Proizvodna područja svijeta

  • View
    364

  • Download
    3

Embed Size (px)

Text of Proizvodna područja svijeta

SADRAJ:

1. UVOD................................................................................................................................1 2. PROIZVODNJA NAFTE..................................................................................................2 2.1. Proizvodna podruja....................................................................................................5 3. PROIZVODNJA DIJAMANATA.....................................................................................8 3.1. Nastanak dijamanta.....................................................................................................8 3.2. Vaenje dijamanata.....................................................................................................9 3.2.1. Primarno nalazite................................................................................................9 3.2.2. Sekundarno nalazite..........................................................................................10 3.3. Nalazita dijamanata..................................................................................................10 3.3.1. Indija...................................................................................................................10 3.3.2. Brazil..................................................................................................................11 3.3.3. Juna Afrika.......................................................................................................11 3.3.4. Australija............................................................................................................12 3.3.5. Kanada................................................................................................................12 3.3.6. Rusija..................................................................................................................12 3.3.7. Bocvana..............................................................................................................13 3.3.8. Namibija.............................................................................................................13 3.3.9. Druga svjetska leita.........................................................................................14 4. ZAKLJUAK..................................................................................................................16 INTERNET STRANICE......................................................................................................17

1. UVOD

Tijekom ljudskog razvoja neizostavni dio je pokretljivost stanovnitva zbog ostvarivanja svojih potreba. Razvojem stalnih nastambi i razvojem prometa pojavljuje se

odreena skupina ljudi koja ivi od nabave i distribucije odreenih dobara. Prvi trgovci, osim problema vezanih uz loa prometna sredstva, trebali su savladati i problem pronalaenja traenih dobara. Vjerojatno su neki proizvodi doneseni s dalekih putovanja imali i statusni simbol, a ne samo uporabnu vrijednost. Stanje u dananjem svijetu je gotovo identino stanju od pred nekoliko desetaka stoljea. Suvremeni ovjek nabavlja odreene proizvode ili sirovine bilo zbog potrebe, bilo zbog prikaza svog statusa okolini. Prema tome, osim promjene u prevoznim sredstvima nije dolo do bitnijih promjena. Razlog je u osnovi jednostavan. Odreeno podneblje je pogodno za odreene npr. prehrambene proizvode. Sa strane geolokog gledita, neka podruja obiluju kvalitetnim kamenom, naftom, dijamantima i sl. dok druga to nemaju. Upravo ta geoloka i atmosferska raznolikost Zemlje uzrokovala je pojavu pojedinih podruja u svijetu kao glavnih proizvodnih podruja za odreena dobra. Seminarski rad sam koncipirao u tri osnovna dijela. Prvi dio e obraditi proizvodnju nafte kao sirovine bez koje je sadanji svijet nezamisliv. Drugi dio e obraditi proizvodnju dijamanata koji predstavljaju proizvod koji nije bitan za ivot kao egzistencijalni proizvod.

2. PROIZVODNJA NAFTE

2

Prvo spominjanje nafte, ili bolje kazano, prva pretpostavka o koritenju nafte datira iz vremena kada su Arapi pokuavali osvojiti Konstantinopol (dananji Carigrad). Arapi su opsjedali i s kopnene i morske strane grad oko godinu dana kad se bizantska flota odluila za proboj. Pobjedu Bizantu je donjela primjena tzv. Grke vatre koja je bila izbacivana na arapske brodove kroz posebne ureaje. Povjesni zapisi govore da je more gorjelo, dakle, smjesa je plutala povrinom. Takoer se tu vatru nije moglo ugasiti. Budui da se sastav smjese za Grku vatru prenosio usmeno i samo je jedan ovjek u cijelom Bizantu znao njezin sastav, stvarni sastav nije poznat, ali su pretpostavke da se radilo o smjesi nafte, smole i sumpora. Prolazila su stoljea a nafta se nije koristila ni u kakvu svrhu. Eventualno za podmazivanje i sl. s tim da se nije tragalo za njom ve se koristila samo ukoliko bi negdje sama izbila. Naglu promjenu je izazvala primjena motora s unutranjim izgaranjem. Iako je Otto motor patentiran 1867. godine, raireno koritenje ovih motora moglo bi se smjestiti u period oko 1900. Slijedei bitniji pomak u koritenju nafte bi bio prelazak brodova sa parnog stroja i parnih turbina koji su koristili ugljen kao gorivo na naftne derivate kao gorivo za kotlove. Ta promjena se zbivala oko 1930. Sve ove promjene imale su za rezultat ubrzanu eksploataciju trenutnih izvorita kao i potragu za novim izvoritima nafte. Svjetska godinja proizvodnja nafte poveala se od 1970. do 2004. godine za 64 %. Prema predvianjima World Research instituta iz New Yorka poveanje proizvodnje nafte nastavit e se do 2020. godine, kada e poeti smanjivanje. Zlatno razdoblje za istraivanje i pronalaenje novih zaliha nafte bilo je od 1986. do 1989. godine, kada je stvoren vei dio razlike izmeu proizvodnje i poznatih zaliha nafte u svijetu, dok su se od 1990. do 1996. godine poznate zalihe poveavale podjednakim tempom kao proizvodnja. Srednji Istok posjeduje 65% svjetskih znanih zaliha, obje Amerike 16,1 %, dok nijedna druga regija nema vie od 7% svjetskih rezervi nafte. Od svih svjetskih regija jedino je Europa zabiljeila smanjenje poznatih zaliha nafte, to je posebno izraeno u naftnoj industriji Velike Britanije, jo uvijek najveoj u EU, s poznatim zalihama od 4.7 mlrd. barela u naftnim poljima izvan zemlje. Glavni naftni kontrolni paket dri jedanaest zemalja udruenih u OPEC (Organization of the Petroleum Exporting Countries), kartel (proizvodi oko 40% ukupne svjetske nafte te posjeduje 3/4 poznatih zaliha nafte) koji dogovorom odreuje koliinu nafte koju e proizvesti.

