of 9 /9
POJMOVNIK GOTIČKE ARHITEKTURE I UMETNOSTI Krstasti svod-nastaje presecanjem dveju poluobličastih svodova jednake veličine pod pravim uglom Krstasto-rebrasti svod-ovom krstastom svodu su dodata rebra zbog čvrste konstrukcije i ukrasa. U gotici se javlja četvororedni i šestoredni svod, dok se u Engleskoj javlja lepezati svod Arhivolta- oblikovana traka koja uokviruje luk portala ili takvih traka koje uokviruju lunetu, često ukrašena skulpturama.

Pojmovnik gotika

  • Author
    art2you

  • View
    599

  • Download
    14

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Pojmovnik je autorski i koristi se samo kao priprucnik u nastavi istorija umetnosti

Text of Pojmovnik gotika

  • 1. POJMOVNIK GOTIKE ARHITEKTURE I UMETNOSTI Krstasti svod-nastaje presecanjem dveju poluobliastih svodova jednake veliine pod pravim uglom Krstasto-rebrasti svod-ovom krstastom svodu su dodata rebra zbog vrste konstrukcije i ukrasa. U gotici se javlja etvororedni i estoredni svod, dok se u Engleskoj javlja lepezati svod Arhivolta- oblikovana traka koja uokviruje luk portala ili takvih traka koje uokviruju lunetu, esto ukraena skulpturama.
  • 2. Arkade- niz lukova koje podupiru stubovi, kada su priljubljene uz zid formiraju slepe arkade Boni brod- prolaz za vernike koji ide paraleleno sa glavnim brodom rim. Ili hri. bazilike, odvojen od nje arkadama ili kolonadom. Obino po jedan sa svake strane glavnog broda(trobrodna bazilika) ili po dva-spoljanji I unutranji petobrodna bazilika Boni potisak- boni potisak koji potie od teine luka, svoda, i kupole, a kojem se treba suprostaviti na taki najaeg delovanja-bilo nekom masom zida ili nosaa Kontrafore istaknuti nosa luk sagraen uz spoljanji zid, obino postavljen da se suprostavi bonom potisku
  • 3. Deambulatorijum- prekriveno etalite-u bazilici polukruni prolaz oko apside. U klaustru- etalite sa stubovima ili svodovima oko otvorenog dvorita Dovratnik- vertikalna strana otvora vrata. U romanikim I gotikim crkvama dovratnici I doprozornici esto se izvijaju ka spoljanjoj strani, ime ostavljaju iri prostor za skulptoralne ukrase. Dvoranska crkva- bazilika u kojoj su glavni i boni brodovi iste visine. Taj tip crkve razvilo je romaniko graditeljstvo. Fasada- glavno proelje crkve, obino je trospratno sa tri portala na prvom spratu, rozetom i prozorima na drugom i dva zvonika
  • 4. Galerija- drugi spratni prostor smeten iznad bonog broda crkve, a ispod zida sa prozorima ili u crkvi sa etvorodelnim zidom ispod triforijuma, a iznadarkada glavnog broda koje podupiru sa otvorene strane Hodoasniki hor-celina u romanikoj crkvi koja se sastoji od apside, deambulatorijuma i zrakastih kapela, u gotici ovaj prostor vie nema zidove i postaje jedinstven prostor Kamena ipka- na gotikim prozorima: u ranijij fazi izgledalo je kao da su prozori probijeni kroz puni kamen. Kasnije preovladava staklo, a prozorima su dodati tanki stubii I elementi nalik kamenoj mrei. Slini ukrasi izvedeni su na zidovima, svetilitima, proeljima, etc. Kapela- privatni ili sporedni prostor za molitvu. Prostor za molitvu unutar crkve, esto uglednih porodica posveeni nekom svetitelju
