of 181 /181

Icimizdeki Seytan - Sabahattin Ali

Embed Size (px)

DESCRIPTION

genel

Text of Icimizdeki Seytan - Sabahattin Ali

  • imizdekieytan

    SabahattinAli

  • YapKrediYaynlar-968Edebiyat-249

    imizdekieytan/SabahattinAli

    Dzelti:ncilayYlmazyurt

    KapakTasarm:NahideDikelBask:efikMatbaas

    1.Bask:RemziKitabevi,1940

    YKYde1.Bask:stanbul,ubat1998

    6.Bask:stanbul,Mart2003

    ISBN975-363-803-5

    YapKrediKltrSanatYaynclkTicaretveSanayiA..1997

    BukitabntelifhaklarOnkAjansLtd.ti.araclylaalnmtr.

    YapKrediKltrSanatYaynclkTicaretveSanayiA..

    YapKrediKltrMerkezi

    stiklalCaddesiNo.285Beyolu34433stanbul

    Telefon:(0212)2524700(pbx)Faks:(0212)2930723

    BilgiHatt:(0212)4730444

  • Belkidektidardakieytan

    1960larnsonlarnadogruSabahattinAliyinihayetokuyabilmitim.Amabuokumalarngemieuzananbirmacerasvard.

    Daha Galatasaray Lisesinde ortaokul ogrencisiyken yakn donem Turk edebiyatyazarlarnn eserlerini buyuk bir tutkuyla okuyordum. Balang talihliydi; unku halkakitap okumay sevdirten yazarlarn romanlaryla balamtm. Kerime Nadimi EsatMahmut,EthemzzetBeniceyiMuazzezTahsinBerkandtakipetmiti.

    O nce Reat Nuri buyuledi beni.alkuunu,DudaktanKalbeyi veAkamGneini derinhayranlkduyarakokudum.SonraHalideEdipveYakupKadri.Uzaypgiderliste.

    Okumakmutluluk verdike, hem dunya edebiyatnn hem Turk edebiyatnn yazarlarnakavutukaufkumgeniliyordu.Romannyansrayk;ykdenbirzamansonradaiir.

    Butun bu surete SabahattinAli adn nereden iitmisem iitmitim. Eserlerini bulmakolanakszd.Bana,SabahattinAlinintpkNazmHikmetgibimemleketezararlbirinsanolduunusylediler.Kimlersylemiti,tamkaramyorum.

    Yalnz, memleketezararllgnboyutukiidenkiiyedegimiolmalki,SabahattinAliyibazan vatan haini, bazan vatan haini bir komunist falan gibisinden damgalanlarlatanmtm.

    Nazm Hikmet konusunda zaten urperti verici bir anm vard.Ada,Her Yaln zlk Gibideyazdm:GalatasarayLisesininbuyuk konferans salonunda toplanlm;NazmHikmetiniirlerini okuyan bir ogrenciyi ihbar ettigi iin bir baka ogrenciye odul verilmi, artkuydurmuyorsam,madalyagibibireytaklmt...

    Buolay,sebebinibilmeksizinveozemeksizin,bendetuhafbirigrentiuyandrmt.NazmHikmetten tek dize okumamtm. Bununla birlikte, ok gen yataki bir insann iirokumak yuzunden okuldan atlmasn bir turlu anlayamyordum. Kitaplar yasaklanm,artkbaslmayanSabahattinAliyiokumakdaaynbelalarayolaabilirdielbette.Gelgeldimmerakherzamannegeer.

    AnneminailesiKadkoyluydu.SabahattinAliyazlarModadabiryazotelindekalrm,eivekzylabirlikte.Annem,eininokguzelbirkadnoldugunuhatrlyordu.SabahattinAlibirazmarur,enikonusouktavrlym.

    Annembakaeylerdehatrlyordu.Korkakorka,hepdehayalmeyalhatrlananbueylerarasnda, aylarca surmu durumalar, Ankaradaki genlik gosterileri, ad yine urkulereksoylenenAtszdiyebirbakayazar,MarkoPaadiyebirgazete,hikayesimehulbirolumszkonusuydu.

    Bildiklerini,hatrladklarnbenimlepaylaanannem,heleseruveninsonundaolumleyuzyuzegelindiginde,1984unbirromankiisigibikayglarladonanr,bunlarunutmamister,bunlarkimseyesylememekgerektiinidefalarcatembihederdi.

    Tam bu lise yllarmda beklenmedik bir ey oldu, Varlk Yaynevi Sabahattin Aliyle SaitFaikinBtnEserleriniyaymlamayakoyuldu.

    Butun Eserleri balg bile bizim kuak iin... en azndan benim iin yepyeni bir

  • adlandrt. Her nedense, Fransz yazarlarnn oylesi basmlar olabileceginiduunmuum... Edebiyatmzn iki usta yazar da imdi Butun Eserleriyle okurasunuluyordu.

    ArtkAtaturkErkek Lisesindeydim.Gerekbir edebiyatsever olan ogretmenimizBakiyeRamazanoglusnftaMahalleKahvesihikayesiniokudu.BirdenbireSaitFaikevuruldum.MahalleKahvesiognekadarokuduumhikyelerinokdndayd.

    GeriyenilikiedebiyattanOktayAkbal,NecatiCumal,SabahattinKudretAksalgibidegerliyazarlarmza yabanc degildim. Ama Mahalle Kahvesinde tam da ozune varamadgmderinrpertilergezinipduruyor,gnlergetiihaldehikyeninetkisindenkamyordum...

    BakiyeHanm,SabahattinAliyidemutlakaokumamzgerektiinisylemiti.

    1960 sonrasnn gorece ozgurluk ortamnda, yabana atlamayacak cesaretle, Yaar NabiNayr,VarlkYaynevindeSabahattinAliyiyaymlamaygozealmt.Ogun uzerindehidurmadgmbucesaret,imdigemiedonupbakncaartcgeliyorbana.U stelikYaarNabininadylabirliktetutuculuktansozamayillegereksinenkimikiileriduunduke,andka.

    Deirmen,Kan,SesderkenSabahattinAlininbutunoykuleribenidergilerdeyaymlananilkyazlarmdanbirinegoturecekti.Buyaznnadnbilehatrlamyorumbugun.Nevarki,Yeni Dergi de yaymlandgn, nasl gurur duydugumu, ne sevinlerle donandgm aslaunutmadm.

    Fakathemeneklememgerekiyor:SabahattinAlininbutunoykulerini,oykuselmasallarnokumamVarlk Yaynlarnn basmlar otesinde bir abayla olmutu. 1960larn goreceozgurlugundeSra Kk orijinal haliyle yaymlanamam, 1940larn baskc ortamndamahkmediliigznndetutularak,bazmetinlerinkartlmasuygunbulunmutu.

    SraKknaslnsahaftanedinmitim,nicekaygyla...

    YaromancSabahattinAli?!

    VarlkYaynlarnceKuyucaklYusufuyaymlamt.SabahattinAlininyklerindekiisyanglg bu romanda doruga kar. Art arda okudugumimizdekieytan veKrk MantoluMadonnasadecelkasndanKuyucaklYusuflaakrabadrlar.Yoksa,busonikisikentselortamdageerveKuyucaklYusufunAnadoluromannadenkortamndanokayrdrlar.

    TahirAlanguhocamznCumhuriyettenSonraHikyeveRomandaSabahattinAliyeyonelikilgin eletirileri var. Yazarn siyasal mucadelesini pek olumlu karlamayan Alangu,mcadeleninyaznsalabay,zelliklesondnemlerde,geriplanaittiinibelirtiyor.

    Benbylednmyorum.

    Ozamanlar, yeniyetmelikyllarmda, SabahattinAli etrafndakikaranlk soylem, yalnzcaetliyestlyekarmayanlarcadilegelmezdi.Biryandanda,SabahattinAliylebeaabeyukarayndunyagoruunupaylam,buugurdahayatlarnharcamaygozealmkiilerdeyazarneseri,hattayaantskonusundaikirciklidavranrlard.

    imdiburadasozkonusuunlukiilerinadlarnanmakistemiyorum.Geenzamanpekokacy Turkiyede daha da bilediginden, kayglar, tasalar, kuruntular da birer ac olup

  • kabiliyor.Okiilerinaclarnartkkavrayabiliyorum.

    Amaogunlerde arrdm.1960larn sonunadogruPapirsdergisindeyaymlanmbiryazvardki,benineredeysedehetiindebrakmt.Buyazda,SabahattinAliningerekyaamoykusunun kolay kolay yazlamayacag ileri suruluyor; bulank bir ifadeyle,Sabahattin Alideki gelgitli yaradln daima ikili ve ikici bir ak gosterdigi onesrlyordu.

    Trajikson,gelgitliyaradl,dncevedavranlardakifrtna...HepsideSabahattinAlinineserindeolancaacsyladuyumsanr.Birokoykusundekitrajiksonlar,gununbirindekendisonuolupkmtr.

    Gelgelelimdonemin herkesi birbirine krdrmapolitikasndan SabahattinAli de nasibinialyor; trajik sonu birtakm soylentilerle adeta hailetiliyordu. Son kez yineliyorum: Bututumaoktanklkettim...

    imdiromanlaradnyorum.

    SabahattinAlibencebykbirromancdr,tpkbykbirhikayeciolduugibi.

    KuyucaklYusufunolaganustubuldugumAnadolusahnelerindehocamzAlangu,maceral,iirlibirakhikayesinegeiiindekorabasbulur.KuyucaklYusufu,imizdekieytanveKrkMantoluMadonnadandahagerekisaymaklabirlikte,eserderomantizminvehalkromanlarnnizleriniyakalar.

    Alanguadetaizsryor:

    Yusuf un Edremitteki arkadalarndan bahsederken setigi kiilerin butun canlozellikleriyle verilii, esere gereki bir renk verdigi halde, maceral, iirli bir akhikayesine geilirken Reat Nuri ve Ethem Izzetinalkuu (1922) veYaklacak Kitap(1927) gibi eserlerinde en tipik orneklerini bulan halk romanlarnn tesirleri akagrlmektedir.

    Uzunca bir donem, Turk edebiyat, aktan soz aan eserlere mesafeli bakmay tercihetmitir.KuyucaklYusufdanasibinialyor.OysaKuyucaklYusuf,tpkimizdekieytanveKrkMantoluMadonnagibi,edebiyatmzdaornegineazrastlanlanbirromandr.Buradagerekilik,bence,yazarnkalemegetirdiiidnyagzlemlerindearanmaldr...

    Sabahattin Alinin u romann da her zaman buyuk bir hayranlkla okudum.imizdekieytanokudugumda,romanayonelikeletirilerinhibiriniokumamtm.Buyuzdende,Sabahattin Alinin birtakm gerek kiileri hedef aldgn bilemez, duunemezdim.Sonradan ogrendigime gore, Iimizdeki eytanda, Peyami Safa, Atsz gibi gerek kiilerarithamlarlayeriliyormu.

    Buturdensozlerin,soylentileringeersizliginiogrenmekiindezamanaihtiyacmvarm:Bugun, romansanatnn, kurmacadan otesiyledegerlendirilemeyeceginibildigimden;neSabahattinAlinineserindePeyamiSafayyadaAtszgoruyorum,nedeAtszneserindeSabahattinAliyi.Tamtersine,hemAtsznhemSabahattinAlinin,gerekyaamdabirertrajedi kiisi olduguna inanyorum. Donemin muthi basksnda, duunsel inanlardolaysylahandiysecinnetesrklenmikiiler...stelikyalnzcaikisidedeil!..

    imizdekieytan bu adan bir ibret kitab gibi okunabilir. Karanlk siyasetin insanlar

  • birbirlerinenaslkrdrtabilecegineiaretedenpekoksayfasvardr.Bireyingelimesiniasla istemeyenbusiyaset,surekligozetimvedenetimaltndatuttugu surudenayrlmakisteyenlereinanlmazkertedemerhametsizdavranmtr.

    RomandaO merin busbutunbakabirhayat istemesibounadegildir.Busbutunbakahayatmerdenesirgeyensadeceiimizdekieytanolabilirmi?

    Alangununyrekyakcbirsaptaymvar:

    Buradaki Yusuf, Kurk Mantolu Madonnann tariki dunyas Raif, Iimizdeki eytandakiO mer,hepsibirtekinsandr,atnsurupdaglaradogrugider.Yarattgkiilikleri,sonlanilesanatnnakbetiarasndanederinvedndrcbirbenzerlikvar!

    O merin busbutun baka bir hayat ulkusunu gonlumuzde hissedinceye kadar oylesiakbetlerlehepyzyzegeleceiz...

    Iimizdeki eytan uzerine yazanlar, O merden diren beklemiler ve dirensizligini ogukezO merin karmak, dahas hastalkl kiiligine baglamlardr. Buna da katlmyorum.O mer, iindeki eytanda, tiranlg ortadan kaldracak sanatkar bir ey aranp duruyor;nefretlerinde, sulamalarnda, aclarnda ve nihayet yklnda, gelecekteki aydnlgsylemeyeabalyordu.

    Neyazkki,O meriniindekisanatkareytana,siyasetinveiktidarneytanyaama,varolmahakktanmayacakt...

    Selimleri

  • MZDEKEYTAN

    IO gledenevvelsaatonbirdeKadkoydenKopruyehareketedenvapurunguvertesindeikigen yan yana oturmu konuuyorlard. Deniz tarafnda bulunan imanca, ak kumralsal,beyazyuzlubirdelikanlidi.Bagabirgozlugunaltndadaimayarkapalgibiduranveeyauzerindeagragrdolaankahverengimiyopgozlerinivakitvakitarkadanavesolda,gunein ziyas altnda uzanan denize eviriyordu. Duz ve biraz uzunca salar, arkayaatlm olan apkasnn altndan dokulerek sag kan ve gozkapagnn bir ksmnrtyordu.okabukkonuuyorveszsylerkendudaklarhafifebzlerekazgzelbirekilalyordu.

    Arkadaiseufaktefek,zayf,kollarsinirlihareketlerlemutemadiyenoynayan,gozlerihereyekeskinbirbakfrlatan,solukyzlbirgenti.

    Her ikisi de yirmi be yandan fazla gostermiyorlard ve boylar ortaya yaknd.imancas,gzlerinidenizdenevirmeyerekanlatyordu:

    Kendimi tutmasam kahkahay koparacaktm. Tarih muderrisi sualleri birbiri arkasnasraladkakzaryor,dorttarafndanyardmistergibibaneviriyordu.Birkerebilenotlarapokumadgnbildigimiinbalgibiaktdedim.BirdegozumarkasndaoturanU mite iliti, ne goreyim, kayla, gozuyle profesore iaretler yapyor. Istedigi de olduazizim,hocabirkasudaneysorupcevaplarnkendisiverdivekzmezunetti.

    mitepekmitutkun?

    Her kza tutkun... Biraz yuzune baklr olursa... Sonra elini arkadann dizine vurarak,hikyesinedevamediyormugibibiredaile:

    Hayatbeniskyor...dedi.Hereybeniskyor.Mektep,profesorler,dersler,arkadalar...Helekzlar...Hepsibeniskyor...Hemdekusturacakkadar...

