy rodziny zastpcze zawodowe, ktre stanowiy od 7 - 11%. Warto nadmieni, i w latach 2007 - 2011 wrd rodzin zastpczych zawodowych funkcjonoway rodziny zawodowe niespokrewnione z dzieckiem wielodzietne, rodziny zastpcze zawodowe niespokrewnione z dzieckiem o charakterze pogotowia rodzinnego oraz rodzina zawodowa specjalistyczna. Taka liczba rodzin zastpczych niespokrewnionych z dzieckiem i rodzin zastpczych zawodowych jest jednak wci za maa w stosunku do wystpujcych potrzeb w tym zakresie. Ilo dzieci umieszczonych

11

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

w rodzinach zastpczych funkcjonujcych na terenie Miasta Nowego Scza ksztatowaa si na podobnym poziomie na przeomie opisywanych lat z tendencj malejc i wynosia: 162 dzieci w 2007 roku, 147 dzieci w 2008 roku, 139 w 2009 roku, podobnie w 2010 roku 138 dzieci, a w 2011 roku - 129, przy czym spord podanej liczby dzieci w 2009 i 2010 r., - 18 maoletnich pochodzio z innych powiatw, a w 2011 roku - 16 maoletnich. Jednoczenie naley nadmieni, i dzieci pochodzce z Nowego Scza rwnie przebyway w rodzinach zastpczych funkcjonujcych na terenie innych powiatw. W roku 2009 byo ich 15, w 2010 roku - 20 dzieci, a w roku 2011 - 17 dzieci.

W zwizku z wprowadzeniem ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej, od 2012 roku cz rodzin zastpczych spokrewnionych, tj. osoby, ktre nie s dziadkami i rodzestwem dziecka staa si rodzinami niezawodowymi. Zatem w 2012 roku na terenie Miasta funkcjonowao: - 47 rodzin spokrewnionych z dzieckiem sprawujcych opiek nad 55 dziemi, - 29 rodzin zastpczych niezawodowych, wychowujcych 32 dzieci, - 8 rodzin zastpczych zawodowych, w ktrych przebywao 36 dzieci.

Zasadnym jest take zwrcenie uwagi na to jak ksztatowa si na przestrzeni ostatnich czterech lat ruch dzieci umieszczonych w rodzinach zastpczych i placwkach. Zaznaczy naley, i jednym z priorytetowych zada winien by powrt dzieci do rodowisk rodzinnych. W przypadkach, gdy rodzice nie podejmuj wsppracy, bd nie ma moliwoci powrotu dziecka do rodziny podejmowano dziaaniai formuowano wniosek do sdu o pozbawienie ich wadzy rodzicielskiej, co pozwalao na skierowanie dzieci do adopcji.

Kadego roku kilkoro dzieci opuszcza zastpcze formy opieki i powraca do rodowisk rodzinnych. Zdarza si jednak rwnie, i dzieci trafiaj z rodzinnej pieczy zastpczej do placwek, w tym coraz czciej do placwek typu resocjalizacyjnego. Jest to spowodowane niewydolnoci wychowawcz tych rodzin, ktre pomimo wsparcia ze strony specjalistw, nie s w stanie poradzi sobie z problemami i ich wychowywaniem.

Ponisza tabela ilustruje ruch dzieci przebywajcych w pieczy zastpczej oraz rnych placwkach opieki cakowitej.

Tabela 6. Ruch dzieci z terenu Miasta przebywajcych w zastpczych formach opieki za lata 2008 - 2011 Forma opieki

zastpczej Powrt do

rodziny naturalnej

Umieszczenie w rodzinie adopcyjnej

Umieszczenie w rodzinie zastpczej

(innej)

Umieszczenie w placwce

(innej)

Usamodzielnienie Wychowanka

2008

Rodziny zastpcze

8 3 2 2

11

Placwki 10 0 2 6

2

Ogem: 18 3 4 8

13

2009

12

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Rodziny zastpcze

4 2 3 2

10

Placwki 8 0 0 5

4

Ogem: 12 2 3 7

14

2010

Rodziny zastpcze

3

3

3

6

9

Placwki 7 0 0 4 1

Ogem: 10 3 3 10

10

2011

Rodziny zastpcze

8

1

2

0

11

Placwki 7 0 1 2 2

Ogem: 15 1 3 2

13

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

Powysze zestawienie wskazuje na konieczno pilnego podjcia dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia prawidowego funkcjonowania rodziny w rodowisku.