  • 5. Klauster-mesto izdvajanja vernika u osamu, npr. Manastir. Pravougaono dvorite uz crkvu ili manastir, uokvireno natkrivljenim etalitem, tremom sa arkadama. Slui za odmor, itanje, meditaciju, etc. Konzola-kameni, drveni, ili metalni podupirakoji stri iz zida ima ravnu gornju povrinukako bi mogao da nosi teinu skulpture, venca, grede. Donji deo je obino profilisan Kripta- u crkvi: nadsvoeni deo ispod hora crkve Luneta-polukruna ili prelomljena povrina zida, npr. Ispod svoda ili iznad vrata I prozora. Po pravilu se nalazi iznad portala srednjovekovne crkve I naziva se timpanon
  • 6. Majesta (maesta) ital. re za velianstvo koja se u 14 i15. veku upotrebljavala za likovni prikaz Bogorodice sa detetom na prestolu okruena nebeskom svitom anela i svetaca Meseni radovi- razliita zbivanja, poljoprivredni radovi koji se obavljaju u odreenom mesecu u godini; obino 12 prizora i figura koji ih predstavljaju ponekad prizore prate znaci zodijaka (rukopisi, portali) Minijatura-jedna od ilustracija u iluminiranom rukopisu. Vrlo mala slika, naroito portret u slonovai, staklu ili metalu (ista reprodukcija) Molitvenik-sadri molitve za sedam kanonskih doba za molitvu tokom dana u rimokatolikoj crkvi-jutrenje, veernje, liturgije za mesne svece, ponekad I crkveni kalendar. esto su bile oslikane za osobe na viem poloaju po kojima ponekad dobijaju ime-naziv (molitvenik vojvode de Berija-ista reprodukcija) Oltarska slika- slika ili um. delo smeteno iznad ili iza oltara, moe da se sastoji od daske ili tri-triptih, ili vie-politiptih, sa uglavljenim krilima oslikanim sa obe strane. Pijeta-ital. re za milosre i pobonost. Prizor Bogorodice koja tuguje nad mrtvim telom Hristovim. Prizor koji prikazuje trenutak nakon Raspea, naziva se Oplakivanje
  • 7. Pilaser- ravni vertikalni element-pravougaonog preseka-koji stri iz zidne povrine I obino ima stopu, stablo, kapitel Popreni brod-transept- popreni krak bazilike, postavljen pod pravim uglom u odnosu na glavni brodkoji obino deli prostor za vernike od hora I apside Portal-kameni okvir vrata, obino monumentalan, s bogatom skulptoralnom dekoracijom Psaltir-knjiga psalma u Starom zavetu koja se pripisuje kralju Davidu Trimo- sredinji stub velikih vrata na koji se oslanja nadvratnik kao u romanikim I gotikim portalima, esto je ukraen reljefima ili skulpturama
  • 8. Rebro-vitki istaknuti luni element koji podupire svod, bilo popreno ili unakrsno, pa tako deli povrinu na odseke. U poznogotikoj arhitekturi njegova namena je dekorativna Rozeta-veliki okrugli prozor sa kamenom ipkom I vitraima koji se esto postavlja na proeljima I na krajevima bonog broda gotikih stubova Sakristija-prostor blizu oltara ili mala graevina u kojoj se ostavlja posue I odea potrebna za slubu boiju Triforijum-deo zida glavnog broda iznad arkada, a ispod zida sa prozorima laterne. esto se sastoji od slepih arkada I tri otvora u svakom polju. Kada postoji galerija dobijamo etvorodelno visinsko raslanjavanje glavnog broda
  • 9. Fijala-mala konstrukcija na vrhu tornja, stuba, kontrafora, est na gotikim graevinama Timpanon-luneta- povrina izmeu grede I luka vrata ili prozora-esto ispunjena reljefom, vidi luneta. Napomena: Pojmovnik je autorski rad i moe se koristiti samo kao prirunik u nastavi istorije umetnosti Art2You
  • 10. Fijala-mala konstrukcija na vrhu tornja, stuba, kontrafora, est na gotikim graevinama Timpanon-luneta- povrina izmeu grede I luka vrata ili prozora-esto ispunjena reljefom, vidi luneta. Napomena: Pojmovnik je autorski rad i moe se koristiti samo kao prirunik u nastavi istorije umetnosti Art2You