    Birmuddetdurdu.Eliylegozlugunuoynattvedevametti:Hibireyistemiyorum.Hibirey bana cazip gorunmuyor. Gunden gune miskinletigimi hissediyorum ve bundanmemnunum. Belki bir muddet sonra can sknts bile hissedemeyecek kadar buyuk birgevekligeduecegim.Insanbireyyapmal,oylebireyki...Yoksahibireyyapmamal.Duunuyorum:Elimizdenneyapmakgelir?Hi!..Milyonlarcasenelikdunyadaeneskieyyirmi bin yanda... Bu bile biraz palavral bir rakam. Geen gun bizim felsefe hocasylakonuuyordum. Laf gayet ciddi tarafndan atm ve hikmeti vucudumuzu aratrmayaaltm. Dunyaya ne halt etmeye geldigimiz sualine o da cevap veremedi. Yaratmakzevkinden, hayatn bizatihi bir hikmet oldugu hakikatinden dem vurdu, fakat uruk. Neyaratacaksn?Yaratmakyoktanvaretmektir.Enakllmznkafasbilebizdenevvelkilerindepo ettigi bir suru bilgi ve tecrubenin ambar olmaktan ileri geemez. Yaratmakistedigimiz eydebumevcutmallar eklinidegitirerekpiyasaya surmekten ibaret.Bugulun ibir insannasl tatminederbilmiyorum.Bizeziyasnbebinsenedegonderen

  • yldzlarvarken,enkabadaysellisenesonrakutuphanelerdeuruyecekvenihayetbeyuzsenesonraadunutulacakeserleryazarakebediolmayaalmak,yahutubinsenesonra,kolsuz bacaksz, bir muzede tehir edilsin diye, omrunu amur yogurmak ve mermerekalemsavurmaklageirmekbanapekaklliigibigelmiyor.

    Sesinemhimbiredavererekararmrldand:

    Bana oylegeliyorki,hakikatenyapabilecegimizbir tek ivardr, oda olmek.Bak,bunuyapabilirizveancakbutakdirdeirademizitambireyyapmaktakullanmoluruz.Bennediyebu ii yapmyorumdiyeceksin!Demin soyledimya,muthibir geveklik iindeyim.eniyorum.Ataletkanunuicabsrklenipgidiyorum.Eeeeh.

    Agznmuthibirsuretteapesnedi.Ayaklarnuzatt.KarsndaoturarakErmenicebirgazeteokuyanyalcabiradambugenilemekarsndahemen toplandvegenadamatersbirbakfrlatt.

    Arkadabutunbusozlere,belkionuncudefadinledigi iinpekkulakasmam,gozlerinietraftagezdirmeyevekafasndabirtakmikirleri toparlamakistergibiarasrakalarnatarakmrldanmayadevametmiti.

    Yanndakininnutkubitincemanalbirtebessmle:

    merdedi.Paranvarm?Buakambirrakielim.

    merbirazevvelkiderinszlerinepekyakmayanpikinbirtavrla:

    Yokama,birinikafesleriz.Benbugndaireyeurasamkolayd,fakathiniyetimyok.

    Zayfgenmhimbirtavrlabansallayarak:

    Seni yaknda sepetlerler. Bu kadar asmak olurmu? Zaten butun daireler darulfununa {1}devam edenmemurlar yakalarndan atmak iin bahane aryorlar. Senin gibi postanedealanlarnvaziyetibusbutunberbat.Oradavakitheryerdenpahaldr.Yahutboyleolmasicapeder.

    Sonraglerekilaveetti:

    Tevekkeli degil, Beyazttan gonderdigimiz mektuplar Eminonune krk sekiz saattevaryor.Seningibigayretlimemurlarsaolsun.

    mergayetsakincevapverdi:

    Benimmektuplarlaalakamyok.Benmuhasebedeyim.Akamakadardefterdolduruyorum.Akamlardaarasraveznedarayardmediyorum.ParasaymaktatlbireyNihatm.

    Nihatbirdenbirecanlanmgibi:

    Enteresaney...dedi.Umumiyetleparaenteresanbireydirzaten.okkerecebimdenbir lira alr, onumekoyarakonu saatlerce seyrederim.Hibir fevkaladeligi yok.Birtakmhunerliizgiler,tpkmekteplerdekiresmihatt {2}vazifelerigibi.Belkibirazdahaincevekark... Sonrabir resim.Birka satrmuhtasaryazvebir iki imza...U zerinebiraz fazlaegilinceinsannburnunaagrbiryagvekirkokusudavurur.Fakatnemuazzameydirbukirliktazizim,birdn!

  • Birmddetgzleriniyumdu.

    Meselaherhangibirgunmuthibir iskntssenibogar.Hayatsanakaranlk,manaszgelir.Insan,birazevvelseninzrvaladgngibifelsefeleryapmayabalar.Hattayavayavaonudayapamazvecanagznamaybileistemez.Hibirinsann,hibireglenceninsenicanlandramayacagnsanrsn.Havaskcvemanaszdr.Yafazlascak,yafazlasoguk,yafazla yagmurludur. Gelip geenler suratna salak salak bakarlar ve on para etmez ilerinpeinde, bir tutam otun arkasndan koan keiler gibi dilleri bir kar dar frlayarakdolarlar.Aklnbanaderleyipbupis ruhhaletini tahlil etmek istersin. Insan ruhununozulmez dugumleri bir muamma gibi onune serilir. Kitaplarda okudugun depresyonkelimesinebircankurtaransimidigibisarlrsn.unkunedensehepimizde,maddiolsun,manevi olsun, butun dertlerimize bir isim takmak merak vardr, bunu yapamazsakbusbutun lgna doneriz. Mamaih insanlarda bu merak olmasa doktorlar alktanolurlerdi. Bu depresyon kelimesine yapp i skntsnn usuz bucaksz denizindebocalarken karna uzun zamandan beri gormedigin bir ahbap kar. Klk kyafetininduzgunce oldugunu gorur gormez derhal aklna kendi meteliksizligin gelir ve gaildostundan,talihinvarsa,birikiliraboralrsn...Iteondansonramucizebalar.iddetlibir ruzgar ruhundan bir sis tabakasn syrp goturmu gibi iinin birdenbireaydnlandgn, bir hailik, bir genilik duydugunu gorursun. Eski sknt pr deyipumutur. Gozlerin etrafa memnuniyetle bakar ve sen de gevezelik edecek bir arkadaaramayabalarsn.Ite,ikigozum,ciltlerlekitabn,saatlercetefekkurunyapamadgiiikikirli kagt baarr. Sen ruhumuzun bu kadar ucuz bir bedel mukabilinde takla atmasnhaysiyetine yediremedigin iin belki daha asil sebepler peinde koarsn, gokyuzundebirka yuz metre daha yukselen bir bulut, yahut ensene dogru esen serince bir ruzgar,yahutoesnadaaklnagelenzekicebirikir,sanabudegimeninsebebigibigorunmekister.Fakatsozaramzda,ibununtamamylaaksinedir,cebimizegirenikilirasayesindedirkihavann biraz aldgn gormek, ruzgarn serinligini hissetmek, hatta akllca eylerduunmek mumkun olmutur... Kalk, iki gozum, iskeleye geldik. Gunun birinde yaldracagz, ya dunyaya hakim olacagz. imdilik bir rak paras bulmaya alalm veparlakistikbalimizinerefinebirkakadehielim.

  • IINihatsozlerinibitiripayagakalkncaO merinyerindenkmldamadgngordu.Elinionunomzunadokundurdu;O merbirazirkildi,fakatvaziyetinibozmad.O teki,acabauyudumudiye bakmak iin biraz egilince arkadann, gozlerini mukabil taraftaki kanepelerdenbirinedikerek, fevkalademeraklbir eyseyredergibietralaalakasnkesmioldugunugordu.Banotarafaeviripgozleriylearatrd.Hibireygoremedi.ElinitekrarO merinomzunakoyarak:

    Hadi,kalksana!dedi.

    O mer cevap vermedi, yalnz kendini rahat brakmasn isteyen bir ifade ile yuzunuburuturdu.

    Nevaryahu!Nereyebakyorsun?

    mer,nihayetbanevirmeyekararvererek:Susveotur!dedi.

    Nihatbuemreitaatetti.Yolcularyavayavayerlerindenkalkarakklacakkaplaradogruyurumeye balamlard. O mer bunlarn arasndan kar taraf gorebilmek iin banyukarya,saa,solaeviripduruyordu.Arkadaonudrtereksylendi:

    Eee!Sktnartk.Sylesene,nereyebakyorsun?

    merararbanevirdi,birfelakethaberiveriyormugibi:

    uradagenbirkzoturuyordu,grdnm?dedi.

    Grmedim,neolmu?

    imdiyekadarbendegrmemitim!

    Samalyormusun?

    imdiyekadarbylebirmahlukgrmemitimdiyorum!

    Nihatcansklmgibiyznburuturdu,tekrarayaakalkarak:

    Sen butun buyuk lalarna ve dillere destan olan zekana ragmen asla ciddi bir insanolamayacaksn!dedi.

    Bu cumleden sonra dudaklarnn kenarnda kalan bir istihza izgisi birka saniye kadardevam etti, sonra yerini lakayt bir ifadeye brakt. O mer de kalkmt. Boynunu uzatpayaklarnnucunakalkarakaranyordu.BiraralkNihatadnd:

    Dahaoturuyor!dedi.Sonragzleriniarkadannyznedikerek:

    Gevezeligibrak.uandaomrumunenehemmiyetlidakikalarnyayorum.Hislerimbeniimdiyekadaraslaaldatmamtr.Muthibireyolduveyaolacak.uradagordugumgenkz,bana,dahadunyayagelmeden,dahadunyann,dahakainatnteekkulettigisralardantandgm birisi gibi geldi. Sana nasl anlatabilirim. Ilk gorute deli gibi ak oldum,yanyorum,tutuuyorum!gibilalarmsoyleyeyim?Fakatiintuhafyanbunlardanbakada soyleyecek sozum yok. Hatta burada seninle nasl durup ene aldgma hayretediyorum.Bundansonraomrumunbirdakikasnnbileondanuzaktagemesibenimiin

  • olumdemektir.Deminpekgoklerekardgmolumeimdimuthibireygibibakmamada hayret etme, ne diyemi hayret etmeyeceksin? Ne bileyim ben? Sana izahat verecekdegilim ya... Ne luzumu var! Yalnz ukalalk etmeden bana bir akl ogret! Ne yapaym?Korkun bir vaziyet karsndaym. Onu bir kere gozden kaybedersem olunceye kadaromrumyalnzaramaklageer;veherhaldebumuddetpekksaolur.Ofbe!Samalyorum.Fakatfevkaladedogrusoyluyorum.Onubirdahahigormemekihtimalienfecivemaalesefenaklayaknolan.Duunki uandaehresinihatrlayamyorumbile, fakathafzamdandaha derin bir yerde onun bir taa hakkedilmi{3} kadar keskin bir tasvirinin, akllarnalmayacag kadar eski zamanlardan beri mevcut olduguna eminim. u kalabalgn iinegozlerim kapal olarak karsam bir kuvvet beni muhakkak hi artmadan dogru onagtrecektir.

    Fevkalade suratle soyledigi bu sozlerden sonra hakikaten gozlerini kapayarak bir admilerledi. Sol eliyle hala Nihatn bilegini tutuyordu.Nihat zangr zangr titreyen bu kolunsahibinehayretlebakt.Onunherturlulgnlgnaalkolduguhaldebuiddetliheyecankendisinebirazyabancgeliyordu.Syleyecekbireybulamayarak:

    SennebiimmahluksunO mer?dedi.O merinterliavcuNihatnbileginidahaokskt:Bak, bak, hala orada...Gormuyormusun?NihatbanO merinbaktg tarafa evirince,tamamen boalan kanepelerden birinde oturan siyah sal bir gen kz gordu. Yanndayalcaveimanbirkadndahavardvebireylerkonuuyorlard.Kzbirelindekalnbirpaket halinde bir suru notalar tutuyor, otekiyle yanna dayanyordu. Ince boynununustundeki kvrck sal ban zarif bir hareket ettirii vard. Ilk goze arpan hususiyetienesinin meydana vurdugu kuvvetli bir irade ifadesiydi. Nihatn bulundugu yerdeniitilmeyensozlerininarasnda,katibirhukumvermigibisusuyor,sonrayeniden,genebirhukumbildiriyormugibisozebalyordu.Baklarbirazkaranlkfakattabiiydi.Zatenbutunduruuvehalitambirtabiilikgosteriyordu.Arasradayandgyerdenkalkarakbiriaret yaptktan sonra yavaa kanepeninmuambasna uzanan eli, zayf denecek kadarince parmakl ve soluk renkli idi. Trnaklar dibinden kesik ve ince uzundu. Nihat birmuddet gozlerini kzn uzerinde dolatrdktan sonra ban O mere evirdi ve Eh, neolmu?Nevarbunda?dergibionunyznebakt.

    mersayklyormugibibozukbirsesle:

    Hibir ey soyleme! Ne cevher yumurtlayacagn suratndan belli! dedi. Ben kararmverdim.Derhalgidipkzkolundantutacamve...

    Birmddetsustu,dnd;sonramrldand:

    Ve... bir eyler soyleyecegim herhalde. Belki de o benden evvel soylemeye balayacak.Muhakkakkibenigorurgormeztanyacaktr.Bakaturluolmasnaimkanyok.Vetanyncabunu saklayamayacak. Gel istersen beraber gidelim, sen biraz arkamda dur. Bizi dinle.Asln bilmedigimiz alemlerde tantgmz bir kzla konumamz herhalde aleladeolmayacaktr.

    BunlarsyleyerekNihatkolundanekti.Oelinikurtararak:

    Vapurdarezaletkarmakniyetindemisin?

    Negibi?

  • Kz derhal polisi agrr ve polis senin gibi bir serseriyi karakola goturmekte tereddutetmez. Sen dunyay kafann ii gibi ipsiz sapsz eylerle dolu mu zannediyorsun Allahakna?Birturlukendineveinsanlaragozleriniaarakbakamayacakmsn?ButunO mruntasavvurlar, hayaller, Don Kiota emeller peinde koup kendini aldatmak vealeladeliklerden baka hibir ey yaplmayan bu dunyada kendinin ve bakalarnnfevkaladelikleryapacagnvehmetmeklemigeecek?Dahademindunyadabirinsanhibireyyapamazdiyordun,imdidunyadapekazinsannyapabilecegihailiklerekalkyorsun.Seninaleladebirmecnundanfarknnediranlamyorum!

    merhakareteuramgibiboynunugerdi:

    imdi gorursun. Senin ku beynin insanlar arasndaki karanlk ve derin munasebetlerianlayamaz.Buradabekle.

    Bu sozleri soyleyerek gen kza dogru yurudu. Nihat ban gayri ihtiyari denize dogruevirerekEyvah!dedivekopacakrezaletinilkgrltlerinibeklemeyebalad.

    GozlerinigenkzadikerekagragryuruyenO merbirdenbireuykudanuyanyormugibiban silkti. Tam kza yaklatg srada kulagnn dibinde bir kadn sesi: O!... O mer,naslsn?.. Hi gorunmuyordun! dedi. Ban o tarafa evirince, gen kzn yannda uzakakrabalarndanEminehanmnoturduunugrd.

    Eminehanmdevametti:

    Ayol,demindenberiburayabakyorsun, geleceksindiyeoturupkaldm,bir turlu eneyikesemedin.Haydivapurdakalacaz.