4.2. Instytucjonalna piecza zastpcza

Dziecko, pozbawione czciowo lub cakowicie opieki rodzicielskiej, po wyczerpaniu moliwoci znalezienia rodziny zastpczej, jest umieszczane w placwkach opiekuczo - wychowawczych. Placwka taka zapewnia caodobow, cig lub okresow opiek i wychowanie oraz zaspokaja jego niezbdne potrzeby bytowe, rozwojowe, w tym emocjonalne, spoeczne, religijne, a take zapewnia korzystanie ze wiadcze zdrowotnych i ksztacenia. Caodobowy pobyt dziecka w placwce ma charakter przejciowy, do czasu powrotu dziecka do rodziny naturalnej.

13

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Do gwnych przyczyn umieszczenia dzieci w placwce naley zaliczy: - nierealizowanie obowizku szkolnego, - niewydolno wychowawcz rodzicw, - zagroenia w rodowisku, - alkoholizm rodzicw, - kontakt ze rodkami psychoaktywnymi (narkotyki, alkohol), - przemoc wobec dzieci.

Miejski Orodek Pomocy Spoecznej realizuje postanowienia Sdu o umieszczaniu maoletnich w caodobowych placwkach opiekuczo - wychowawczych. Na terenie Miasta Nowego Scza przed wejciem w ycie ustawy funkcjonoway: 1. Zesp Placwek Opiekuczo - Wychowawczych, w skad, ktrego wchodziy:

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu interwencyjnego, przy ul. cznik 20 dysponujca 30 miejscami,

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu socjalizacyjnego, przy ul. Teligi 24 dysponujca 20 miejscami,

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Trzycierz 95 dysponujca 14 miejscami,

2. Rodzinny Dom Dziecka Nr 1 zlokalizowany przy ul. Tarnowskiej 107, dysponujcy 8 miejscami,

3. Rodzinny Dom Dziecka Nr 2 zlokalizowany przy ul. Zyndrama 17, dysponujcy 8 miejscami,

4. Rodzinny Dom Dziecka Nr 3 zlokalizowany przy ul. Kiliskiego 79, dysponujcy 8 miejscami.

Tabela 7. Liczba dzieci w placwkach opiekuczo - wychowawczych typu socjalizacyjnego, interwencyjnego oraz rodzinnego w latach 2008 - 2011 Liczba dzieci

rok

2009

2010

2011 Liczba dzieci w rodzinnych domach dziecka

17 19 20

Liczba dzieci w Zespole Placwek Opiekuczo -Wychowawczych

117 108 106

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu Tabela 8. Porozumienia midzy powiatami w latach 2009/2011 dotyczce umieszczonych dzieci Porozumienia midzy powiatami dot.

umieszczonych dzieci 2009 r. 2010 r. 2011 r.

dzieci z Miasta Nowego Scza umieszczone w placwkach opiekuczo - wychowawczych na terenie innych powiatw

3 3 3

dzieci z innych powiatw umieszczone w placwkach na terenie Miasta Nowego Scza

92 87 77

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

14

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Nowo wprowadzona ustawa spowodowaa, i przeksztacono Zesp Placwek Opiekuczo - Wychowawczych w Nowym Sczu. Utworzono w 2012 roku Centrum Obsugi Placwek Opiekuczo - Wychowawczych.

W celu dostosowania do standardw okrelonych w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej i aktach wykonawczych w poszczeglnych placwkach zmienia si liczba miejsc:

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu interwencyjnego, przy ul. cznik 20 dysponuje 28 miejscami,

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu socjalizacyjnego, przy ul. Teligi 24 dysponuje 26 miejscami,

Placwka Opiekuczo - Wychowawcza typu socjalizacyjnego, Trzycierz 95 dysponuje 18 miejscami.