3

Zemlje OPEC-a pokazuju elju da se zatite od nepredvienih preokreta na naftnom tritu, pritom se prisjeajui na azijsku financijsku krizu 1998. godine koja je pokrenula pad cijena nafte. OPEC-ova je trenutana proizvodnja nafte najvea u posljednjih 25 godina. Mogli bismo kazati da postoje dva osnovna elementa koji danas utjeu na visoku cijenu nafte: sloena vojno - politika situacija na Srednjem Istoku, koji posjeduje preko 65% poznatih svjetskih rezervi nafte, porast potronje u svijetu, naroito kineske, nastale uslijed ubrzanog gospodarskog rasta te trei specifini - pekulacije - faktor straha, hoe li nafte na tritu biti dovoljno. Sloenost mehanizma cijena nafte ogleda se i u nizu drugih faktora koji utjeu na cijenu: koliini komercijalnih zaliha u SAD, politikoj nestabilnosti u Venezueli, trajku u Nigeriji i Norvekoj, teroristikim napadima u Saudijskoj Arabiji, krizi u Jukosu. Poseban element koji utjee na cijenu nafte je dolar (korelacija nafte i dolara), koji uslijed poveanja cijena nafte (i velikog amerikog vanjskotrgovinskog deficita) ve dulje vremena slabi u odnosu prema svim vanijim valutama. S obzirom da lanicama OPEC-a deprecijacija dolara stvara manje prihode, a trgovina naftom i plinom vri se u dolarima, one visokom cijenom nafte nastoje kompenzirati gubitke. Cijena sirove nafte sa Srednjeg istoka od 1949. godine do kraja 1970. godine iznosila je prosjeno 1.90 USD/barel. Poetkom 1973. godine popela se na 3.01 USD/barel. Nakon sastanka OPEC-a u Beu 16. listopada 1973. godine (6. listopada dogodio se izraelsko - arapski rat) nafta je skoila na 5.11 USD/barel. Novi skok dogodio se 1. sijenja 1974. godine nakon sastanka OPEC-a u Teheranu, kada je cijena nafte skoila na 11.65 USD/barel. Sljedei veliki skok cijena nafte uslijedio je za vrijeme iranske krize. Slijedile su daljnje krize koje su uzrokovale podizanje cijene da bi uz skok na oko 150 USD/barel pred nekoliko mjeseci, dolo do ponovnog pada cijene na samo 90 USD/barelu.

4

2.1. Proizvodna podrujaNajznaajnija svjetska crpilita nafte su na Bliskom istoku. Osim tog podruja, bogata su nalazita i na ostalim prostorima Azije kao i sjeverne i june Amerike. Afrika i Europa takoer posjeduju nalazita nafte ali su ta izvorita iskljuivo lokalnog znaaja. Najbitnija promjena u zadnjih nekoliko godina u proizvodnji nafte u svijetu je proboj Europe na drugo mjesto, iza Azije. Proboj Europe na to mjesto samo znai da se u Europi poelo s intenzivnim koritenjem postojeih resursa. Europska proizvodnja ipak jo uvijek nije ni izdaleka dovoljna najveem potroau nafte u svijetu, pa su prema Europi orjentirani glavni prometni tokovi nafte. Drugo veliko uvozno podruje nafte su SAD i tree je Japan. Japan troi gotovo dvostruko vie nafle od cijelog afrikog kontinenta. a praktino nema vlastite proizvodnje. Koliko je za Japan bitna nafta pokazuju i podaci da je Japan krenuo u 2. svjetski rat zbog potrebe za sirovinama, prvenstveno naftom. Drugi podatak koji je takoer vezan uz Japan i poetak 2. svjetskog rata je taj da je Japan kad je krenuo s osvajanjem Indonezije imao rezerve nafte za samo dva tjedna. Podruje jugozapadne Azije je glavni svjetski proizvoa i izvoznik nafte. Iran, Irak, Kuvajt, Saudijska Arabija i Ujedinjeni Emirati daju oko 30% svjetske proizvodnje, ali i preko 40% svjetskog izvoza nafte. Polovica toga izvoza ide prema Europi, etvrtina prema Japanu i Aziji, te druga etvrtina prema SAD-u. Drugo veliko proizvodno