    Her iki kadn dogrularak yuruduler. O mer ne soyleyecegini arm, kendini toplamayaalyordu:

    Vallahinebileyim...teyzecigim.Derslerden,itenvakitoluyormu?Hemsizbenibilirsinizcanm,kusurumabakacakdeilsinizya!dedi.

    Emineteyzegld:

    Ayol, senin kusuruna kim bakar! Anasna babasna bile senede bir kere olsun mektupyazmayan insandan kime hayr gelir! Hadi bakalm, naslsa bulutuk, anlat bari, nelemdesin?

    mergzlerinigenkzdanayrmayarakcevapverdi:

    Hepeskisigibi.Vaziyettebiryenilikyok!

    Bu srada kopruye kmlard. Hep beraber Istanbul tarafna dogru yuruduler. O merin,teyzesininimanensesindenkaydrdggozlerihilafakarmadanyanlarndagidengenkznbaklarylakarlat.Kzbirmuddet,bireyhatrlamakistergibidevamlvedalgnbirbaklavegozlerinihikrpmadankarsndakinisuzduktensonrabanilerievirdi.O merbirmuddetdeonunuzunkirpikleriningozlerininaltnaduengolgesiniseyrettiktensonrateyzesinedonerekbayla:Bukim?demekisteyenbiriaretyapt.Eminehanm,uzunmddetstanbuldaoturanAnadolulularamahsusbirkibarlkla:

    Ah!.. Tantrmadm m? Siz birbirinizi tanrsnz da!.. Macideyi bildin mi bakaym?Anneninbuyukdaysnntorunuayol.O yleya,senBalkesirdenktgnzamanodahau

  • kadarckt.Altaydanberibizde.Piyanoyaalyor,birmektebedegidiyor.

    BanevirerekMacideyebakt.Busradamerineliniskankz:

    Konservatuvaragidiyorum!dedivegozlerinitekrarilerievirdi.O merkafasn yorarakadedi yuzleri aan ve bugun Istanbul, Balkesir ve daha birok yerlere yaylm bulunanakrabalar arasndan annesinin buyuk daysn ve onun torununu bulup karmayaalyordu.GozleriEmineteyzeyeiliinceonunyuzununbirazkederliveaknbirifadealmolduunufarketti.Sordu;o:

    Bununyanndasylenmez!manasnabirtakmiaretleryapt.

    mer.meraklabaneince,imankadnzayfbirsesleabucakmrldand:

    Sus!Sormabamzageleni!Bizeuradaanlatrm!

    Gozleribirokeylersoylemekistergibioynad.Baklarndakzakaralakaveacnmayanlatmak isteyen bir ifade vard. Sagnda gidenMacideye suratle bir goz attktan sonramerednerek:

    Zavallcgndahahaberiyok...Birturlusoyleyemiyorum,birhaftaevvelbabasoldu...Neyapacambilmemdiyemrldand.

    O mer iinde birdenbire sevince benzer bir ey parladgn hissetti ve gene bir anda buhisten dolay muthi bir utanma duydu. Bu olumu kendisine yardm edecek bir hadiseolarak telakki etmenin pek durust bir ey olmadgn duundu. Fakat iimizde, bizimahlak tarafmzda hibir ekilde munasebete gemeyerek hadiseleri muhakeme eden,neticeler karanve tedbirler alanbir hesabi tarafmz vard ve laftadegilsebile iildedaimaogalipkyorveonundediioluyordu.

    Bunlar duunurken geen birka saniyelik sukutu O merin bir akraba olumu karsndaduyduuteessrehamleden{4}Emineteyze:

    Bugnlerdebizeura,uzunmeseledir,sanaanlatrmdedi.

    Eminonundeki tramvaydurakyerinegelmilerdi.KadnvegenkzO merdenayrldlar.Delikanl bir muddet onlarn arkalarndan bakt ve kendisine itiraf etmedigi halde,Macideninbanevirmesinibekledi.

    Fakato,inceveguzelvucuduyla,alakokeliiskarpinlerininuzerinde,suzulurgibigittiveosradagelenbirtramvayaatlayarakEmineteyzeyeeliniuzatt.

    GozleriylehalaonlartakipedenO mer,omzunahzlavuranbirelintesiriylesrad.Nihatkavga edecek gibi bir tavr alarak ondan izahat bekliyordu. O merin agzn amadgngrnce:

    Ammaadamsnyahu!dedi.Vapurdakaracagnkepazeligigormemekiinsizearkamdonmutum, bir de baktm ortada yoksunuz. Sonra koprude onlarla ahbapa konuupgiderkengordum,arkanzdangeldim.Kzgalibaoyolunyolcusu?Ha?imankardadatamesnafklvarya!..

    mergld:

    Sen zaten baka turlu duunmezsin ki; o mubarek kafan her eyi mevcut bir oluye

  • uydurmadan rahat edemez. Bu adam u kadn tanmyordu, gitti, konutu. Kadn polisevermedi,demekkioyolunyokuuydu.Oldubitti.Bakabireyolamaz.Hayattafevkaladehibirhadiseyoktur.Hereybirbirininayndr.tebukadar...

    Eliylearkadannkafasndrterek:

    Boyledumduzbirbeynimolacagnahiolmamasntercihederdim.Muhayyilenamnabireyyokyahu!..

    Nihatbuszlereehemmiyetbilevermedensordu:

    Peki,ikigozum,neolduoyleise?Senyannagidergitmezkz:Vay,neredenktn,kainatnteekkuluesnasndakaranlkalemlerdeeolduguminsan,diyeboynunamsarld?Bunainansam bile o iman karnn bu metaizik ainalg pek sukunetle karlayacagnainanamam!

    merbirsrveriyormugibi:

    Akrabaktkazizim!..dedi.Benkzabakmaktandunyaygormemiim,yanndakikadnbizim mahut Emine teyze imi. Kuukhanm da yakn akrabadan Macide hanm.Konservatuvara gidiyormu. Bir hafta evvel babas, olmu. Daha kendisinin haberiyokmu.

    -Nihatbansallayarak:

    Allahbakileremrversin!dedi.Sonraalaylbirbaklameresordu:

    Mevcut olulerin dndaki fevkalade tanma bu mu? Oglum, sen dunyada ne kadarantikalk yapmak istersen hayat da onune o kadar gundelik hadiseler karyor.Korkuyorumkibu,omrununsonunakadarboyledevamedecekvesendunyannparmagnagzndabrakacakbiribeceremedenrahmetirahmanakavuacaksn.Bayldmdogrusu,demek daha kainatn teekkulu sralarnda ahbaplk tesis ettigini soyledigin taze,akrabadan imi! ocuklugunuzda ihtimal beraber oynadnz. Ihtimal hafzann birkesindeoeskiocukehresininbirkaizgisicanland.Veseninodaimakrkbirderece-ihararette alan dimagn ii derhal esrarengiz ortulere burudu. Komik adamsnvesselam!

    merbansallad:

    Evet, tanmamz hakikaten pek harcalem bir ekilde oldu, fakat ona kar duydugumhisler hep ayn halde. Onunla beni bizim iradelerimizin ustunde bir bagn bagladgnaeminim.Greceksin,bundansonraEmineteyzeninevininekadarskziyaretedeceim!..

    Nihatkahkahaybast:

    Ve bu ok orijinal aknz bir akraba sevimesi halinde sona erecek degilmi?Dunyadateyzezadesini batan karan yegane delikanl diye anlacaksn. Ne diyelim, Allahmuvaffakyetversin!

    O mercevapvermedi.SozudegitirdilerveakamneredeieceklerinikonuarakBeyaztadoruyrdler.

  • IIIMacidebirkagundenberievdekilerinkendisinekarolanmuamelelerinintuhalatgnfark etmiyordegildi. Bununhayrl bir eye alamet olmadgn da seziyordu. Fakat kimesorduise:Yokcanmnevarkinesaklayalm,seninevhamn!cevabylakarlat.Emineteyze birka kere yanna sokuldu, bir ey soyleyecekmi gibi tavrlar ald, sonra samasapansylenerekayrld.

    EmineteyzeninkzSemihailezatenaraspekiyidegildi.DahadogrusuSemihaMacideninkendini pek begendigini zannediyor ve ona kar kuukmevkide kalmamak iin kendiniaralmakicapettiinisanaraklzumsuzbirsouklukyaratyordu.

    YagiskelesicivarndakimagazasndangevakityorgunveargndonenGalipamca,evhalkilekonumakitiyadnsenelerdenberikaybetmiti.Yemegiyeryemezelinegazeteyialr,kendisini ksa zamanda ummilikten okur yazarlga karan iri Latin harlerini buyuk birsabrlahecelemeyebalard.

    Gedikli avumektebininsonsnfndabulunanEmine teyzeninogluNuri ise, eveancakhaftada bir kere, hatta bazan daha seyrek ugradg iin ondan bir ey ogrenmek himmkndeildi.

    Macide, alt aydan beri ayn evde yaadg halde henuz hibiriyle ilidl olamadg buakrabalarna daha fazla srarla bir ey sormuyordu. Zaten buradaki hayat birpansiyondakindenfarkszd.Sabahlannotalarnalpgidiyor,akamuzerleri,henuzortalkkararmadangelip odasnakapanyordu. Semihannonabukadar ierlemesine sebepdebelki bu uzak durutu. Emine teyze kendi aleminde, kendi dostlaryla ve eglenceleriylemegul oldugu iin evinde yaayp gidenbu sakin gen kza pek fazla dikkat etmiyordu.Onu, ekseriya gunduzleri gelen misairlerine, ailelerinin askerligine bir misalmi gibi,anlatpmethediyor,musikiyeainaoldugunubilhassazikrediyor,fakatbazgecelerevdetoplanp erkekli kadnl saz yapan ve olduka alaturkabir ekilde eglenenmeclislere birkere bile sokulmam, o kadar srara ragmen muzikteki hunerlerinin bir parasn bilegstermemibulunanMacideninmzisyenliindenenbatakendisipheediyordu.

    Yag iskelesindeki magaza, son senelerde pek o kadar iyi ilemedigi iin, etrafa bellietmeselervememlekettengelentandklargenebazanhaftalarveaylarcamisairetmektedevametselerbile,oldukaskntekiyorlarvebununiin,Macideninbabasndanaydanayagelenbirmiktarparayokkeresabrszlklabekliyorlard.

    Hatta Galip amcaMacideye bu krk lirann gelmesinin sebebi olmaktan baka bir gozlebakmamt.Fakaterafevitemposuylayurumeyealmolanbuevingidiatboylekrkelli liralarla duzelecek soydan degildi. Bir kere iine daldg borlar her gun biraz dahaskarak elini kolunu saryor, hala otuz sene evvelki esnaf metotlaryla bunun iindensyrlmayaalanadamcazbsbtnartyordu.

    Eskidenherskntdanabukkurtulmayaalmolduguiinhenuzumidinikesmidegildi.Fakatbugunnekendisindeogenlikdemlerininenerjisinedeetrafndaozamanlarnhepkendine benzeyen tuccarlar vard. Piyasa, bilhassa yag ve sabun ticareti kurnaz, bilgili,gen ve bilhassa zengin kimselerin elindeydi. Admn onlara uyduramayan esnaf ezilipkenaraatlyordu,veaayukaronsenedenberidevamedenbumcadeleGalipefendinin

  • elindekibirkaparaaraziilebirkayuzagazeytinieritmeklekalmam,ehzadebannarkasokaklarnnbirindeyanyanaduranuevin,iindeoturdugundanmaadadigerikisinialpgtrmt.

    Emine teyzenin beibirliklerinden, incilerinden bir ksm da son gunlerde SandalBedestenininyolunututmutu.MamaihvaziyetlerininbozukluunadairherlafalndaoturupalayanvebirerafkarsnnbirturlutukenmeyenmucevherlerindenbirisinidahasatmayamecburoluncabanaarlargelipatklaratanEmineteyzeninteessuruyirmidortsaattenfazlasurmuyor,ilkf rsattaetrafnastanbulluveenesinekavidalkavuklarntoplayarakalgllemleryapyordu.

    Eskivebolzamanlardaailecebunlardangeinen,imdivaziyetinbozuklugunusezdiklerihalde,birturluuzaklamayanbuahbaplar,ikibirbirinezthissintesirialtndaidiler:Hemeski velinimetlerini skntl zamanlarndabrakp gitmeyi dogru ve insanlga yarar birhareketbulmuyorlar, hemdeonlarnhenuzbutunmembalarnnkurumadgnbildikleriiin,sonkrntyyemedenkaplanacakbakabiryeraramayistemiyorlard.

    Zaman zaman Balkesirden kalkp gelen ve oradaki eski tufeyliliklerini{5} birkaay dastanbuldayiyip iipelenerek yad etmeyi fenabulmayanhemeriler ise evin, okmeyeyztutmubtesinebirerbalyozdarbesigibioturuyorlard.

    Macide butun bunlar goruyor, anlyor fakat fevkalade bulmuyordu. Kendini bildi bilelibabasnnBalkesirdeki buyuk evinde de ayn eyleri gorup iitmiyormuydu?Orada dahep skntdan, bu senemahsul kaldrlmadgndan, falanca tarlann ipotek edildiginden,ilancabagnsatldgndanbakanelafedilirdi?Kendiannesidebirbeibirlikbozduruncaban atklar, kendi babas da akamlar eve gelince hi konumadan dizlerini dikipoturaraktespihekmeyevezihnen,iindenklmazhesaplaryapmayadalard.

    ocuklugundanberibitiptukenmeyenbudertlerdenziyadeonuhayreteduurenbakabireyvard:Bunesonugelmez tarla,bag, ev, zeytinlikvebeibiryerdeydi!Nesildennesilebirikenvedegienzamanndegirmenindeerimeyebalayanbuservetlerbirturlubitmekbilmiyordu. Borlar alnp verilir, tarlalar satlr veya ekilirken, eskilerini aratmayandugunlerlekzlargelinediliyor,akrabadugunleriiinkenardankoedenelmaskupeler,incigerdanlklarbulunupkarlyordu.

    Bu karmakark hayat iinde Macide daha ziyade tesadulerin evkiyle buyumu veokumutu.ocuklugundaeviyoklaypgeeneiteithastalklardanbiriyleolmediysebirtesaduf,ilkmektebibitirdiktensonraevdealkonmayportamektebegonderildiyse,budabirtesaduftu.Babaskendinikmazileriniindebukadarkaybetmiolmasa,kendisinekznokutmasntavsiyeedenbirkamektepmuallimininsozunebelkikanmazveonuda,ablasgibi,onbeyandakocayaverirdi.

    Macidenin hayat tesadulerin oyuncag olmaktan ancak orta mektebin ikinci snfndakurtuldu. Kendisini mektebe biraz ge, dokuz yanda gonderdikleri iin yedinci snfagelinceonaltyabasm,oldukaserpilmiti.

    Bir eraf evinin agrbal havas ve mutehakkim{6} edas tavrlarnda gorundugu iinarkadalaronapeksokulmuyorlard.Sadecedersleriyleugrayorvetamamylakendinebraklmbirhayat suruyordu.Nealmasylaalakadarolan,nede uyoldahareketetdiyekendisinebireydiyenvard.Annesiarasraelbiselerininakveyakapal,darveya

  • bololdugunadairbireylersoylemeyekalkyor,sonraneustumevazifedergibiomuzlarnsilkipodasnagidiyordu.HemenhemenbutunailelerkzlarnokuttuklariinMacideninokumasnda bir fevkaladelik bulmuyor, fakat onun hemen bir kocaya gitmesini tercihedeceinikendindensaklamyordu.

