Click here to load reader

Endokrin - Endocrine

  • View
    278

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of Endokrin - Endocrine

ENDOKRN SSTEM

ENDOKRN SSTEM BARAN ARSLAN 11\A 21127BYOLOJ DNEM DEV

ENDOKRNSalg ilevi gren zellemi hcre topluluklarna BEZ denir.Endokrin i salg bezlerinden oluur.Bu bezlerin salglarna HORMON denir.Belirli bir hormona tepki gsteren hormona ise o hormonun HEDEF ORGANI denir.Vcutta homeostasiyi salar.(Kararl i denge)

ENDOKRN BEZLER( SALGI)KanalszdrHipofizTiroitParatiroitBbrek st bezi

Endokrin BezlerHipofiz bezi-HipotalamusTiroid beziParatiroid beziBbrek st bezleriPankreasGonadlar-cinsiyet bezleriDierleriBbreklerPineal bezTimus beziKalpSindirim kanal

EKZORN BEZLERKanalldr.Tkrk beziSt beziTer bezi Ya beziGzya bezi

Birok hormon sadece belli doku yada organda etkilidir.(Etkilenecek hcrenin zarndaki glikoproteinlerin ilgili hormonu tanmas)Bazlar ise birden fazla organ yada doku zrinde etkilidir.(storejen gibi)

HORMONLARIN SALGILANDII YERLER salg bezleriBaz sinir hcreleriKarma bezler

HORMONLARIN YAPISIPROTEN VE POLPEPTT YAPILI:inslin,parathormon,glukagonAMNOAST YAPILI:tiroit,adrenalinSTEROT YAPILI:testis,ovaryum,adrenal,korteks hormonlar

HORMONLARIN GENEL ZELLKLERFizyolojik dzenleyicilerdir.Az miktarda da olsa etkilidir.Endokrin bezler tarafndan salglanr.Kan damarlar ile tanrlar.Genellikle salglandklar yerlerden baka yerde grev yaparlar.Bazlar ise retildikleri yerlerde etkili olur.Salglanmas ve paralanmas enzimle olur.

Bitkilerde floem borular ve hcreler arasnda difzyonnla tanrlar.Kandaki konsantrasyonlar farkldr.Etkileri yava ve uzun srelidir.Kandan uzaklatrabilmeleri iin belirli bir sre geer

HORMONLARIN GREVLERByme ve gelimeevresel deiikliklere uyum(alk,sknt,stres)Hcre zarnn madde geirgenliini etkilerCinsel geliim ve reme olaylarn kontrol eder.kincil eey zelliklerinin gelimesine yardmc olur.Homeostasi

HPOFZ BEZBir sap ile hipotalamusa baldr.3loptan oluur n lop:STH,THS,ACTH,FSH,LH,LTHAra lop:MSHArka lop:ADH,OKSTOSN

1.STH (SOMATOTROPN)Kas ve kemik geliimini kontrol eden byme hormonu.Protein sentezi hzn arttrr.Kemiklerin epifiz disklerini etkiler(boyca uzama).Kaslarda arlk art.Byme dneminde ok salglanrsa jigantizim=devlik,az salglanrsa nanizm=ccelikByme dneminden sonra ok salglanrsa akromegani ad verilen el ayak ve yzlerde orantsz bymeye sebep olur.

2.TSH (TROT UYARICI HORMON)Tiroit bezinin almasn kontrol eder.(tiroksin salglanmasn)

3.ACHT(ADRENO-KORTKO-TROPK HORMON)Bbrek st bezinin kabuk (korteks) blgesini uyarr.

4.FSH(FOLKAL UYARICI HORMON)Diide yumurta,erkekte sperm oluumunda etkilidir.Olgunlam folikllerden storojen salglattrr.

5.LH (LTENLETRC HORMON)Diilerde ovulasyon(yumurta brakm),korpus luteum oluumu ve progesteron salglanmasn dzenler.Erkeklerde testisten testesteron hormonu salglattrr.

6.LTH (LTEOTROP HORMON=PROLAKTN)Sadece diilerdestorojen ve progesteron salglanmasSt bezlerinin gelimesi ve st salglamasAnnelik igdsKorpus luteumun bozulmadan devamn salar

NOT:Hipofiz bezinin almasn HPOTALAMUS kontrol eder.

FSH,LH ve LTH = GONADOTROPK HORMONLAR

7.MSH (MELONAST UYARICI HORMON)Derinin epidermis katmannda bulunup,melanin pigmenti ieren melanoistleri etkileyerek derinin rengini belirler.