W 3 rodzinnych domach dziecka, bdcych zgodnie z w/w ustaw placwkami opiekuczo - wychowawczymi typu rodzinnego liczba miejsc nie ulega zmianie. Posiadaj one po 8 miejsc. W szczeglnie uzasadnionych okolicznociach za zgod Wojewody liczba miejsc moe by zwikszona do 10. Obsug finansowo ksigow placwek opiekuczo - wychowawczych typu rodzinnego prowadzi Centrum Obsugi Placwek Opiekuczo -Wychowawczych.

4.3. Usamodzielniani wychowankowie rodzin zastpczych i placwek opiekuczo - wychowawczych

Do zada Miasta naley rwnie usamodzielnianie penoletnich wychowankw opuszczajcych piecz zastpcz tj. rodziny zastpcze i placwki opiekuczo - wychowawcze. W 2009 roku - pomoc objtych byo 27 wychowankw rodzin zastpczych oraz 19 wychowankw placwek. W 2010 r., 32 wychowankw rodzin zastpczych i 14 placwek, natomiast w 2011 r., 43 wychowankw rodzin i 10 wychowankw placwek. Osoby te realizuj indywidualne programy usamodzielnienia, w ramach, ktrych otrzymuj wiadczenia w formie pomocy pieninej na kontynuacj nauki, usamodzielnienie i zagospodarowanie. Z uwagi na brak moliwoci powrotu do rodziny biologicznej, przyznano pomoc w formie dopaty do wynajmu pokoi usamodzielnianym wychowankom pozostajcym na terenie miasta Nowego Scza. W 2012 r., z pomocy tej skorzystao 11 osb, ponadto 2 wychowankw przebywa w mieszkaniu chronionym.

Tabela 9. Liczba penoletnich wychowankw objtych pomoc w usamodzielnieniu Usamodzielniani wychowankowie 2009 r. 2010 r. 2011 r.

Rodzin zastpczych 27 32 43 Placwek opiekuczo -wychowawczych

19 14 10

Ogem liczba usamodzielnianych wychowankw 46 46 53

rdo: Opracowanie wasne - dane Miejskiego Orodka Pomocy Spoecznej w Nowym Sczu

15

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

4.4. Wnioski kocowe

Powysza analiza wskazuje na konieczno: 1. pilnego podjcia dziaa naprawczych zmierzajcych do przywrcenia

prawidowego funkcjonowania rodziny w rodowisku; 2. natychmiastowego zapewnienia opieki i wychowania dzieciom cakowicie lub

czciowo pozbawionym opieki rodzicw, wobec ktrych sd orzek umieszczenie w palcwce opiekuczo - wychowawczej, w rodzinnych formach opieki zastpczej;

3. objcie rodzin zastpczych oraz usamodzielniajcych si wychowankw specjalistycznym wsparciem.

5. PREZENTACJA PROGRAMU WSPIERANIA RODZINY I ROZWOJU P IECZY

ZASTPCZEJ

5.1. Adresaci Programu

1. Rodziny bezradne w sprawach opiekuczo - wychowawczych. 2. Rodziny, w ktrych wystpuje problem przemocy. 3. Rodziny ubogie i zagroone ubstwem. 4. Dzieci przebywajce w pieczy zastpczej. 5. Rodziny zastpcze i osoby prowadzce rodzinne domy dziecka. 6. Kandydaci do penienia funkcji rodziny zastpczej, prowadzenia rodzinnego

domu dziecka. 7. Usamodzielniani wychowankowie rodzin zastpczych i placwek opiekuczo -

wychowawczych i innych. 8. Dzieci i modzie z rodzin z grupy ryzyka. 9. Dzieci i modzie zagroona demoralizacj. 10. Dzieci w placwkach opiekuczo - wychowawczych. 11. Pracownicy jednostek organizacyjnych wspierania rodziny i systemu

pieczy zastpczej.

5.2. Partnerzy w realizacji Programu

- Orodek Wsparcia i Terapii Rodzin, - Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczne, - szkoy, - Sd Rodzinny, kuratorzy zawodowi i spoeczni, - Orodki Adopcyjne, - Policja, - organizacje pozarzdowe, - suba zdrowia, - Sdecki Urzd Pracy, - Regionalny Orodek Polityki Spoecznej w Krakowie, - lokalne media, - sponsorzy.

