Biznesi Nderkombetar Dhe Globalizimi

  • View
    234

  • Download
    8

Embed Size (px)

DESCRIPTION

globalizimi

Transcript

Koleg, pr shkak t voness me postimin e prezentimeve n web-site t Fakultetit Ekonomik (shih prezentimet m posht), testi i par nga lnga Biznes Ndrkombtar shtyhet pr ditn e premte (25 nntor 2011). Pr detajet tjera ju informoj t mrkuren gjat msimit t rregullt. Msimdhnsi i lnds, Dr. Petrit Gashi

Biznesi ndrkombtar dhe globalizimi Fakulte6 Ekonomik, UP Biznes Ndrkombtar

Prmbajtja e prezen6mit } Biznesi ndrkombtar: } Cili sht objek6 i studimit t biznesit ndrkombtar? } Pse angazhohen rmat n biznesin ndrkombtar? } Cilt jan faktort e rritjes s biznesit ndr. sot? } Cilat jan mnyrat e angazhimit n biznesin ndrkombtar? } Globalizimi: } } } }2

Koncepte kye; Ins6tucionet globale; Faktort nxits t globalizimit; Argumentet pr dhe kundr globalizimit.

Objek6 i biznesit ndrkombtar } Krijimi i tregut global apo globalizimi; } Rrethina (poli6ke, ekonomike, sociale,

kultura); } Mnyrat e depr6mit n treg (ekspor6, nn- kontraktuesit, inves6met, licencimi, franshiza, aleancat strategjike, etj.) } shtjet tjera brenda rms, si strategjia, organizimi, ak6vitetet, R&D, kapitali human, etj 3

Arsyet e angazhimit t rmave n biznesin ndrkombtar } T zgjerojn shitjet apo tregun; } T gjejn burime (kapital dhe teknologji); } T diversikojn burimet pr shitjet dhe

furnizimet;

4

Faktort prcaktues t rritjes dhe mnyrat e angazhimit n biznesit ndrkombtar } Faktort:

Zhvillimi teknologjik; } Liberalizimi i tregut botror; }}

Zhvillimi i ins6tucioneve pr t mbshtetur dhe lehtsuar treg6n ndrkombtare;

}

Rritja e konkurencs globale. Ekspor6, nn-kontraktuesit, inves6met, licencimi, franshiza, aleancat strategjike, etj.

} Mnyrat: }

5

Globalizimi } Globalizimi i referohet tendencave drejt nj

ekonomie globale m t integruar dhe t ndrvarur;

ekonomit botrore po lvizin nga sistemet rela6visht t izoluara nga kuzimiet/barrierat n treg6 dhe inves6me, pastaj nga distanca, zonat kohore, gjuha, si dhe dallimet n sistemin ligjor e kulturat n ekonomi t hapura ku barrierat n treg6 dhe inves6me po zvoglohen; distanca po zvoglohet si rezultat i zhvillimeve n teknologji; kultura po njsohet; dhe ekonomit nacionale jan duke u shkrir n ekonomi t ndrvarura dhe integruara, duke krijuar kshtu nj sistem unik global.

6

Globalizimi (vazh.) }

Globalizimi i tregjeve bashkimi dhe unikimi i tregjeve nacionale historikisht t ndryshme n nj treg t madh global; Dallimet prezente, edhe pse tendencat drejt unikimit jan evidente, si n shije t konsumatorve, kanaleve t distribuimit, sistemin e vlerave (kulturat e ndryshme), sistemet n t cilat operojn bizneset, e veanrisht sistemin ligjor.

}

Globalizimi i prodhimit zhvendosja e prodhimit n lokacione me kosto m t ult dhe kualitet m t lart t faktorve t prodhimit; Synim gjithashtu edhe zgjerimi i tregut.

7

Ins6tucionet globale } e globalizimit t tregjeve e t prodhimit

nevojn pr ins6tucione formale t cilat do ta menaxhojn, rregullojn, mbikqyrin tregun global, si dhe t promovojn marrveshje mul6laterale me qllim t funksionimit t sistemit global t biznesit. Marveshja e Prgjithshme mbi Tarifat dhe Treg6n (GATT); nga 1994 Organizata Botrore e Treg6s (WTO) Funksioni: mbikqyrja e sistemit botror t treg6s; Objek6v: ulja e barrierave pr treg6 dhe inves6me.