8.OKSTOSNHipotalamustan retilir,hipofizde depolanr.Doum iin rahim(uterus) kaslarnn kaslmasn salayarak douma yardmc olur.St bezlerinde retilen stn kanallara gemesini salar.Sadece diilerde.

9.ADH (ANTDRETK HORMON)Bbrek kanalcklarndan suyun geri emilmesini,idrarn younlamasn salar.Gerekenden az salglanrsa idrar miktar artar.Belirtileri eker hastalana benzer,ancak idrarda glikoz yok.Kk atardamarn evresindeki dz kaslarn kaslmasn salayarak kan basncn ykseltir.Alkol , ADH salgsn engeller.

Kanda ADH artarsa:Nefronda suyun geri emilimi artar.Kandaki su miktar artar.drardaki su miktar azalr.Kann ozmatik basnc azalr.

TROD BEZGrtlan altnda,soluk borusunun her 2 tarafnda bulunur.Hipofiz kontrolnde alr.Tm omurgallarda var.Klcaldamarda ok zengin.TROKSN ve KALSTONN salglar.

1.TROKSNMetobolizma hznn artna neden olur.Mitokondri saysn arttrarak,besin ve oksijen tketimini arttrr.Is art olur.(enerji ile)yot ierir.yot eksikliinde tiroksin salgs azalr.TSH artarsa tiroit fazla uyarlr ve byr=GuatrKk yalarda az salglanrsa kretenizm denilen zeka gerilii ve ccelik,ergin bireyde az salglanrsa miksodema:vcutta uyuukluk,sa dklmesi,vucut ssnn dmesiNormalden fazla salglanrsa:metobolizma ok hzlanr kalp daha hzl alr,vucut ss artar,solunum hz artar.

TROKSN AZ SALGILANIRSA Metobolizma yavalar.Solunum hz azalr.Oksijen kullanm ve karbondioksit retimi azalr.Vcut ss der.Kan basnc,nabz,tansiyon der.Kolesterol artar.Basit guatr oluumunu salar.

TROKSN OK SALGILANIRSAMetobolizma hzlanr.Kalp at hzlanr.Oksijen kullanm ve karbondioksit retimi artar.Vcut ss artarKan basnc,nabz ve tansiyon artar.Kan ak hz artar.Toksik guatrEkzoftalmi:Gzn da doru frlamas

2.KALSTONNKandaki kalsiyum azalr.Paratiroit bezinin salgs parathormonla beraber kalsiyum ve fosfor metobolizmasn dzenler.Parathormon ile antogonist zt alr.

PARATROT BEZTiroit bezinin arkasnda 4 kk bez.Tm omurgallarda var.PARATHORMON salglar.Sindirim tamamlanmasnda,ince barsaktan kana kalsiyum iyonlarnn emilimini salar.Bbreklerden kalsiyum iyonlarnn kana geri emilimini salar

PARATROT AZ SALGILANIRSA Kandaki Kalsiyum seviyesi der.Arl kas kaslmas,parmaklarda ie bklme(tetani)

PARATROT OK SALGILANIRSA Kandaki kalsiyum ok artar.Bbrek talar oluur.skelet zayflar.Kaslar uyarlara yanl cevap verir.

KALSYUMUN (Ca)NEM:Kemiklerin sertlemesini salar.Nronlarda sinirsel iletimde rol oynar.Aktif tamada etkilidir.Kann phtlamas iin gerekli.Kaslarn kaslmas iin gerekli.

BBREK ST BEZLERBbrein zerine yapm 2 adet bez vardr.D ksmna=kabuk (adrenal kortex) ksmna=z (adrenal medulla)

1.KORTZOLKan ekerini arttrr.Karbonhidrat,ya ve protein metobolizmasnda etkilidir.Proteinin karbonhidrata dnmesinde etkilidir.Tedavi amal kullanlr.

2.ALDOSTERONBbreklerden sodyum ve klor iyonlarnn geri emilmesini salar.Kan,hcre ve hcreler aras svnn iyon deriiminin dzenlenmesi.