16

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

5.3. Cel gwny Programu

Wspieranie rodzin przeywajcych trudnoci w wypenianiu funkcji zwizanych z opiek, wychowaniem oraz skuteczna ochrona dzieci, profilaktyka rodowiska naturalnego w zakresie promowania spoecznie podanego modelu rodzin, a take stworzenie

optymalnego systemu pieczy zastpczej na terenie Miasta Nowego Scza. 5.4. Cele szczegowe Programu

NR CELU

NAZWA I OPIS CELU

KIERUNKI DZIAA

JEDNOSTKI ODPOWIEDZIALNE

ZA REALIZACJ CEL 1 Wspieranie rodziny

w wychowaniu dziecka oraz w penieniu funkcji opiekuczo -wychowawczej.

Zapewnienie opieki asystenta, rodzinom przeywajcym trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczych. Organizowanie szkole i tworzenie warunkw do dziaania rodzin wspierajcych (w razie stwierdzenia potrzeb). Organizacja szkole przygotowujcych osoby dziaajce na rzecz dziecka i rodziny do kompleksowego i interdyscyplinarnego ich wspierania w rodowisku lokalnym. Umoliwienie podnoszenia kwalifikacji przez asystentw rodziny.

MOPS MOPS ROPS ROPS

CEL 2 Praca z rodzin w celu zapobiegania sytuacji kryzysowej.

Analiza sytuacji rodzin, ktrych dzieci zagroone s umieszczeniem w pieczy zastpczej. Prowadzenie monitoringu sytuacji dziecka w rodzinie zagroonej kryzysem. Zapewnienie dostpnoci do konsultacji i poradnictwa specjalistycznego (w tym pomoc psychologiczna, prawna i socjalna) oraz informowanie o miejscach pomocy.

MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - kuratorzy sdowi. MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne. - kuratorzy sdowi. OWiTR MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia,

17

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Terapie i mediacje. Organizowanie grup wsparcia dla rodzin niewydolnych wychowawczo ze szczeglnym uwzgldnieniem rodzin wieloproblemowych. Tworzenie dziennych orodkw wsparcia (w razie potrzeby).

- Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne. OWiTR MOPS Prezydent Miasta

CEL 3

Zapewnienie bezpieczestwa dziecku i rodzinie.

Zapewnienie pomocy finansowej I rzeczowej rodzinom zagroonym kryzysem lub przeywajcym trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo -wychowawczej. Monitoring sytuacji zdrowotnej dzieci i rodzin zagroonym kryzysem lub przezywajcej trudnoci w wypenianiu funkcji opiekuczo - wychowawczej. Monitoring sytuacji dzieci z rodzin zagroonych kryzysem, w tym niewydolnych wychowawczo, w ktrych wystpuje problem przemocy. Zapewnienie bezpieczestwa i pomocy osobom doznajcym przemocy. Organizacja wypoczynku dla dzieci z rodzin dysfunkcyjnych.

MOPS MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - kuratorzy sdowi. MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - kuratorzy sdowi. MOPS Partnerzy: - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - kuratorzy sdowi, - SOIK. MOPS Partnerzy: - szkoy, - organizacje pozarzdowe.

18

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

CEL 4

Tworzenie warunkw do powstania i prawidowego funkcjonowania pieczy zastpczej w szczeglnoci jej rodzinnych form.

Podnoszenie poziomu wiedzy spoeczestwa na temat pieczy zastpczej poprzez prowadzenie akcji informacyjnej obejmujcej: - opracowanie i upowszechnianie ulotek

informacyjnych - artykuy prasowe, - zamieszczanie aktualnych informacji na stronie internetowej OWiTR, MOPS. Pozyskiwanie kandydatw do penienia funkcji rodziny zastpczej: a) niezawodowej, b) zawodowej w tym specjalistycznej i penicej funkcj pogotowia rodzinnego. Kwalifikowanie kandydatw do penienia funkcji rodziny zastpczej niezawodowej, zawodowej i prowadzenia rodzinnego domu dziecka. Organizowanie szkole dla nowoutworzonych rodzin zastpczych spokrewnionych oraz kandydatw na niezawodowe i zawodowe rodziny zastpcze oraz prowadzcych rodzinne domy dziecka. Zawieranie umw cywilno - prawnych o penienie funkcji rodziny zastpczej zawodowej lub prowadzenia rodzinnego domu dziecka przy uwzgldnieniu limitu rodzin zastpczych zawodowych na dany rok kalendarzowy. Opracowanie programu szkolenia dla kandydatw na rodziny zastpcze niezawodowe, zawodowe, prowadzcych rodzinne domy dziecka i dyrektorw placwek opiekuczo - wychowawczych typu rodzinnego.