    Lobir talketrafndabirkaodavekilerle ustkattagenibir sofannetrafnadizilmigene kocaman bir suru odadan ibaret olan eraf evi Macidenin gozunde gunden guneyabanc bir ekil alyordu. Mektepteki hayat, okudugu kitaplarn ve dinledigi derslerinanlattg eyleronun,elliseneevvel takesilipolduguyerdekalmgibihakikattenuzakolanevindenveoradakiyaaytantamamenayryd.

    Odasnn urasna burasna dagl duran elbiseleri, goguslukleri, kaplar yontmal yerliceviz dolaplarn ralarnda karmakark ygl duran kitaplar buraya hi yakmyordu.Birbiriarkasnaokuduguvebirogunuelindengaripbirtiksintiileattgbirsururomanvehikayekitaplarkafasnniinde,iyiligiveyafenalghakkndabirhukumveremedigi,fakatbakalgn ve iindebulundugundandahahakiki oldugunu sarahatle gordugu bir hayatcanlandryorlard.

    Mekteptedigerarkadalarylatemasoldukaazd.Bu,birazyalnzlgsevmektenbirazdaonlarn konutuklar eyleri ho bulmamaktan ileri geliyordu. Yalar on ule on altarasndakibueit eitkzlar, aralarnda,yetikinbir insankpkrmzedecekbahislerayorlar,snfarkadalarolanoglanocuklarhakknda,onlargorunutedaima istihfafetmelerine{7} ragmen,pekvakfanemutalaalaryurutuyorlard.Macidebumukalemeleri{8}hakimolamadgbirmerakiledinlesebile,yalnzkalrkalmazbuyukbirtiksintiduyuyor,arkadalarnnyanmahisokulmamayakararveriyordu.

    Ilk zamanlarda bu tiksintide biraz da anlamamazlk karkt.Mektebin bahesinde grupgrupbabaavererekAhmetindudaklarnnkaln,Mehmetinellerininbeyazveyumuakoldugunu, u muallimin bu kza biraz a baktgn, diki hocasnn asla kocabulamayacagndaimabirdudakbukuuylebirliktesoyleyenvebutunduunceleribunlarabenzermevzularetrafndadonenarkadalarnanlayamyordu.Bubahisleronamanaszvelzumsuzgeliyordu.

    Sonralar,bilhassabirokkitaplarokuyupkafasndabirtakmhayaller,yeniyenidunyalarteekkulettiktensonrabukabilmubahaseleri{9}igrenbulmayabalad.Arkadalarnnhersozu, hatta istikbale ait her hulyas onun geni muhayyilesinin dogurdugu guzeldunyalardanbirinikirletiyordu.Kendisidegozununonundenturluturluistikballevhalargeirdigihaldebunlarkymetlibirereyagibisaklyor,hattaskskduunerekekillerinibozmaktanbilekorkuyordu.

    Tambusralarda,yedincisnfnortalarndageirdigibirmacera,onubusbutunetrafndanayrd. Fakat tamamyla kendi iinde dogup buyuyen ve en ufak bir alameti bile darszmayanbuvakayamacerademekbiledorudeildi.

  • IVMacideilkmekteptenberisesininguzelligivemusikiyeistidadilegozearpmt.Beincisnfta iken musiki muallimleri Necati bey isminde, Balkesirin aag yukar butunmekteplerini dolaan, yalca bir zatt. Snfa girince kutusundan klarnetini karpyeknesakmektephavalaralarveocuklargeliigzelbartrd.

    Macide, ara sra kendisi de besteler yapmaya ozenen ve edebiyata hevesli bazmektepmudurvemuallimlerininyazdgvezin,kaiyevemanasbozuksatrlarbirturlualeladeninustunekamayanmuziklerlebirletirenbuadamnnaslsagozunearpt.Iindegizlidengizliyebirsanatihtirastutuan,fakatistidatszlgnnboyundurugunubirturlukramadgiin zamanla kalenderlemi ve dunyaya kusmu bulunanNecati beyMacideylemegulolmaykendine iedindi.Babasylakonutu,akamlarmektepzamanndansonra,digerbir iki hususi talebesiyle beraber onu muallimler birligine goturerek akordu bozuk birpiyanodaaltrmayabalad.Macideksazamandaarkadalarnbilehayreteduurecekbir terakki gosterdi. Ilk mektebi bitirdigi sene son snfn verdigi musamerede ona tekbanapiyanoaldrdlar.Sekizaylkbirmptedinin{10}elindengelebilecekenbykhnerigosterdi. Salonda bulunanlar ocuk velileriyle birka muallimden ve birka memurdanibaretolduguveilerindemuzikhakkndaenkuukikriolanbirkiibilebulunmadgiinonu adamakll ve samimi bir hayranlkla alkladlar. Macide orta mektebin birincisnfnda da bu ekilde ders almaya devam etti. Necati beyin kendisi de pek iyi piyanoalamadg iin iki sene kadar suren bu dersler, ekseriya oldugu gibi, talebenin yarmyamalak bir musiki ukalas olmasyla neticelenmedi, ileri goturucu bir alma halindedevametti.

    OrtamektebinikincisnfnagetiklerisradaNecatibeybakabirmemleketenakledildi.Macide tatilde piyanoyla hi denecek kadar azmegul olabildi. Yalnz banamuallimlerbirliginegitmeyihemistemiyor,istesebilebununmuhititarafndanhogorulmeyeceginibiliyordu.

    Mektepalncayenivegenbirmusikimuallimigelmioldugunugordu.Bu,Bedriismindeuzunboylu, siyahveksasal, yuvarlakehrelibirgenti.Yuzununhepgulumsuyormugibibirifadesivardvebuhalkzlarnilkgndenitibarenonualayaalmalarnasebepoldu.

    Bedri ilkgunlerdebuna fenahaldekzd.Derslerdeyuzukpkrmzkesiliyor,dakikalarcabireysoylemedenduruyorvedudaklarnkemiriyordu.Fakatbirazsonrayuzutekraromutebessimhalinialyor,gozlerinitalebelerinuzerindetekrartekrargezdirerekanlatmayadevamediyorvepiyanonunbanageiyordu.

    Buyukvedaima sogukolanmuzikdershanesi ocuklarnkendilerini kappkoyvermeleriiin en munasip yerdi. Erkek ocuklar en serbest el akalarn yapmaya, gen kzlarkonuup konuup sonramendillerini agzlarna tkamaya alarak kahkaha ile gulmeyeburadaimknbulurlard.Enarsz:

    Ricaederim,sizeyakrm?demektenilerigemeyengenmuallimgurultuyupiyanoyadaha iddetle vurarak veya derhal hep beraber soylenecek bir arkya balayarakbastrmak isterdi. Boyle zamanlarda bazanmektepmuduru Reik bey snfn camekanlkapsnda gorunur, istihfaf dolu gozlerle bu inzibatsz muallime bakar, atk kaslarylaocuklarsktadavetederveylksrtmalarlakarlard.

  • Yava yavaBedri bunlar tabii bulmaya balad. ocuklarn ekserisi o kadar mark vefena yetitirilmimahluklard ki, bunlar guzel sozler ve ricalarla yola getirmeye imkanyoktu.Zatenmuthidayakatanbirtarihhocasylasfrcdiyeismikmbulunanbirlisanmuallimindenbakadersi sukunetle geenkimseyoktu.Mudurunkendidersleri bilebircurcunaidi.ehrindigermekteplerindedeaynhalinmevcutoldugunuogrenenBedriiikalenderlige vurdu ve ancak dersiyle alakadar olan birka kii ile ciddi ekilde megulolarakdierlerinikendihalinebrakmaytercihetti.

    Macidebumerakllar arasndayd, ilk zamanlarda sessiz sessizbirkenardadurdugu iinpek goze arpmamt, fakat ksa bir muddet sonra Bedrinin butun alakasn uzerindetoplad.Genadammektepmdrneolsun,diermuallimlereolsun,bireykefetmigibiheyacanla,bufevkaladeistidatltalebedenbahsediyorveonumuhakkakyetitirmeklazmgeldigini soyluyordu.Bu sozleri buyukbirmerak ve tasvip ile dinleyenmuallimler onunarkasndanyaglmsyorlar,yahutdamanalgzlerlebirbirlerinebakyorlard.

    Macide ise,Necati beydenders aldg zamanlardan kalmabir itiyatla, belki bir kere bilehocasnnyuzunedikkatlibakmamt.Beraberolduklar zamangozleriveakl tamamennotalarda,Bedrininparmaklarndaveyazamanzamandalpgittigivuzuhsuz{11}hayallerinpeindeydi. Konutuklar ey, uzerinde altklar parann dna hemen hemen hikmyordu.Herikisindede,sanatnherhangibireklinebaglananveuurluveyauursuzbirsanatihtirasnilerindetayaninsanlarnkorluguvard.Etralar,hattaokkerekendikendileritarafndanenayilikdiyetelakkiedilenbugaletbumuallimletalebearasndabelkidevam edip gidecekti, fakat mektep muduru Reik bey her ikisinin de gozlerini vedncelerinimziktenbakahususlaradaevirmelerineyardmetti.

    Bir gun akamuzeri ocuklar evlerine giderken Bedri muallim odasnda oturmu,Istanbulda bulunan annesine mektup yazyordu. Koridorda ocuklarn ayak sesleriseyrekletigi bir srada acele mektubu zarfa yerletirip kapad, ustunu yazd, darfrlayarak bir talebe arad. Kendisi mektepte yattg ve bu akam dar kmaya niyetiolmadgiinmektubu,yolupostaneonundengeenocuklardanbirinevermekistiyordu.Sokakkapsndanbaheyedogrubaknd.Herkesgitmiti.Kendisigitmekiingeridonupapkasnald,busradakulanamzikodasndanpiyanoseslerigeldi:

    Macideburdagaliba;onunlagndereyim!dedi.

    Otarafayrd.KapyatsradaMacidepiyanonunkapankapam,antasnalmt.

    Birazaltmefendim!diyerekkmakistedi.

    Bedrionayolverdive:

    Postaneninnndengeerkenunuatver!dedi.

    Genkzzarfantasnayerletirdi,hafifedizlerinikrarak:

    Allahasmarladkdedi.

    Mektubuantadaunutmayasn!

    Unutmamefendim!

    Macidebaheye karak kumlu yoldahzl hzl yurudu, o sradamuallimodasnadonen

  • Bedri,mudurunkoridorunkaranlkbirkoesindenfrlayaraksuratleyanndangetiginivebaheyekotugunugordu.Reikbeyintelavekendisinifarketmemigibiyanndangeiionuhayretedrmekleberaberbununzerindefazladnmedi.

    Ertesi akamMacidenin ders gunuydu. Paydostan sonra bir saat beraber alacaklard.MuzikodasnagidenBedri,bu ekildehususiolarakdersverdigi alt talebenindeoradaolduklarngrd.

    Bugun sizin gununuz degil, ne diye kaldnz? dedi. Fakat onlarn bu fazla alakalarnaiindenmemnundaoldu.

    Kzlar birbirlerine manal bir ekilde baktlar. Macide, Bedrinin yaknnda, kpkrmzolarakbannneemiti.

    kierkektalebedenbiri:

    Mudur bey emretti, bundan sonra ayr ayr ders almayacakmz. Hep beraberalacakmz!dedi.

    Bedribirannedemekistediklerinianlamayarakkarsndakilerebakt.SonraomuzlarnsilkereknotalaratveevvelaMacideyisonradierlerinidinledi,gerikalanlara:

    Sizdeyarnakam!diyerekodadandarkt.Mudurugorerekbuyeniemrinsebebinisormakistiyordu.Onuodasndabulamayncageridnd,birazhavaalmakiindarkt.

    Ders verdigi yedi ocuk ellerinde antalar ile be on adm ilerden gidiyorlard. Onlarayaklat.Birmuddetberaberyuruduler.Herzamankininaksineolarakbuakamhepsidesusuyorlard.Bedri:

    Derslerde hepiniz beraber olursanz tabii daha faydaldr. Fakat dikkat etmek vegevezeliebalaypbsbtnzararlolmamakartyla!dedi.

    ocuklarsusmaktadevamettiler.Bedri,Macideyednerek,lafolsundiye:

    Mektubuunutmadnya!dedi.

    Genkzbirdenbirekpkrmzoldu.Muthibiraknlgadutu.O tekiocuklardaonlerinebakyorlar,hemkzaryor,hemdegulmemekiindudaklarnsryorlard.Macideduyulurduyulmazbirsesle:

    Mektubumdrbeyaldefendim!dedi.

    Bedriolduuyerdekalaraksordu:

    Nemnasebet?

    Bilmiyorumefendim!Dundahabahekapsndankmadanarkamdankoupgeldi.Sizinbiraz evvel bana verdiginizmektubu istedi. Zarf kendisine verirken Ne varmektupta?diyesordu.Bilmiyorum,postayaatmakiinBedribeyverdidedim.Ozamanzarfnustunuokudu. Peki peki... Hadi git, bir daha boyle postayamektup ilan goturme! dedi. SonramektubuncsnftanEnverleyollam.

    Bedrisesinikarmad,aryagelmilerdi:

    Hadi, gule gule!diyerek talebelerindenayrld. Ekseriyamuallimlerindoldurduklarbir

  • kahveyegirdi.

    Baka mekteplerin hocalar da dahil olmak uzere, butun meslektalar burada gibiydi.Kimisipastra,kimisitavlaoynuyor,birkatanesideoynayanlarseyredipikitarafayardmediyordu.

    Uzaktakibirkoedemudurun iskambilkagdkartrmaktaoldugunugordu.Sagayagnaltnaalmveapkasnyannakoymutu.Arasrasoleliylesaszbankayor,sonratekrar kagtlarla megul oluyordu. Bedriyi uzaktan gorunce evvela gormemezlige geldi,fakat onun kendisine dogru ilerledigini fark eder etmez o tarafa ban evirerek:Buyursanzakardeim!ylegelin!Neiersiniz?diyeikramdabulundu.Bedri:

    Teekkur ederim dedi. Bir ey imeyecegim. Yalnz sizinle hemen biraz konumakistiyorum!

    Diermuallimlerkahveyepekuramayanbuoyunbozanaiskntsilebaktlar.Mdr:

    Bastnekardeim,istersenupartiyibitiriverelim!..Acelemi?Pekl!

    Yanndakiseyircilerdenbirinednerek:

    Hadibakalm,benimyerimebireloynayver.Dikkatetha...kipartidirierdeyim!dedi.

    Yerinden kalkt. Nispeten tenha bir koeye gittiler. Bedri evvela soyleyecek bir eybulamad.Mdrdahaabukdavranarak:

    Galiba u mektup meselesini soracaksnz. Sabahtan beri gelirsiniz diye bekledim, sizgorunmeyinceherhaldekendisidehatasnanlamtrdedim.Ikigozum,sizokyergezipokeygormusunuzama,bizimde tecrubemiz fazla.Boyleufakyerlerde insanadmnokhesapl atmal, insan tefekoyupalve-rirler.BurasAlmanyadegil... SizAlmanyadabulunmutunuzdeilmi?