ALDOSTERON AZ SALGILANIRSA Sodyum ve klor un geri emilimi azalr.Potasyum geri emilimi artar.Kanda sodyum ve klor azalr potasyum artar.Kan basnc der.Doku svs azalr.Deri tun rengini alr=addison

ALDOSTERON FAZLA SALGILANIRSA Sodyum ce klor geri emilimi artar.Potasyum geri emilimi azalr.Kanda sodyum ve klor artar,potasyum azalr.Kan basnc artar.Doku svs artar.dem oluur.

3.EEYYSEL HORMONLARAsl salglanma yeri yumurtalk ve testislerdir.Buradan ok az salglanr.Androjen,Progesteron,storojen

ADRENALN=EPNEFRNSempatik sinir sistemini uyarr.Kalp at artar.Kan basnc artar.Kan ekeri artar.Soluk alverii artar.Karacier ve kaslardaki glikojenin glikoza dnmn salar.Kann phtlama sresi azalr.Yorgunlua kar dayankllk artar.Kan damarlarn geniletir,deri klcallarn daraltr.Sindirimi yavalatr.

NORADRENN=NOREPNEFRNKan damarlarn daraltr.Kan basncn arttrr.Solunumu hzlandrr.Nrohormon olarak grev yapar.

PANKREASKarma bir bezdir(sindirim kanalna enzim,kana hormon salglar).Hormonlar langerhans adac denilen blgelerden kana verilir.Yapsndaki acinar hcrelerinden sindirim zsuyu salglar.Bu z su virsung kanal ile onikiparmak barsana gnderilir.Longerhans adacklarndaki alfa hcrelerinden glukagon hormonu salglanarak kana verilir.Bu hormonlar kan ekerinin ayarlanmasnda grev yapar.(endoksin bez)

1.NSLNLangerhans adacndaki beta hcrelerinden salglanr.Kan ekerini drr.Dokularda glikojen depolanmasn salar.Az salglanrsa kan ekeri ok ykselir ve eker hastal oluur.Protein sentezini hzlandrr.Anabolik grev yapar.Hcre zarnn geirgenliini arttrarak kandan dokulara glikoz geiini hzlandrr.Glikozun ya dokusu hcrelerine geii ve ya asitine dnmn hzlandrr.

2.GLUKAGONAlfa hcrelerince retilip kana verilir.Yalarn ykmn hzlandrr.Katobolik grev yapar.Barsaklardan ve karacierden kana glikoz geiini hzlandrr.Kan ekeri artar.

EEYSEL BEZLERYUMURTALIK (DDE-OVARYUM)TESTS (ERKEKTE-ER BEZ)

YUMURTALIKTAN SALGILANANLARSTROJENPROGESTERON

1.STROJENUterusun bymesiDiiye has zelliklerEeysel olgunlama(ince ses,reme organlarnn geliimi)

2.PROGESTERONUterusun sngerimsi yap kazanmas.Dllenmi yumurtann tutunmas.

TESTSDEN SALINANLARTESTESTERON (ANDROJEN)

1.TESTESTERONSperm oluumu,olgunlamas.Erkeksi karakterlerin geliimi(sesin kalnlamas)

MDESindirim organGASTRN hormonu salglar.GASTRN:Midenin sindirim enzimi salglanan hcrelerini uyarr.

ONKPARMAK BAIRSAISindirim organ3 eit hormon retir.ENTEROGASTRNSEKRETNKOLESSTOKNN

1.ENTEROGASTRNMidenin enzim karmasn durdurarak,bo midenin kendini sindirmesini engeller.

2.SEKRETNPankreas enzim salglamas iin uyarr.

3.KOLESSTOKNNSafrann onikiparmak barsana boalmasn salar.

TMS BEZGs kemiinin altnda bulunur.ocukluk evresinde byk,genlik andan sonra kktr.Baklkta etkili bir bez.

EPFZ Beyinde bulunan bir bez.MELATONN hormonu retir.

ASETL COLN Kan basncn arttrr.Barsak hareketini arttrr.

HSTAMNByk damarlarn ve klcal damarlarn daralmasn salar.

FEED-BACK MEKANZMASISinir sinyalleri

Hipotalamus

Optic tractHipofiz

Endokrin Bez

Hedef Organ

Hipotalamikhormonlar

Hipofiz hormonlar

Hormon

Uzun halka feedback

Ksa halka feedback

POZTF FEED-BACK KANDAFSHTUHLHACHTSTROJENTROKSNTESTESTERONKORTZA ARTAR.

NEGATF FEED-BACKKANDASTROJENTESTESTERON KORTZOLTROKSN ARTARFSH LHACTHTSH AZALIR

Search related