MOPS, OWiTR Partnerzy: - media lokalne, - organizacje pozarzdowe. OWiTR Partnerzy: - MOPS, - Sd rodzinny, - organizacje pozarzdowe, - media. OWiTR OWiTR MOPS/Prezydent OWiTR

CEL 5

Zapewnienie wsparcia rodzinnym formom pieczy zastpczej w ich funkcjonowaniu.

Przygotowywanie rodzin zastpczych oraz prowadzcych rodzinne domy dziecka na przyjcie dziecka.

OWiTR Partnerzy: - MOPS, - szkoy, - suba zdrowia, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne.

19

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Zapewnienie rodzinom zastpczym oraz prowadzcym rodzinne domy dziecka opieki koordynatora rodzinnej pieczy zastpczej na zasadach okrelonych ustaw. Przyznawanie rodzinom zastpczym oraz prowadzcym rodzinne domy dziecka wiadcze na pokrycie kosztw utrzymania dzieci, dodatkw, dofinansowa, rodkw finansowych oraz innych wiadcze, o ktrych mowa w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastpczej. Organizowanie rodzinom zastpczym pomocy przy sprawowaniu opieki nad dziemi oraz przy pracach gospodarskich. Organizowanie rodzinom zastpczym i prowadzcym rodzinne domy dziecka wsparcia psychologicznego, poradnictwa rodzinnego, socjalnego oraz prawnego. Organizowanie pomocy rodzinom i prowadzcym rodzinne domy dziecka w ramach rodzin pomocowych. Organizowanie pomocy wolontariuszy dla rodzin zastpczych i prowadzcych rodzinne domy dziecka. Organizowanie i prowadzenie grup wsparcia dla rodzin zastpczych i prowadzcych rodzinne domy dziecka. Podnoszenie kwalifikacji rodzin zastpczych i prowadzcych rodzinne domy dziecka poprzez organizowanie szkole.

OWiTR MOPS MOPS OWiTR Partnerzy: - MOPS, - szkoy, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - organizacje pozarzdowe. OWiTR, MOPS OWiTR, MOPS Partnerzy: - organizacje pozarzdowe. OWiTR OWiTR Partnerzy: - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - ROPS w Krakowie.

20

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Podejmowanie wobec dzieci, ktre nie mog wychowywa si w rodzinie naturalnej dziaa majcych na celu uregulowanie ich sytuacji prawnej. Zapewnienie rodzinom zastpczym oraz prowadzcym rodzinne domy dziecka wsparcia ze strony instytucji i organizacji pozarzdowych zajmujcych si pomoc dziecku i rodzinie.

OWiTR Partnerzy: - Sd Rodzinny, - kuratorzy, - Orodek Adopcyjny. OWiTR Partnerzy: - MOPS, - Poradnie Psychologiczno-Pedagogiczne, - szkoy, - suba zdrowia, - Policja, -organizacje pozarzdowe.

CEL 6

Zapewnienie maoletnim opieki w instytucjonalnych formach pieczy zastpczej.

Poszerzanie wsppracy placwek opiekuczo - wychowawczych z osobami, instytucjami i organizacjami, ktre wspieraj dziaania wychowawcze placwki. Podejmowanie wobec dzieci, ktre nie mog wychowywa si w rodzinie naturalnej dziaa majcych na celu uregulowanie ich sytuacji prawnej. Organizowanie pomocy wolontariuszy w opiece i wychowaniu dzieci przebywajcych w placwce.

placwki opiekuczo - wychowawcze. Partnerzy: - Sd, - MOPS, OWiTR, - OPS-y, - Poradnie Psychologiczno- Pedagogiczne, - szkoy, - suba zdrowia, - Policja, - organizacje pozarzdowe. placwki opiekuczo - wychowawcze. Partnerzy: - Sd Rodzinny, - kuratorzy, - Orodek Adopcyjny. placwka opiekuczo -wychowawcza.