8

Ins6tucionet globale (vazh.) Fondi Monetar Ndrkombtar (IMF) Funksioni: mbajtja n vij e sitemit monetar ndrkombtar. Huadhns i fundit pr qeverit n telashe (lender of last resort). Funksioni: zhvillimi ekonomik Huadhnie pr projektet n infrastruktur. Sigurimi i paqs prmes bashkpunimit ndrkombtar si dhe siguris kolek6ve.

Banka Botrore (WB)

Kombet e Bashkuara (UN)

9

Faktort nxits t globalizimit 1. Zvoglimi i barrierave n qarkullimin e lir t mallrave, shrbimeve dhe kapitalit; GATT/WTO: 8 runde negociatash Rundi i fundit i Dohas;

Agjenda: ulja e tarifave n produkte industriale, shrbime, dhe produkte bujqsore; zvoglimi i subvencioneve n prod. bujqsore, zvoglimi i barrierave n inves6me (veanrisht cross-border), dhe limi6mi i shfrytezimit t ligjit an6damping.

2.

Ndryshimet teknologjike, sidomos n teknologji komunikimi, prpunim informatash, dhe teknologji transpor6;

10

Faktort nxits t globalizimit (vazh.) }

shpenzimet transpor6t shprndarja gjeograke e prodhimit u b m ekonomike; inovacionet teknologjike (t prfolura m lart), shpenzimet reale t informacioneve , gj q mundsoi krijimin dhe menaxhimin e leht t sistemeve prodhuese t shprndara gjeograkisht. }

Implikimet n prodhimin global;

inovacionet teknologjike rrjete komunikuese globale t lira (psh. www ) tregje globale elektronike. shpenzimet transpor6t kosto m t ulta pr transpor6n e produkteve/shrbimeve, duke lehtsuar krijimin e tregjeve globale. 11

Implikimet n tregun global;

Deba6 mbi globalizimin }

Globalizimi dhe vendet e puns: Kundr: i barrierave n treg6/inves6me shkakton e vendeve t puns n sektorin prodhues n vendet e avancuara; i barrierave n treg6/inves6me u mundson kompanive t zhvendosin ak6vitetet n vende me kosto m t ult (sidomos paga m t ulta); Kto kompani eksportojn vende pune , duke rritur papunsin dhe ulur standardin jetsor. Pr: Treg6a e lir (liberalizimi i treg6s) do t u mundsoj shteteve t specializohen n prodhimin produkteve dhe shrbimeve n t cilat kan prparsi krahasuese; Kur nj ekonomi i prkushtohet liberalizimit t treg6s, me siguri se do t ket dislokim t ak6vite6t ekonomik q nuk do t i prgjigjet sicilit sektor t ekonomis mirpo ekonomia n trsi do t prtoj.

12

Deba6 mbi globalizimin (vazh.) }

Globalizimi poli6kat e puns ambien6; Kundr: Zhvendosja e ak6vite6t ekonomik n vendet me kosto t ult t prodhimit bhet me qllim t pr6mit nga mungesa/(mos- zba6mi) e ligjit pr t mbrojtur puntort si dhe ambien6n; Aplikimi i standardeve strikte t puns dhe ruajtja a ambien6t rrit koston e rms.

Pr: mbrojtja e puntorve dhe ambien6t sht n raport t drejt me zhvillimin ekonomik t nj vendi Meqense treg6a e lir ndikon pozi6visht n rritjen ekonomike t nj vendi Zhvillimi ekonomik i nj vendi do t ndikonte n zba6min e rregullave m strikte n vendin e puns dhe mbrojtjen e ambien6t Andaj, prfundimisht, treg6a e lir ndikon n mbrojtje m t madhe t puntorve si dhe ndotje m t vogl t ambien6t.