    Hayr,Viyanada.

    Neyse, hepsi bir. Buras Avrupa degil. Geri Avrupaya benzemek istiyoruz ama, yavayava.

    BedrisertveasabibirhareketlemdrnsznKesti:

    Bunlar ne diye soyluyorsunuz? dedi. Biraz durduktan sonra ilave etti: Mektubu niinaldnz?Yahutstnokuduktansonraniintekrarvermedinizdebakasylayolladnz?

    Buraya mudurle adamakll kavga etmeye gelmiti. Bu ann yaklatgn hissediyordu.Mdrelinionunomzunakoyarak,samimiyeokbenzeyenbirsesle:

    Sizi mukul vaziyetten, derhal ortalga yaylacak olan dedikodulardan kurtarmak iin!dedi.

    Bedri, sesi titreyerek: Beniaptalyerinemikoyuyorsunuzdedi. Benimokzlapostayamektupgonderdigimi sizdenbakakimsegormedi, gormuolsalarda sizdenbakasnnaklnabylebirmnasebetsizliingeleceinitasavvuredemem...

    Yerindenfrlad.Yzsapsarolmutu:

    Bu mesele uzerinde konumak, size izahat vermek mecburiyetinde kalmak bile bana

  • mthiazapveriyor.Bukadarbayacabirisnataltndakalmak...

    Mdronukolundanekipoturttu.Sesindeheposakinvesamimiedavard:

    Belki asabilemekte haklsnz! dedi. Yalnz benim vazifemden baka bir eyyapmadgma emin olunuz. Hakknzda husnuniyet dnda en kuuk bir eyduunmedigimeeminolunuz,yalnzmuhitinboyleolmadgnveekseriyetinsuiniyet{12}ilehkmlervereceinigznndetutmayamecburum.

    Talebekarsndabenikepazebirmevkiedrdnz!

    Byleyapmasamdahafenamevkiedecektiniz!

    Bentalebeninyznenaslbakacam!

    Yokcanm,bunlarolaganeylerdir.Okadaruzulmeyedegmez.Birparadikkatlihareketetmekkfidir.

    Ayagakalkt.Gozuyletakipettigipartibitmi,yerinebraktgarkadaoyunukaybetmiti.Szksakesmekiin:

    Yarnmektepteuzunuzunkonuuruz.Zamanlabanahakvereceksinizdedi.Sonraaklnagelmi gibi ilave etti: Ha, ocuklara akamlar teker teker ders vermeyi munasipbulmadm.Kulagmabirtakm lakrdlar geldi.Malumya,muhtelit{13}mektep. Ebeveyninitimadnsarsmayagelmez.Msaade!diyerekuzaklat.

    Oyunabalarkenkendisinesorucugzlerlebakanarkadalarna:

    Hidedi, Herkesi aptalm sanyornedir?Bizimelimizdenneleri geti...Boylekurtlargen kzlarn arasna babo salmaya gelir mi hi! Ara sra gozumuzun kor olmadgnanlatmalyz...

    Kagtlar elineald, Hadibakalm,buseferhakknzdangelecegimdiyerekkartrdvedatrkenkendikendinesylenirgibimrldand:

    Bu kadar senedirmudurluk ediyorum, bulundugummektepte hi vukuat vermedim.Buyatansonrauzppeiinbamderdemisokacam!

    Bedri, oldugu yerdekalmt. Yolda gelirkenhazrladgmuthi cumleler, agr hakaretler,hatta karmak niyetinde oldugu kavga suya dumutu. Aklnn almadg bir bayaglg,duunmektenbile utandg bir iftiray bu kadar tabiiliklemudafaa edenbir insana kardegil kendini mudafaa etmek, ona kufretmek bile imkanszd. Her soyleyecegi sozun,mukabelesi imkansz bir cevapla karlaacagn derhal anlamt. Suiniyeti esas olarakkabuledenvebir insanndurust,samimivenamusluolabilecegineihtimalvermeyenbirkimseye kar kendini mudafaa edebilmenin hazin imkanszlg onun elini kolunubaglamt. Suratle kahveden karak mektebe dondu, can bir ey almak istemiyordu.Bavulunukartrarakrastgelebirkitapaldveokumayaalt.

  • VMacide arkadalarndan ayrlp eve donunce derhal odasna kt. antasn yavaa birkenara brakt. Goguslugunu sukunetle kard, yuzunu gozunu ykad, sonra tekrarantasnnbanagiderekbircorafyakitabaldveminderinstndealmayakoyuldu.

    Ayn sayfay iki defa okudugu halde neden bahsettigini anlamamt. Duuncelerimutemadiyen syrlp baka taralara kayordu. Birisiyle mucadele ediyormu gibidilerini skt ve kalarn att. Gogsu suratle inip kalkyor ve yumruklar titriyordu.Nihayet elindeki kitab bir kenara frlatarak mindere kapand ve hkrarak aglamayabalad.Sesiniduyurmamakiindilerinihrslaotyastgageiriyordu.Bukendiniskmaonun hiddetini daha ok artryor, banamuthi bir agr getiriyordu. Hrsndan, yalnzhrsndanaglyordu.Herkese,enbataBedriolduguhalde,mudure,arkadalarna,kendineveetrafndakilerekzyordu.

    Nehaklanvard?Onukuukduurmeye,onunlaalayetmeye,butunbu igrenhadiseleresebepolmayanehaklarvard?Mektebegitmekonakorkunbireygibigeliyor,gitmemekvenedengitmedigininsebebinisoylemekveyabakalararasndabusebebinfsldandgndnmekdahamthigrnyordu.

    Dunakam,mudurunomuamelesindensonra,kendinehakimolmayaalm,muvaffakda olmutu; fakat bugun mektepte arkadalarnn ona kar aldklar tavr gozundenkamamt. Derhal mektebe yaylan hadise, Macidenin sessizligini kendini begenmezannedenlerin veya onun istidadn ekemeyenlerin aka hucuma gemelerine sebepolmutu. Yannda, duyabilecegi ekilde: Vah vah!.. Neler oluyormu da haberimizyokmu!.. Mudur bey sag olsun! gibi sozler soyleniyor, baklar be on mislimanalanyordu.

    Magrurvekendinibegenmidegildi.Hidegildi.Hattabelkidebununaksineolaraknefsineitimadhenuzpekzayft.Fakatbunaragmenbuocuklarnnaslolupdabakabirinebudereceehemmiyetvererekbtnkafalarnonunlaalakadaredebildiklerinianlayamyordu.Bir insan kendisi kadar, kendi duunceleri, dertleri, korkular ve noksanlar kadar nemeguledebilirdi?Halbukibutunarkadalarnngozundesankisihirlibirgozlukvardveonlarnkendilerinigormelerinemanioluyordu.Bukadarahmakabirkorlugebakaturlumanaverilemezdi.Anasnnduzgunveboyalarnalpsurunerekmektebegelenbirkznbakabirkza,trnaklarnbirazsivriltmidiyekinayelilalarsoylemesi;oglanocuklarlapazar gunu gezmeye gidip butun ehre yaylacak kadar kepazelik karan ve bu yuzdendahaikigunevvelinzibatmeclisine{14}kpbirhaftamuvakkattartalanbirzavallnnhiyuzu kzarmadan Aman yarabbi! Hi utanmak kalmam... Ayenin Ahmetle geziinebakn!demesisadecegevezelikvedncesizlikolamazd.

    Macide etrafndakilerde houna gitmeyen herhangi bir ey gordugu zaman aklna ilkolarak: Acaba ben de ayn eyi yapmyor muyum? duuncesi gelirdi. Fakatarkadalarndan hi birinin, omrunde bir defa olsun, kendini boyle bir sualin karsndabrakmadgmuhakkakt.Onlarakarderinbiristihfafduydu.Buyuzdenhayatnnyolunudeitirecekkadarheyecanadmeyinefsinekarbirhakszlksayd.

    Ne yaparlarsa yapsnlar, aldr bile etmeyecegim! diyerek kalkt. Sofradaki musluktayuzunu, gozunu ykad.Tekrarodasnagelipmindereoturuncabirazevvel elindenattg

  • kitabaldveoldukasukunetleyarnkidersigozdengeirdi.Yalnzarasragozleridalyor,kafasndan hain yuzlu arkadalarnn hayali geiyor, yahut Bedri mahcup ve hiddetlitavryla karsnda dikilip duruyordu. Fakat Macide her defasnda haife ban silkipkalarnkaldrarakbunlarnndenuzaklatryorvederslerinednyordu.

    Ertesigunumekteponakorktugukadardegimigorunmedi.Dahayoldaikeniindehibirskntbulunmadgntespitetmiti.Iyibirhaberalmayagidiyormugibimanaszbirhisleayaklaryolunbozukkaldrmlarndaabucaksekiyordu.Sabahleyindersegirmedenevvelvedersarasndakiteneffuslerdekzlarnkendilerinebakameguliyetlerbulduklarn, ikigun evvelki vakann zannettiginden ok daha erken unutulacagn gordu. Arkadalararasnda hibir zaman muhim bir yer tutmadgn, hibir zaman buyuk ve devaml biralakann merkezi olamayacagn belki biraz huzunle, fakat musterih bir nefes alarakhatrlad.

    Birkaguniindehayateskiekliniald.imdiyedikiiberabermuzikdersigoruyorlard.Bedrieskisinenazaranbirazdahadalgn,birazdahasinirliydi.Arasra,kuuksebeplerlebagrveriyor,fakatbirazsonra,kendiniaffettirmekistergibiyumuakbaklarlaetrafnsuzuyordu.BilhassaMacideyekartavrekingenoldugukadarmuikti.Kendiyuzundengen kzn ne kadar uzuldugunu tahmin eder gibiydi. Ona hem ortada bir ey yokmuhissinivermek,hemdeolanilerdekendisininbirkabahatiolmadgnanlatmakistiyordu.Ara sra koridorda birbirlerine rast gelince pek ksa bir bakla gozlerini birbirlerinedikiyorlarvebuandabazhususlardaanlatklarnfarkediyorlard.ocuklardersteykenBedriarasrasnfnonundengeerdi.Macidebusradaonunadmlarnyavalattgnvecameknlkapdansnfabakangzlerininkendiniaradnhissederdi.

    Aralarndaaynhakszlgaugrayanikikiininyaknlgteessusetmeyebalamt.BilhassaMacideBedrininagrvedalgnhalinintesirialtndayd.Akamuzerlerievedonerkenbazanarkada kalyor ve herhangi bir i iin arya inen Bedrinin uzun boyu, biraz duukomuzlan, daima one egilmi bayla, yokuun alt tarafnda kayboluunu seyrediyordu.Kendi kendinebile itiraf etmek istemedigi halde, onunbaka kzlarla fazlaca konumasadamakllcannskyordu.Boylezamanlarda:Acabamudurbeyhakldegilmiydi?diyekendine soruyor, fakat butun bu degimelerin mudurun o mudahalesinden sonrabaladgnhatrlayaraknefsinekar temizekmayaalyordu.Arkadalarohadiseyiunutmu gorunmekle beraber, Bedri ile Macidenin herhangi bir vesile ile yan yanagelmelerini, birka kelime konumalarn manal baklar iin bahane yapmakta devamediyorlard. Bu hal Macideyi busbutun artyor, fakat nedense, Bedriye daha okyaknlatryordu. Artk her derste gozu kapnn camndayd. Ve onun koridordangemesiniyuregihzlaatarakbekliyor,dardaadmlarduyunca,nevaziyetteolursaolsun,ba evriliyordu. Diger ocuklarn dikkatine arpacak herhangi bir ey yapmaktanadamakll korktugu halde, Bedrinin baklarna uzun muddet mukabele ediyor vecesaretindendolaygaripbirgururduyuyordu.

    Mamaihnekenditabiat,nedeBedrininhalibuhislerinindahafazlaartmasnamusaadeedecekgibidegildi.Genadamakamlardersverirkenolsun,teneffuslerdeyahutmektepdonuu yolda olsun, konumak frsat ve imkanlarn asla kullanmyor, bunamukabil, hiumulmadkbirzamanda,hrszlamagibibirbaklabirokeylerifadeetmeyealyordu.

    Odaartklakaytdegildi.Muduronungozlerini,istemeyerek,Macideninuzerineevirmiti.

  • imdigenkzninsanahayretverenmuzikistidadkadar,onualakadaredenbirboyu,birift eli ve iindebirok eyler sakl olan gozleri vard.Ne sozlerinde, ne tavrlarndahiyapmackbulunmayan,birkadndapekazgorulenbircesaretvebiraklklainsanauzunuzunbakangozlerindebirokeylerifadeeden,fakataynzamandabunlaragenepektabiibiriradeilehakimolmaybilenbuonaltyandakigenkz,mektebindigertalebeleriylekartrmayaimknyoktu.

    Onunla ders yapacag zamanlar sabrszlkla bekliyor, fakat bir gece evvelden ruyasngordugu bu saatlerde diger ocuklara gosterdigi alakann yarsn bile Macideyegostermiyordu. Bunda belki sebepli bir korkunun, kza laf gelmemesi arzusunun tesirivard.Hermektepteinsankusturacakkadarbolgorunenbirtalebevehocamuaakas{15}yapmak niyetinde degildi. Ayn zamandaMacidenin diger ocuklar gibi insan saatlerceugratracak derecede az istidatl olmadg da muhakkakt. Fakat butun bu sebeplerinyannda, bunlardan daha kuvvetli olarak onu kzdan uzaklatran ve hakikatte daha okyaklatran bir ey vard: Bedri hislerine her zaman hakim olmaya almam birsanatkard.A kolmaktan,hakikatenvedeligibisevmektenkorkuyordu.Elindengelsebutehlikenin onune gemek iin kza daha baka muamele ederek onu kendindenuzaklatracakt.Fakatbukadar ilerigidemiyor,kimsenin farkndaolmadgn zannettigianlardaMacideyisonsuzbirekatvehayranlklasuzmektenkendinialamyordu.Buzayfanlarnnkztarafndanhissedildiinigrmekledeaslabedbahtdeildi.

    Macidenin hislerini belli etmemesi onu bilhassa sevindiriyordu. unku gen kznmemnuniyetifadeedenherhangibirhalionumuhakkakki,isteksizvesogukbirmukabelekadarzecekti.

    Kendilerini birbirine manen bu kadar sokulmu bulan bu iki insan, biri yann, otekisanatkarlgnn ocuklugu iinde bocalar dururken sene sonu gelmi ve mektep tatilolmutu. Bedri Istanbula annesinin yanna, Macide ahap ve buyuk evine dondu. Herikisindedemektebinbahesindeveyabemaysgezintisindediger ocuklarlabir aradaektirilmibirka fotograftanbakaelle tutulurbirhatrakalmamt.Ancakkafalarnda,birbirinin hayali degil, bir zamanlar iddetle duyduklar hislerin kuvvetli hatras, hattabirazdadevam,uzunzamankald.

    Bedri istasyona giderken bir arabaya binmiti. Yolda birka arkadayla beraber gidenMacideyi gordu. ocuklar hocalarn balarn egerek selamladlar. Bedri olsun, Macideolsun, bu anda birbirlerine gozlerini evirmekten bile katklar halde, uzun uzunbaktklarnzannettiler.