CEL 7

Zapewnienie wsparcia usamodzielnianym wychowankom opuszczajcym rodzinne i instytucjonalne formy pieczy zastpczej.

Opracowywanie indywidualnych programw usamodzielnienia dostosowanych do potrzeb wychowankw opuszczajcych rodzin zastpcz, rodzinny dom dziecka lub placwk opiekuczo-wychowawcz, czuwanie nad ich realizacj oraz modyfikowanie zgodnie z potrzebami. Udzielanie pomocy pieninej na kontynuowanie nauki, usamodzielnienie oraz zagospodarowanie.

MOPS, OWiTR Partnerzy: - OPS-y, - SUP, - szkoy, - organizacje pozarzdowe. MOPS

21

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

5.5. Limit rodzin zastpczych zawodowych

Ustala si nastpujcy limit rodzin zastpczych zawodowych na dany rok kalendarzowy: - 2013 r., - przeksztacenie 3 zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem wielodzietnych rodzin zastpczych zawodowych w rodzinne domy dziecka, w tym 1 na terenie powiatu nowosdeckiego, - 2014 r., - przeksztacenie 2 zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem wielodzietnych rodzin zastpczych zawodowych w rodziny zastpcze zawodowe, - 2015 r., utworzenie 2 nowych rodzin zastpczych zawodowych.

Zawierajc umow o penienie funkcji zawodowej rodziny zastpczej w pierwszej

kolejnoci bd uwzgldnianie osoby niespokrewnione z dzieckiem. W przypadku braku przeszkolonych niespokrewnionych osb do penienia ww. funkcji umowy bd zawierane z rodzinami zastpczymi niezawodowymi, ktre posiadaj co najmniej 3-letnie dowiadczenie jako rodzina zastpcza lub prowadzcy rodzinny dom dziecka i pozytywn opini koordynatora rodzinnej pieczy zastpczej.

W przypadku rodziny zastpczej niezawodowej skadajcej wniosek o zawarcie umowy o penienie funkcji rodziny zastpczej zawodowej, rodzina ta winna zoy deklaracje, i docelowo obejmie opiek 3 dzieci, a w razie koniecznoci umieszczenia w rodzinie zastpczej rodzestwa, liczba ta moe ulec zwikszeniu. Rodziny zastpcze niezawodowe ubiegajce si o zawarcie umowy o penienie funkcji rodziny zastpczej zawodowej winny spenia warunki okrelone w art. 42 ust. 1 - 3 ustawy o wspieraniu i systemie pieczy zastpczej, przej diagnoz psychologiczno - pedagogiczn pod ktem motywacji i predyspozycji do penienia ww. funkcji oraz szkolenie dla kandydatw na rodziny zastpcze zawodowe organizowane przez organizatora rodzinnej pieczy zastpczej.

Udzielanie pomocy w uzyskaniu odpowiednich warunkw mieszkaniowych. Udzielanie pomocy w uzyskaniu zatrudnienia. Wyrwnywanie szans wchodzenia w dorose ycie przez usamodzielnianych wychowankw pieczy zastpczej poprzez objcie ich pomoc psychologiczn, prawn i socjaln.

MOPS, OWiTR MOPS, OWiTR Partnerzy: - SUP. OWiTR, MOPS Partnerzy: - MOPS, - organizacje pozarzdowe.

22

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

5.6. Zaoenia Programu

1. Praca z dzieckiem pozbawionym prawidowej opieki ze strony rodziny powinna by elementem szerszego programu wspierania rodzin w rodowisku lokalnym.

2. Gwny akcent w pracy z rodzin powinien by naoony na profilaktyk, czyli wsparcie udzielane rodzinie naturalnej dziecka przed wystpieniem sytuacji kryzysowej, ktrej konsekwencj jest zabieranie dziecka z domu.

3. Praca z rodzicami biologicznymi dziecka powinna by prowadzona take po zabraniu go z domu, aby zwikszy jego szanse powrotu do rodziny naturalnej.