13

Deba6 mbi globalizimin (vazh.) }

Humbja e sovranite6t t vendit: Kundr: fuqia e qeverive nacionale po bie vazhdimisht dhe nj pjes t kompetencave t tyre po transferohen t organizatat si UN, WTO, EU, etj. Pr: kto ins6tucione jan t krijuara pr realizimin e interesave kolek6ve (pra, t antarve t tyre); Fuqia e tyre sht e limituar nga ajo far pajtohen vet qeverit nacionale t vendeve. si rezultat, fuqia qndrore mbetet me qeverit nacionale e jo me organizatat supranacionale.

14

SotTeorit e tregtis ndrkombtare: Adam Smith: Teoria e Prparsive Absolute; David Ricardo: Teoria e Prparsive Krahasuese; Teoria Heckscher-Ohlin; Teoria e bazuar n Ciklin Jetsor t Produktit; Teoria e Re e Tregtis; Michael Porter: Teoria e Prparsive Konkuruese Nacionale

Teoria e Prparsive Absolute [1] Adam Smith (Wealth of Nations, 1776): Nj vend ka prparsi absolute n prodhimin e nj produkti kur sht m efiient se do vend tjetr i cili e prodhon t njjtin produkt; Vendi duhet t eksportoj ato produkte n t cilat ka prparsi absolute e t importoj ato produkte n prodhimin e t cilave sht m pak efiient se vendet tjera Shembull:SHBA Gruri (thas/or) Plhura (metra/or) 6 4 UK 1 5

Teoria e Prparsive Absolute [1] SHBA-t prparsi absolute dhe specializohen n prodhimin e grurit; UK prparsi absolute dhe specializohet n prodhimin e plhurs; E para teori e bazuar n tregtin e lir; Dora e fshehur, e jo qeveria, prcakton at se far importohet dhe eksportohet;

Kjo teori nuk tregon se far do t ndodh me vendin i cili ka prparsi absolute n prodhimin e t gjitha produkteve; Ky vend nuk do t prfitonte nga tregtia e jashtme; Teoria e Prparsive Komparative e Rikardos dhe ajo Heckscher-Ohlin jan n t njjtn vij me Smithin dhe sqarojn dilemen e shtruar m par;

Teoria e Prparsive Krahasuese [1] Rikardo (Principles of Political Economy, 1817): nj vend duhet t specializohet n prodhimin e atyre produkteve t cilat i prodhon me efiiencn m t madhe dhe t importoj ato produkte n prodhimin e t cilave sht m pak efiient edhe nse kjo do t thot t blej t mira nga vendet tjera t cilat do t mund ti prodhonte vet n mnyr me efiente n krahasim me to. prparsit krahasuese arrihen bazuar n differencat n nivelin e produktivitetit; Bazohet n logjikn e tregut t lir;

Teoria e Prparsive Krahasuese [2]Shembull:Gruri (thas/or) Plhura (metra/or) SHBA 6 4 UK 1 2

SHBA-t kan prparsi absolute n prodhimin e t dyja produkteve; SHBA-t prparsi m t madhe krahasuese dhe specializohen n prodhimin e grurit (raporti 6:1 krahasuar me 4:2); UK-ja disavantazh m t vogl krahasues dhe specializohet n prodhimin e plhurs (raporti 2:4 krahasuar me 1:6).

Heckscher-Ohlin (1919 & 1933): prparsit krahasuese t nj vendi varen nga ajo se sa ai vend sht i pasur me faktor t prodhimit (veanrisht me burime natyrore); Bazohet n logjikn e tregut t lir; Vendi do t eksportoje produkte intenzive n ato pasuri t cilat i posedon dhe importoj ato produkte q jan intensive n faktort t cilt nuk i posedon.

Teorit e tjera t tregtis ndrkombtare [1] Raymond Vernon Cikli Jetsor i Produktit (1966): heret n fillim produkti prodhohet dhe eksportohet nga vendi i cili e ka shpikur, dhe kur produkti pranohet ndrkombtarisht, prodhimi i tij fillon edhe n vende tjera. Prfundimisht, sikur sygjerohet nga teoria, i njjti produkt mund t importohet nga vendi ku sh