    Eyluldemektepler alnca baka birmusikimuallimi geldi. Bedrinin Istanbulda kaldgsoyleniyordu.Osene,Macideninkafasndahemenhemenhibirizbrakmadangeti.Genepek gen olan yeni muallim ocuklarn hususi muzik derslerine devam etti. Macide,talebedenmuteekkilbirgruplaberaberbirkakonserverdivealkland.Kafasnanelerilave ettigini bir turlu anlayamadg birtakm derslerden imtihan verdi ve Franszcadanbakahibirderstebabasnniltimasnkullanmadanortamektebibitirdi.

    Artkhereytamamd.Bundansonraneyaplacagnneanas,nebabas,nehocalar,nedeherhangi bir kzn anas, babas ve hocas biliyordu. Herkes gibi onun da akbetinitesaduler tayin edecekti. Belki bir muddet sonra bir kocaya vermek isteyecekler, oreddedecek,bakabiriniortayasurecekler,onudaistemeyecek,bumucadelepekdeuzun

  • surmeden gen kzn sebepsiz srar sona erecek, o da nihayet, ne olursa olsun deyipboyuneecekvebireyler,bireylerolacakt.

    Demekhayatboyleikiadmilerisibilegorulmeyensisliveyalpalbirdenizdi.Tesadulerinoyuncag olacak olduktan sonra ne diye bir irademiz vard? Kullanamadktan sonragogsumuzu dolduran hisler ve kafamzda kmldayan duunceler neye yarard?Yaaymza ve etrafmza ekil vermek arzusuyla dunyaya gelmekten ise hayatn vemuhitinverdigieklikolaycaalacakkadarboveyumuakolmakdaharahat,dahamakuldeilmiydi?

    Macide buna benzer eyleri sisli bir ekilde duunup cevaplandrmaya alrken gunleroragnbitigisaplargibiustusteyglpkalyorlard.Kendinipiyanoileavutmayaalt.BirzamanlarbirRumunevindenemvalimetruke{16}idaresinegeenvesongunlerdeucuzbiriyatlasatlgakarlaneskiveakortsuzbirpiyanoyu,pekfazlasraraluzumkalmadan,babasnaaldrmakmumkunolmutu.Yukarkatnbuyuksofasndabirkenarayerletirenve pasl amdanlaryla alak tavan iaret eden bu zavall alet, Macideye sadece huzunveriyordu.imdiyekadaraldgmuzikderslerinin,ancakdunyadainsanruhunuhareketegetirmeyemusait birmuzikoldugunu ispat etmekgibi bir faydasn gormu, fakatbunahenuznekadaruzakoldugunuanlamaktagecikmemiti.O nunebirnotaaarakalmayabaladg zaman kulagnda bir zamanlar Bedriden, hatta daha sonralar onun kadarkuvvetli olmayan diger muallimden dinledigi nagmeler canlanyor, hafzasnn vemuhayyilesininbuinsafszcaoyunukarsndaaresizcekapavurupkalkyordu.

    O,muzigedigerarkadalargibi,bulacaklarkocannseviyesinibirdereceyuksektutmaktayardmcolsundiyehevesetmemiti.Ona,evlendiktensonrabirkenaraatlacakbirgenkzlkelbisesigzylebakmyor,btnmrmddetince,bumrnmanasolarakyanndagtreceiyaknbirarkadadiyesarlyordu.

    Yaznscakgunlerini losofadauzanmak,usuzbucakszduunceleredalmak,annesininkomularlaberabertertipettigibagvebahegezmelerinegiderekdelimenarkadalarnoyunlarnakatlmakvebumuvakkat{17}.kendiniunutmadandahakuvvetlibiriskntsileuyanmaksuretiylegeiriyordu.

    Busrada,genebirtesaduf,nasldevamedecekdiyeduunmektenbileyorulduguhayatna,baka bir istikamet verdi:Hem gezmek, hemde satp savacak ey kalp kalmadgn birdaha gozden geirmek iin Istanbuldan Balkesire gelen Emine teyze, hoppa kzna hibenzemeyenbuagrbal,guzelakrabayameftunoluvermiti.Heleonunmuzigealtgnogrenince ortalg ayaga kaldrd. Balkesirde kalm olan akrabalarna biraz damerhametlebaktnhissettirenbiredaile:

    InanolsunMacideyiburadabrakmam.Buradaziyanolacakkzmbu? Istanbuldahemokur,hemdnyagrr,hemdeburadapatlayacanaSemihailegezipelenir...dedi.

    Sonra,kznanasnvebabasnaslcanevindenyakalayarak:

    Kznza burada memurdan baka koca bulamazsnz ki... Halbuki o doktorlara,mhendislerelayk...Helebirkasenebizdekalsndagrrsnzdiyeilaveetti.

    Macidebuneeli,canayaknteyzeyebaylmt.Evehergelipgidiindeyanaklarnskskpen,onastanbuldan,oradabulacaarkadalardanbahsedenveMacidenin:

  • Acabakonservatuvaragidebilirmiyim?sualine:

    Aa! O da soz mu? Istedigin yere gidersin! diye cevap veren Emine teyze Macideningznegktenonukurtarmayagelmiyalcaveimancabirmelaikegibigrnyordu.

    Annesi ve babas pek itiraz etmediler. Mevsim sonbahara yaklatg iin ellerindemahsuldenkalmabirazparalarvard.MacideyebirkakatIstanbullukelbiseyaptrdlar.Emineteyzeileikisininyannabirtenekeyeilzeytin,birkatenekebalveikitanekuukhalkattlarvebirdahagrmeyecekleriocuklarntrenebindiripyolladlar.

    Istasyondayalnzannesiaglad,babasarasrayakalkszgomleginikurcalamaklavetrenkalktsradakalarnatpbanhafifesallamaklaiktifaetti{18}.

  • VINihatla O mer kopruden agr agr Babali Caddesine dogru yuruduler. Kitapcamekanlarn seyrederek Beyazta gitmek istiyorlard. Iki tarafnda zevksiz kapaklariindeiyilikotulukitaplarnvecigerkebabilezeytinyaglenginarntehiredildigiyokuuhi konumadan kyorlard. Postane yaknndan geerlerken O merin iinden buguneytann ayagn krp daireye ugramak geti, fakat ogle paydosu yaklamt; gitmekgulun olacakt. Vazifeperverlikten geldigini zannettigi ve manasz buldugu garip biruzuntuileayaklarnsurudu.Birtutuncununtezgahnda,sumuslugununyannasralanmduranmecmualardanbirini15kuruveripald;yazanlarn isminebirgozattktansonrakvrpcebinekoydu.

    Nihathepdalgnd.Bir ogleyemegineyetecekkadarparalarolmadghaldeO merinbirmecmuaya15kuruverdiinibilefarketmedi.ledenevveloktenhaolancaddedehibirtandgarastlamadlar.Beyaztagelincecamininyanndakikahvelerdenbirindeoturdular.Buradadakimseleryoktu.Uzaktakikoelerdenbirindeikitanezavallfenfakultesitalebesiharl harl ders ezberlemeklemegulduler. Ilerde, caddeye yakn tarafta sakall bir softabozuntusunargileiiyorvekurnazgzlerleetrafszyordu.

    Birmuddetoturupmeydandangelipgeenlere, tramvaylara,dilencilerebaktlar.NihayetNihatryadanuyanyormugibibankaldrarak:

    Paralazmazizim!dedi.

    Malum.Birazdanyemege gelenler arasndabir ahbapbulur, isteriz... Bir lira yeterdegilmi?Nihatistihfafvehiddetleonabakt:

    yleparadeil,adamakllpara...yapacakpara!..

    Ticaretemibalyorsun?

    Gevezeligi brak azizim. Senin kafan da ite bunlar anlamaz. Benimki nasl seninsemalarda dolaan tefekkuratn{19} kavramyorsa... O mrumun sonuna kadar felsefefakltesitalebesikalmakniyetindedeilimherhalde...

    Talebesikalmadamezunuol.

    Mezunolsamdabubenitatminedermisanyorsun?

    merbirazciddileerek:

    Sahi, Nihat! dedi. Son gunlerde sen biraz esrarengiz adam oldun. Garip sozlersoyluyorsun, hi gormedigim birtakm insanlarla ahbaplk ediyorsun, hele geen gunyanndakitatarsuratlherifihibeenmedim.Nedirbunlar?

    Nihatphelibirbaklaetrafngzdengeirdi,sonra:

    Susdedi.Sengevezeninbirisin,aklnnermedigieylereburnunusokma...Zekicesozlersoylemekte ve hayaller kurmakta devam et. Akllandgn ve realiteye dondugun zamanseninledahauzunkonuuruz...

    Birmddetdndktensonrafikrinideitirmigibi:

  • Mamaih bugunlerde seninle konuacagm. Yalnz u kadarn soyleyeyim ki, parayaihtiyacmzvar...

    htiyacnzmvar?Sizkimsiniz?..Nekadarlazm?

    Kimoldugumuzuimdiliksorma...Isledigimizparadabirmiktardegil...Herzamanvehiarkaskesilmedenparalazm.

    mergldve:

    Meraketmeyebaladm!dedi.

    Nihateliylemklemeyi{20}kesti:

    Yeter. Seninle konuacagm dedim ya, bekle... imdi ogle yemegini ve sonra da akamdnelim!

    Saat ikiye kadar kahvenin karsndaki lokantaya gelenleri gozden geirdiler. Bunlarnarasnda tek tuk tandk bulunmakla beraber bir yemek smarlatacak kadar yakn kimseyoktu.Nihayetmidikeserekbirersimitvebirerayilekarnlarndoyurdular.

    Mekteplerin tatil zaman oldugu iin bu kahveleri memleketin muhtelif yerlerindenIstanbula eglenmeye gelen muallimler dolduruyordu. O gleden sonra birer ikier gelipburadadigerarkadalarylabuluanveakamakadarvakitlerinitavlaoynamaklageirenbu yazlk muteriler, gece nereye gideceklerine dair kararlar verdikten sonra genegeldikleri gibi grup grup kalkar ve Beyoglunun ucuz birahanelerinin yolunu tutarlard.Ortalk karardktan sonra burada yalnz talebeler, bir de ders senesi esnasnda tatil iinparabiriktirememiolanlarkalrd.

    O merleNihat,guneintesiriylearasrayerdegitirerekakamakadaroturdular.Herikisidekendialeminedalmt.Nihatplanlar,tasavvurlarladolukafasnaSerbesteyolveriyor,O mer muayyen bir ey uzerinde durmadan birok birbirine aykr eyler duunuyordu.Birkakereelinicebineatarakbirazevvelaldgmecmuayokumakistedi.Fakatyazlarnbalklarndanilerigeemediveelindekvrdsayfalanmasannzerinevurarak:

    Yarabbi...nsanbuiskntsndankurtaracakbireyyokmu?diyesylendi.

    okkereboyleoluyordu.Butunkafasbirdenbireboalyor,gogsununvegrtlagnnustunebir agrlk okuyor ve ne oldugunu bilmedigi birtakm iddetli arzularn hasretiniduyuyordu.Nihat:

    Neistediinibilsencannsklmaz!dedi.

    mer,yalvarrgibicevapverdi:

    Bana istenecek bir ey soyle, ugruna can verilecek bir ey soyle, hemen dort ellesarlaym...

    Nihatgld:

    Gordunmu?Derhalsaptyorsun.Hayattahibirey,ugrundaolmekiinistenmez.Hereyyaamamz iin olmaldr. Hatta biraz ileri gideyim, kendi yaamamz iin... Sen kafanniindekiyoklugaokadarsaplanmsnki,derhalugrundacanfedaedecekbireyarayarakikincibiryoklugadalmak istiyorsun!Yaamak,herkestendaha iyi,herkestendaha ustun

  • yaamak,insanlarahakimolarak,kuvvetli,belkidebirazzalimolarakyaamak...Dunyadabundanbaka isteneceknevardr?Hayatnbugayeyevakfet,gorursun,naslbirdenbirecanlanacaksn!Nihatn zayf yuzu birdenbirekrmzlam, abukhareket edengozleriparlamayabalamt.mergevekliinihibozmadanmrldand:

    Sen sahiden degimeye baladn Nihat! Yahut ben seni pek iyi tanyamamm. Seniniindemegerneihtiraslarsaklym...Fakatfazlahodbindegilmisin?Belkisozlerindogru...Fakatiimdebunlarndoruolmasnistemeyenbiryervar...

    Beyazonluklubirgarsonelektrikdugmesinievirdi.Agalarnarasnagerilmitellereaslduran bir suru ampul birdenbire sar bir kla canland. Bu srada dort kii hararetlimunakaalarederekgeldiler,O merleNihatnmasasnnyanmaoturdular.Nihatbunlaradnerek:

    Neredenterif,statlar?dedi.

    Yenigelenlerinarasndaksaboyluvesinirlihareketleriylegzearpanbiri:

    Sizburadamsnz?..diyebakabirsuallecevapverdi.Sonra:Nesamasual,degilmi?diyeilaveetti:Itegoruyoruzkiburadasnz.Nediyesorarzacaba?..Turkeninkendinemahsusbirmanaszlg...Dunyadahibir lisandabukabiliyet yoktur... Saatlercekonuuphibireyifadeetmemekkabiliyeti!

    Geneyenigelenlerdenvegeneksaboylubirisi,kaimcamlgozluklerininaltndanerenkteolduubelliolmayangzleriniksarak:

    SualindeTrkeninbukabiliyetiniartrmaklamegulolduununfarkndamsn?dedi.

    meryznburuturarakmrldand:

    Aman!.. Gene espriler balad. Benim kafamn bo zamanlar bana bu bitip tukenmeznktelerdendahamanalgrnyor...

    Nihataynyavasesle:

    Duunkiikisidebumemleketinmehuradamlardr.Birbuyukairinvedahabuyukbirmuharririnsozlerindeherhaldebirkerametmevcuttur...dediveO merinksksgulmesineitiraketti.

    Gelenlerinarasndailkkonuanikikiidenbakasagzlarnamyordu.Nihatbunlardanbirineyavaasokuldu,bir-kakelimekonutular.O tekibaylaevetmakamndabiriaretyapt.Nihatderhalmerednerek:

    Oldu...Buakamemniyetteyiz...dedi.meriiniekti.

    BuhavadisinonupeksevindirmediinigrenNihat:

    Neo?Beenmedinmi?diyesordu.

    Nekadarzavallolduumuzunfarkndamsn?

    Neden?Himrndeanaforrakimemigibikonuuyorsun!

    Allahaknasus.Btnmrm...Btnmrmzkepazelik...

  • Meersenfaziletabidesiymisin!

    Deil...deil...fakatumuhakkakkibugunolduumgibiolmakdaistemiyorum.Busbutunbakabirhayat,dahaazgulunvedahaokmanalbirhayatistiyorum.Belkibunuaraypbulmakdamumkun...Fakat iimde oylebir eytanvarki...banaherzaman istediimdenbsbtnbakaeyleryaptryor.Onunelindenkurtulmayaalmakbo...Yalnzbendegil,hepimiz onun elinde bir oyuncagz... Senin dunyaya hakimiyet planlarn bile eminim kionunmahsul...