4. Umieszczenie dziecka pozbawionego cakowicie lub czciowo opieki rodzicw w placwce opiekuczo - wychowawczej moe nastpi dopiero po wyczerpaniu moliwoci udzielenia pomocy rodzinie naturalnej oraz w przypadku braku moliwoci zapewnienia temu dziecku opieki w rodzinnej pieczy zastpczej.

5.7. rda finansowania Programu

- rodki wasne Miasta, - rodki pozyskane z innych rde. 6. PRZEWIDYWANE EFEKTY I REZULTATY PROGRAMU

Naley oczekiwa nastpujcych efektw podjtych dziaa: zwikszenie wydolnoci opiekuczo - wychowawczej rodzicw lub opiekunw rodzin

przezywajcych trudnoci w penieniu funkcji opiekuczo wychowawczej, ograniczenie sytuacji kryzysowych w rodzinach, poprawa sytuacji dziecka w rodzinie, zwikszenie bezpieczestwa rodzin poprzez przeciwdziaanie przemocy w rodzinie, poszerzenie wiedzy spoeczestwa na temat pieczy zastpczej, utworzenie nowych rodzin zastpczych niezawodowych, zawodowych i rodzinnych

domw dziecka, podniesienie jakoci opieki sprawowanej przez rodziny zastpcze, prowadzcych

rodzinne domy dziecka i placwki opiekuczo - wychowawcze, rozwj wsppracy midzy podmiotami dziaajcymi na rzecz pomocy dziecku

i rodzinie, podniesienie jakoci usug wiadczonych przez jednostki organizacyjne wspierania

rodziny i systemu pieczy zastpczej, podniesienie jakoci udzielnej pomocy usamodzielnianym wychowankom rodzinnych

i instytucjonalnych form pieczy zastpczej. 7. MONITORING I EWALUACJA PROGRAMU

Istot efektywnoci funkcjonowania Programu jest realizacja dziaa w zakresie, formie i stopniu dostosowanym do potrzeb rodzin z problemami opiekuczo - wychowawczymi, rodzin zastpczych oraz wychowankw pieczy zastpczej. Pozwoli na to systematyczne prowadzenie jego monitoringu i ewaluacji, sprawdzenie czy zostay zrealizowane zakadane cele szczegowe oraz jaki jest wynik realizowanych dziaa. Ewaluacja powinna dostarczy odpowiedzi, jaka jest trafno, skuteczno i uyteczno Programu, ma rwnie na celu uzyskanie informacji czy osignito przewidywane efekty realizacji Programu.

23

Program Wspierania Rodziny i Rozwoju Pieczy Zastpczej dla Miasta Nowego Scza na lata 2013 - 2015

Monitoring ma na celu uzyskanie informacji na temat realizacji planowanych w ramach Programu dziaa w zakresie ich czasu realizacji, zaoe, rde finansowania oraz przeoenia na przewidywane efekty jego realizacji.

Monitoring i ewaluacja odbywa si bdzie wedug kryterium zgodnoci realizowanych dziaa w stosunku do ewoluujcych potrzeb rodzin z problemami opiekuczo - wychowawczymi, rodzin zastpczych oraz wychowankw rodzin zastpczych i placwek opiekuczo - wychowawczych. Informacje uzyskane w ramach procesu monitoringu i ewaluacji odpowiedz czy i w jakim obszarze Program wymaga, aktualizacji, przeformuowania lub zmiany postawionych celw szczegowych.

Ewaluacja Programu bdzie odbywa si na bieco, rwnolegle trwa bdzie proces jego monitorowania. Kadego roku do 31 marca za poprzedni rok kalendarzowy, Koordynator Programu - Miejski Orodek Pomocy Spoecznej sporzdza bdzie raport zawierajcy dane zgromadzone w procesie ewaluacji i monitoringu oraz wnioski w sprawie zmiany zaplanowanych dziaa, sposobu ich realizacji, jednostek odpowiedzialnych za ich realizacj, a take uwagi dotyczce funkcjonalnoci Programu.

Przewodniczcy Rady Miasta

(-) Jerzy Wituszyski