    Nihatdahafazlasabredemeyerekmerinsznkesti:

    Allah akna bu mistik konferanslar brak. Ben senin derdini anlyorum. Yalnz bunuyznesylersemkzacaksn!

    Sylebakalm!

    Senevlenmekistiyorsun!

    mertiksinirgibiolduve:

    Aptal!.. dedi. Sonra cebinden mecmuasn kararak kartrmaya balad. Nihat birazevvelkonuankalngzlklzatadnerek:

    E,Ismeterifbey,bugunkuyaznzneisti.Dumanlarnasizinkadarkeskinsilahlarlavekuvvetli mantkla hucum eden baka muharririmiz yok. Her hafta makalelerinizisabrszlklabekliyoruz.

    mermecmuadanbankaldrarak:

    Kari{21}mektubumuokuyorsun?dedi.

    Yanlmsylyorum?

    Hayr...Fakatunudailaveetki,dostumuzIsmeteriinyerealdgdumanlarnbandakendisigeliyor.Birayevvelsoyledigininbiraysonradaimavedahakuvvetleaksiniiddiaettiinegreilkldrdhasmgenesmeteriftir.DeilmiEminKmil?

    DeminTurk lisannnmanaszlk kabiliyetinden bahseden ve hermeselede Ismet erilemnakaahalindeolduugrlenbykair:

    Tabii,tabiidedi.

    Ismet erif, kuuklukte aldg bir yaraneticesinde sol omzunadogru biraz egrilmi olanbandorultmayaalarak:

    Hayatn bir degimeler silsilesi ve her degimenin bir tekamul oldugunu anlamayanlaryobazkafalinsanlardrdedivebakacevabaluzumgormeyerekboynundakiyarayerinikurcalad.

    BalkanHarbindebabasylaberaberEdirnedebulunurlarkenserseribirmermiparasnnboynundaatgbuoldukabuyukyaraIsmeteriinhayatnnenmuhimhadisesiydi.Buonun,enbuyukromannamevzuolmaklakalmam,boluguyleEdirnedenbirkhareketiyaparkenkahramancaehitolduunusylediibabasylaberaberkarakterininvekafasnnteekklndeenmhimroloynamt.

  • imdibuyukgazetelerdenbirinehaftadabirdefayazdgmakalelerlememleketiindevedndakibutunsiyasi,iktisadiveedebimeseleleretemasediyorveheryazsn,akllcabirmantksilsilesinitakipedenkeskinbirhkmveareilebitiriyordu.

    Bu buyukmuharrir vemutefekkirle{22} ok kere beraber gezen, beraber ien ve beraberduunen, fakataynzamandaarkadannher ikrine,hersozune itirazetmeyikendisinevazifeaddedenairEminKamil igusahibiolmayanbirmirasyediydi.O mrununbuyukbirksmnbabasnnYeilkoycivarndakiiftligindeoturupavlanmak,kopekbeslemekvesenedebirkaderinmanaliiryazarakedebiyatmerakllarnmesutetmeklegeiriyordu.

    Baka ii olmadg iin son senelerde Budizme merak sardrm, salarn kokundenkestiripiftlikteyalnayakdolaarakNirvanayavarmakistemi,sonrabundanvazgeerekbirkaaydanberiinliLaoTseninhayranolmutu.ElindeinfelsefesinedairFranszcakitaplarla dolayor, hayat ve insanlar bunlara gore izah etmeye alyordu. Zeki veduygulutarafolduguhaldearkadalararasndapekciddiyealnmamasndanmuteessirdivebununacsnetrafnmarurbiristihfafile{23}szerekkarmayaalyordu.

    NihatlaO merbirzamanlarbirgenlikmecmuaskarmlarvebuikiustattanbamakaleveiiristemeksuretiyleonlartanmlard.Mecmuaoktanbattgveyerinegenesuratlebatanyenileriktghaldebuahbaplkdevamediyordu;O merboyleeylerleartkmegulolmadghaldeNihatnhalabirtakmmecmualarlaalakasvard.Ismeterif inyazyazdggazetelerde ara sra Genlik Hareketleri diye makaleler nereder ve ne kastettigi pekkolayanlalmayanveaka soylemedigibirdumanaatyormuhissini verenyazlarbazgenlertarafndanhararetlemnakaaedilirdi.

    Ismet erif le Emin Kamilin yannda gelen genler ise, tahsillerini yarda brakpgazeteciligesuluketmilerdi.{24} Turkeleri duzgunolmadg vehemenhemenhibir eybilmedikleriiinmuhabirliktenilerigeemiyorlard.U statlarnmeclisindeseskarmadanotururlarveonlarnhiarkasnkesmedensavurduklarnuktelerehayranhayrangulmeklevakitgeirirlerdi.

    smeterif,birdenbireyerindenfrlayarakemredergibi:

    Hadigidelim!..dedi.

    Onunskskgorulenbumutehakkim{25}haliilemazlumbirekildesolomzunadogruyatanboynuhazinbirtezattekilediyordu.Hepberaberyerlerindenkalktlar.O meritigiaynparasntenekemasannustunebrakt.Nihatdakendiparasnverdi.Digerlerikuukbirmunakaadansonraorayayaknbiryerde,Koskataralarndasonzamanlardakefettikleribirmeyhaneyegidilmesinikararlatrmlard.Hepberaberyrdler.

    Dardanbaklncameyhanedenziyadekalaycdukkannandranbubasktavanlyerde,tralaruzambirkayalakamcileikiuesnaftanvetezgahnyanndabiriskemleyeoturarak udunu yanna dayayan siyah gozluklubir algc ile, ayana orapsz potinlergiymiononikiyalarndabirocuktanbakakimseleryoktu.Bunlarbirmuddetaldktansonraistirahatederebenziyorlard.UzunvesaryuzluocukO merinhemengozunearpt.Halinde henuz atamadg bir masumluk ile henuz tamamyla benimseyemedigi birpimanlk ve hilekarlk birbirine karyordu. Buyuk kahverengi gozlerini etrafndagezdirirken, hasta ve merhamete muhta bir tavr almaya gayret ediyor, fakat ara srakendiniunutarakendieligozlerleyanndakiudiyebaknca,yahutmeyhaneciErmeninin

  • muterilere tadg turlumezelere gozu taklp hasretle iini ekince sahiden zavall veyrekparalaycbirhalalyordu.

    Hepbirdenkuukbirmasannetrafnasktlar.Meyhanecihementepsiiindebirkarafarakylaberaberkuukborekler,fasulyepiyazlar, izmarittavalargetirdi.Tekrarbalayansazn gurultusu arasnda konumaya koyuldular. air Emin Kamil ark soyleyen oglanuzerinde felsefe yapyor, Ismet erif milli yaralarmz bir makale edasyla erhe {26}alyor,gazetecidelikanllarhrmetlesusmaktadevamediyorlard.

    Bir aralkNihat oradakilereO merin bu sabah yaptklarn anlatmaya balad.O mer cansklmbiredailetekrarmahutmecmuasncebindenkard,okumayakoyuldu.Nihatnhikayesi masadakileri kahkaha ile guldurmeye balamt ki, O mer birdenbire, gozleriparlayarak,elindekimecmuaymasayavurdu.

    Baknz...Baknz!dedi.Buradabiriirvar...Benideliedeneylerinekadaraksoyluyor.Siz beni anlamyorsunuz... Eminim ki bunu yazan beni anlayacaktr... Mecmuay tekrarmasadanalarakokumayabalad.Bu,tannmairlerdenbirinineytanadlbiriiriidi.

    O mer sesi titreyerek ve butun iini dokmek isteyen bir adam gibi ikide birdekarsndakilerin gozune bakarak okudu. iirde golgesiyle bizi kovalayan, arkamzdanfsldayan, buz gibi elleri ensemizde dolaan ve bizi hibir yere karmayp smskyakalayanbireytandan,bizisskabirocukgibikarsndaurpertiptitretenbirkuvvettenbahsediliyordu.meriiribitirdiizamanalnteriindeydi.

    Baknusatrlara!..diyerekiirinortasndanbirkamsratekrarokudu:

    Onubenocukluumdan,lkryalardantanrm.YalnzyrdmzamanOdurarkamdakiadm.Onunkorkusu,iimderkekbirdnyayaratan...

    merhaykrrgibitekrarlad:

    Evet, evet onun korkusu... Iimde bu urkek dunyay yaratan onun korkusu... Ben budegilim...Benbakabireylerolacagm...Yalnzbukorkuolmasa...Hibireyibanatamveiyiyaptrmayacanaeminolduumbueytandankorkmasam...

    EminKmilbansallaypgzlerinisinirlisinirlikrptrarak:

    Neden kzyorsun? Neden ikayet ediyorsun? dedi. iinde eytan dedigin o eyin enkymetli tarafn olmadgn nereden biliyorsun? Sizin gibi be hissinden baka duyguvastas olmayanlar bu daimi korkudan kurtulamazlar. Asl sebep ve illetlere {27}varabilseniz goreceksiniz ki en zayf tarafmz dmzdadr. Gozumuzu kor eden yedirenktir, kulagmz sagr eden sesler, agzmz paslandran yediklerimiz, kalbimizi oncecoturupsonradurduransonsuzkomalarmzdr.Yuksekinsandnadegil,iinekymetverendir.

    Nihatkendinitutamayarak:

    Dnz da pek ihmal edere benzemiyorsunuz ustat... Laotsenin butun hikmetlerine

  • ramentatltuzlubirmrsryorsunuz!

    Emin Kamil cevap vermek uzereydi. Fakat Ismet erif daha evvel davrand, O merednerek:

    Fevkalade birey deil... Bueytan hepimizde vardr. Bizim sanatkar tarafmz onunocuudur.Bizigundelikhayat ndna karan, bize insanlmz,makineolmadgmzidrakettirenodur.EminKamilinsoylediklerisama...Ibakadbakaolmaz.Bunlarbirfikrinikigrnndenbakabireydeildir...

    merbakaeyleredalmtvedinlemiyordu.Nihatkadehiniaznagtrerek:

    MamaihEminKamildenpekayrlantarafnzyok!dedi.Bilhassaiiderhalciddiyealpfelsefesiniyapmakhususundamtereksiniz...Hlbizimmerirenemediniz.Kkbirey onu muazzam heyecanlara goturebilir. Kuuk bir yapragn arkasnda bir dunyagordugunuzannederdekocadunyaygormedenyaar,iindebirturluaslnogrenemedigibirkinatbulunduunakanidir.Sonramerednerekilaveetti:

    Hayata, realiteye, menfaatlerine dondugun zaman iinde ne eytan kalacak nepeygamber... Vucudunun ve ruhunun ne kadar basit bir makine oldugunu ogren,istediklerinitayinetvebunlaradoruazimleilerlemeyebala...greceksin!

    merbansallad:

    Hibirinizianlamyorum.Verecekcevapdabulamyorum.Fakatyanlmadgmaeminim:Biziistemediklerimiziyapmayaekenbirkuvvetvar,bumuhakkak.Bizimdahabaka,dahaiyiolmamzlazm...Budamuhakkak...Bununaslbirletirmeli,bunubilmiyorum...

    Nihatgld:

    mrnnsonunakadardarenemeyeceksin...

    Meyhaneboalmt.U uncukadehtensonraegribasallanmayabalayanIsmeterif lesinirli hareketleri daha ogalan Emin Kamil hararetli bir munakaaya dalmlard.Birbirlerinin sozunu ret mi, kabul mu ettikleri belli degildi. Her ikisi de buyuk manalkelimeler, girift cumleler kullanyorlar, sozlerininmuayyen yerlerinde durarak yaptklartesiri kontrol ediyorlar, bazanda ayn zamanda soze balayarakbirbirlerini dinlemedensoyleniyorlard. O mer munakaann neye dair oldugunu anlamak istedi, kulagna gelen,idrak, tefekkur,kstas, sistem, uurgibiyuksek tabakadankelimelere,kalbmbasarm...ikirgrtkanlar,politikatellal...mekurebezirgangibimunevverargosunumunelerininkartgn fark etti. Yarabbi... Bu adamlar ne kadar kendilerini tekrarlyorlar diyemrldand.Nihat:

    Nededin?diyesordu.

    Kafasndan geen hereyiarkadanaamayaalmolanO merbusefer ilkdefa olarakdndklerinionasylemeyilzumsuzbulduvebansallayarak:

    Hi...Farkndadeilim!dedi.

    Karlarndaki alt koeli tahta duvar saati on biri gosteriyordu. O mer apkasnyakalayarak:

  • Benimdigeliyorum!dedivesokagafrlad.HzladmlarlaLaleliyekadargeldi,buradasaga donerek yangn yerleri ve tek tuk evlerin arasndan geen bozuk bir sokaktanehzadebanadoruyrd..

    MeyhanedekalanNihat,yanndakigazeteciyetelalasordu:

    Yahu,buakamkimasrafsendendeilmiydi?

    O teki agrlaan gozkapaklarn ve ban kaldrmaya ugraarak evet makamnda bansallad.Nihatderinbirnefesaldktansonra:

    Bizimdeliolannediyekatyleyse?diyemrldand.

  • VIIEmine teyzelerin kapsn aldg zaman saat gece yarsna yaklambulunuyordu.Evinsokakustundekiodalarnnhepsikaranlkt.Yalnzkapnnustundekicamekandanhaifbirkvuruyordu.Herhaldesofadaoturanlarvar!dedi.

    Belkibirsenedenberiugramadgbuakrabalarnboylemunasebetsizbirsaatteyoklamakkendisine pek garip gelmiyordu. Eskiden beri, hatta lisede okudugu zamanlarda bile,mektebe donemeyecek kadar ge kalnca buraya gelir, emektar hizmeti Fatmann boodalardanbirineserdigiyataktaocuklugunuhatrlatanrahatbiruykuuyurvesabahleyindeekseriyakimseyegrnmedenkard.

    Bu sefer buraya gelmek kararn ani olarak vermiti. Meyhanede konuulanlar onaanlatlamayacakkadarbovesoukgrnyordu.Bulemdentamamylaayr,dahaolduugibi,dahatopragayaknbirmuhitegitmekarzusunuduydu.Teyzesininsonradangormeevininaradg yerolmadgnbiliyordu.Fakatonuburayaasl eken sebebikendinebileitirafetmekistemiyordu.

    Kapyher zamanki gibi Fatmaat.Otuz senedenberi bu evinkahrn eken ihtiyarkzmutfak kokan elbiseleri, daima gulumseyen gozleri ile karsndayd. O meri gorunceduyduusamimisevinherhalindenbellioluyordu.

    Buyur bakalm kuukbey... Daha yatmadlar... dedi. Sonra Sorma... Bu akam vaziyetfena...Amakendilerianlatsnlar,buyur!diyeyolat.

    O merbirkaayakmerdivenikncamuambadoelisofadaGalipamcayveEmineteyzeyibuldu.Galipefendiuyukladg yerdendogrularakmisairi guleryuzlekarlamayagayretediyor,Emineteyzeisebandakibeyazatksvekzarmgzleriyle:

    Gelbakalm,gelmerciim...sormabamzagelenleri!diyeszlanyordu.

    merderhalmeseleyianlad:

    Syledinizmi?dedi.

    Soyledik...Soyledik...Zatenbizsoylemesekdeoanlamayabalamt.Buakamboynumasarld.Benkoskocakzm,nediyesaklarsnz?dedi.Benibylephedebrakmakdahaokuzuyor,Allahaknanevarsasoyleyin,dedi.Antverdi.Bendeagzmdankardm.Kendimizaptederimdiyenkzbirgoreydin!Yurekleracs!Bagrabagraminderlereserildi.Sonrabir tesellimizi bile dinlemeden kat, yukarya odasna gitti, kapy arkasndan kilitledi.Elektriisndrd.Birazsonradasesikesildi.

    mertelalasordu:

    Yannagidipbakmadnzm?

    Bakmazolurmuyuz...Amadedimya,kapykilitledi.Haydibendebirtela.Acabacannamkyacakdiye odumkoptu.Kapyyumrukladm.Teyzecigim,benirahatbrakn,azckbamdinlensin,uyuyaym!diyecevapverdi.Nebileyimben,acayipbirkz. Insanboyledertlizamanndadertortaarar,halbukiokaacakyeraryor.

    Elinitekraryaarangzlerindegezdirdi:

  • Benimdesinirlerimayakland.Ozamandanberibamatlyor.Nedeolsababaolumu...Amaeldennegelir...

    Galipefendi:

    Merhumunvaziyetidebirhayliktidi...diyemrldand.

    Emineteyzeona,boyleyaslzamanlardabilevaziyetduunduguiinkzdgnanlatanbirbakfrlatt.

    O merbuandazavallkzasahidenacdgnhissetti.Dortseneevvel olenkendibabasnhatrlad. Istanbuldaleylimekteplerdegeenomru,babasnadamakll tanmasnamaniolmutu.Ona aydan ayapara yollayan ve tatillerde evine gidilen biri nazaryla bakmayaaltg halde olum haberi kendisini adamakll sarsmt, insan oturdugu odannduvarlarndanbiriyokoluvermigibibirnoksanlk,birplaklkduyuyor,birgunevvelinekadar kolumuz, bacagmz gibi pek tabii surette mevcut olan bir eyin birdenbire hiolmasnainanmakistemiyordu.merdncelibirtavrla:

    Baritahsiliyarmkalmasa!dedi.

    Galipamcaderhaluykusundanfrlayarakcevapverdi:

    Bakalmvaziyetlerimsaitolacakm!

    Emineteyzebirazevvelkibakntekrarladvekocasnneskihovardalgnnvebirerafayakaneliaklgnnzamanntesiriylenaslsilinipyerinimanaszbirhasisligebraktgnbir daha duundu. Emine hanm olmasa eve gelen misairlere, hemerilere bir lokmayemekbilekarlmayacakt.Fakatobutunkuvvet,butuniradesiylebukorkunanbirazdahageri itiyor,Benkantukururumdekzlckyedimderim.Misaireikramdakusurumolacagnaevcekoru tutarzdaha iyi!diyordu.Mamaihhenuzevcekoru tutuldugudayoktu.

    Iligi raklar O mere garip bir agrlk vermiti. Birka defa esnedi. Bir kenarda diz ustuoturanFatmayerindenfrlad:

    Yukardayatanzhazrkkbey!..

    mergerinmeyealarak:

    Gideyimyleyse!dedivekalkt.

    Emineteyzesitemlibiredaile:

    Sakngenebizegrnmedengitme...Buseferdarlrm!..Allahrahatlkversin!dedi.

    O mertahtavegcrtlmerdivenikaraksokakustundekikuukodayagirdi.Yereserilenbuyuk bir yatak odann ortasn kaplyordu. Elektrigi amak iin dugmeyi arad, sonravazgeti. Tampencerenin onunde yanan sokak lambas oday tamamyla aydnlatyordu.Kapya yakn bir iskemleye oktu. Ba agrmaya balamt, iinde sebepsiz bir uzuntuvard.Gzlerinietraftagezdirdi.

    Eskiden tandg bu odada hemen hemen hibir ey degimemiti. Yaylar okmu birkanepeilegcrdayandortiskemledenibaretucuz,fakatarderecedefanteziodatakmeski yerini muhafaza ediyordu. Yerde ayn eski, fakat guzel Uak hals, pencerenin

  • yanndakisedirdeaynpatiska ortulerveotyastklar,duvardaaynbesmele levhasvebir koede kuuk bir masann uzerinde ayn portatif gramofonla yrtk kll plaklarduruyordu.

    O mer bu karmakark eya iinde daha ok skld. Sonra kederine ragmen gozlerininsurmesiniveyanaklarnnallgnunutmayanteyzesiyleimdiherhaldeodasndagamszbir uyku uyuyan iman teyzezadesini, Semihay duundu; ve onlarn buraya ne kadaruyduklarna at. Onlar da bu oda gibi, butun evleri gibi henuz nereye ait olduklarnbulamamlard.OnlarniindedebesmelelevhasylaSonyaplayanyanaduruyordu.

    Oturdugu iskemledenkalkarakpencereyegitti, camat. Serinbirbahargecesiydi. Ierigiren soguk havann bandaki agrya faydas olacagn umit etti. ehrin klarnnkzarttg gokyuzunde tek tuk bulutlar kouuyor, birka sokak oteden tramvaytekerlekleriningcrtsgeliyordu.Gozlerinikaryaevirincesenelerdenberioradaduranve buyuk bir konak bahesini eviren yuksek duvarlarn hi degimeden ayn yerdeyukseldiklerini gordu ve hayret etti. Hayatnda her ey o kadar abuk degiiyordu ki,aradanbirmuddetgetiktensonrageneaynhaldekaldgngordugueyaonuartyorveuzuyordu.Banniindekiduuncelertpkugokyuzundekiseyrekbulutlargibidaimibirharekethalinde,ekilsizveelletutulamayacakkadardagnkt.Fakatyavayavadahaok derlenip toplandlar, birtakm hatralar, istekler, ihtiraslar, umitler halinde birbirinikovalamayadevamettiler.

    Bu srada kendi kendine bir eyler soylendigini fark etti, butun gayretine ragmen nesoylediginihatrlayamad.Kafasndaonuniradesinetabiolmayanbirmerkeziliyorveodikkatiniburayaevirmekisteyincederhalsisler iindekayboluyordu.Banpencerenintahtasnadayad.Gozleriyarkapalyd.Karkonagnbahesindekibirkaagacnduvaraan dallar bir bacadan fkran duman gibi yumuak hareketlerle gecenin iindesallanyordu.Biraniintramvaygurultulerinden,elektrikgndanvegecedenuzaklapyeilveaydnlkbiryeredogrusuruklendiginihissetti.Kavakidanlararasndavedarbiryoldagidiyor,sagtarafndabiradmgeniligindekibirarktankopuklusularakyordu.Soltarafndaaagyadogruuzananhaifbirsrtvebununuzerinde,etrafbogurtlenveyaban-guluitleriylesarlmbaglarvard.omelmiinsanlargibidurankutukleriveuzerlerindekrmzmeyveleriylekiraz idanlarn gayet iyi goruyordu.Birmuddet sonrayolksabiryokuageldi.imdiikitarafndakiagalarveallaretrafgostermeyecekkadarsklamve yukselmiti. Yokuun sonunda genie bir meydan vard. Iri ceviz ve karaagalargokyuzunu tamamen kapatyor ve yapraklarn arasndan szan klar meydann birkenarndaki kuuk bir havuzu daima degien bir mozaikle susluyordu. Geldigi yolunkenarndan akan su demek buradan kyordu. O tarafa yurudu. Havuz yosunlu vesarmakl kayalarn altnda kayboluyordu. Etrafta yapraklarn hrtsndan ve havuzundibinden, kumlar arasndan kan su habbeciklerinin tatl prtsndan baka bir sesyoktu...

    Bir tramvay tekerlegininac feryadonusratt.Birandamuthibirmerak ileyanmayabalad: Bumanzaray, bu yeil yolu ve kayalarn iinden frlayp tabii bir havuz vucudagetiren suyu nerede gormutu? Butun hafzasn toplad. ocuklugundan beri gezdigiyerleri,kafasndayeredenguzelmanzaralargozunun onunegetirmeyeugrat.Burasnbirturluhatrlayamyordu.Neredeydi?DursunBeyormanlarndanKazdagamlklarnavepnarlarnakadarheryeriaratrd.Arabaylaveyayangezdigiyerleriduundu.Buagal

  • yolda yalnz myd, yannda bakalar da var myd? Bunu da hatrlamyordu. Kafasnatlatrcasna iletti. Gozunun onunde bu kadar teferruatla canlanan yerler bir hayaldegildi. Buralar muhakkak gordugunu biliyordu. Ama ne zaman?.. Acaba ruyalarmdanbirindemigordum,dedi.Hayr,buruyailandegildi.Oyoldangemi,kirazagalarnvebag kutuklerini gozleriyle gormutu... Iinde oray tekrar gormek iin muthi bir arzuuyanyor,fakatneresiolduunuhatrlamayarakaresizlikiindekvranyordu.

    Bumuvaffakiyetsizlikcannskmt.Gozlerinitekrarodayaevirdi.Buhalokkerebanageliyordu: Bir kitap okurken oradaki birka satr tanr gibi oluyor, fakat nerede, naslogrendiginihatrlayamyordu.Yahutbirisinebir ey soylerkenkafasnn iindekibir yerona bu mukalemeyi{28} ayn ahslar ve ayn kelimelerle bir baka zaman gene yapmoldugunufsldyorveO mersozleriniunutarakbunuaratrmayabalyordu.Birkakerebunlar ruyalarnda gordugunu zannetmek istedi. Belki garip bir kuvvet ona bazhadiselerindahaevveldenruyasngosteriyordu.Sonrabuduunceyigulunbuldu.Fakatbirtakmhadiselerin,hayatndailkdefayaptgbazilerinvesoyledigiveyaduydugubazsozlerinonayabancolmadgdamuhakkakt.Bunlartayinedemedigibirzamanda,fakatherhaldeyaptn,grdnveyaduyduunubiliyordu.

    Ban yorgun bir halde patiska ortulu ot yastga dayad. Evin ii sessizdi. Gozlerinikapayarakhayalindebtnodalardolat.

    Fatma herhalde aagdaki muamba doeli sofaya yatagn sermi ve o haif uykusunadalmt. Topuklar atlam ayaklarndan biri yorgann kenarndan dar kmt. Igormekten buyuyen ellerini, kimse dokunmadan kuulen ve porsuyen memelerininustunde kavuturmutu. Siyah salar kirli yemenisinden frlayarak yastga daglyordu.Gogsu sukunetle inip kalkyor ve duunmeyi unutan kafas belki de, yedi yandan berigormedigi anasyla babasna ait ruyalarla megul olarak, ileme kabiliyetini busbutunkaybetmemeyealyordu.

    AltkattabaheustundekiodadauyuyanEmineteyzeileGalipamcannyatlarntasavvuretmekpekhodegildi.Ikikocamanyagkutlesihalindesomyayokertenvucutlarbirbirinearkasndonmutu.Galipamcannbeyazveonuilemelientarisibelinetoplanmvesedefdugmeli pazen donunun bir paras dizine kadar syrlmt. Emine teyze gerdannnkvrmlararasndabelirenhaifterdamlacklarvegozlerininkenarndantaansurmeveapaklarla uyuyordu. Her ikisi de uzuntulu ruyalar goruyordu. Galip amcann horultusu,karsnndudaklarndanm,burnundanmktbelliolmayanbirslakaryordu.

    Yukarda,genebahe ustundebirodadaiman, fakatgenvucuduylaSemihayatyordu.Kumralveduzsalarnilemeliyastgasermi,bireliniyanagnnaltna,otekinigogsunekoymutu. Beyaz ve tombul bacaklar, gerilmi ve birbirinden ayrlm olarak patiskaaralara sarlyordu. Endiesiz kafasndan belki otomobilli kocalar, ipekli elbiseler, biryerdesakvrtmakryalargeiyordu.

    merinyanbandakiodadaise...

    O merevinbutunodalarnahayalenyaptgbugezintininsrfburayavarmakiinoldugunukendisine itiraf etmek istememiti. Fakat imdi anlyordu ki, meyhaneden kalkp geceyarsburayageliininsebebidebudur.Sabahleyinvapurda,kz ilkdefagorduguzamanhissettiieylerkafasndanbirkeredahageti.

  • AptalNihat...Benineredeyseoldugumdanbakaturluyapacak!..diyesoylendi.Ozamanakadaraklndanvekalbindengeenhereyioldugugibiortayadokmektenbirnevigururvezevk duymaya kendini altrmt. Bu, ona nefsine olan itimadnn bir ifadesi gibigeliyordu.

    Buseferdebakaturluhareketetmekiinhibirsebepolmadgnduundu.Ismineydi?Macide, evet, Macide! dedi. Pek de guzel bir isim degil. Herhalde babas bir memurocugunda duydu ve kzna bu ad verdi. Ne olursa olsun, ismine ragmen yarn onugrrsemkendisinedeligibikolduumusylerim...

    Macideyihayalindecanlandrmayaalt.Yuzunubirturlutamamylabulamyordu.Yalnztramvayabinmekiinyanndanayrldklarzamannasltatlbiryuruyulevebirkerebilearkasna bakmadan uzaklatgn ve bir de siyah, kvrck salaryla ince omuzlarnnarasndaancak ikiparmakkadargorunenharikuladeguzelboynunuhatrlad.Gozlerinerenkteydi?Gozearpanbir teniveenesioldugumuhakkakt, fakatagznnvedilerinineklinasld?

    Nasl olursa olsun!.. Bir benzerini butun hayatmda gormedigim bir mahluk. Yarn...Yarn...

    Kendisiboylehodbintasavvurlarlaugrarkenzavallkznkimbilirnehaldeolduguaklnagelince utand. Belki soyunmu ve yatagna uzanmt. Belki de elbiseleri ile odann birkoesinebuzulmuoturuyordu.Fakatherhaldeuyankt.Belkiuandagozlerigokyuzundekoan ayn buluta dikilmiti. Gen kz gogsunun iinde kalbi kim bilir nasl burkularakatyordu.

    Ruhlarinsanayabanclardandahauzakolanboyleakrabalarnevindeonsekizyandabirkzngeceyarskaranlkbirodadayapayalnzuyankdurmasveikisaatevvelogrendigiacklhakikatlemucadeleyealmashazinbireydi.O merboylezamanlardainsannnaslaptallaaraketrafndadertdkecekbiriniaradnbiliyordu.

    Yarnonutesellietmeyealrm!dedi.Fakatbuandanekadarbayaglatgngorunceyznburuturdu.

    Ona nasl iini aacagna, onun nasl tatl ve muvafk cevaplar verecegine dair hayallerkurmak isteyen kafasyla mucadele etmeye balad. Bu ana kadar olan tecrubeleri,hayalinde yaattg hadiselerin asla vaki olmadgn ona ogretmiti. Bunun sebebiniemelleriningeniligindeveimkanszlgndadegil, talihindumancaoyunundabuluyordu.Onun iin bu sefer hibir ey duunmemek istedi. Kzn kendisine nasl musaitdavranacagntasavvurederseyarnmuhakkakaksiylekarlaacagnaemindi.Halbukibusefer,herzamankininzddnaolarakhayallerinedegil,hakikate,kznyarnsahidenalacagvaziyete ehemmiyet veriyordu. Bunun muspet olmasn temin iin imdi meni eylerduu