Marketing Nderkombetar

  • View
    474

  • Download
    8

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Autor Orhan BakalliLigjerata te mbajtura nga Prof.Dr.Ali Jakupi

Transcript

MARKETINGU NDRKOMBTAR Viti akademik 2007-2008 Ligjrata 19 Prof. dr. Ali Jakupi1

EKSPORTI I OBJEKTEVE INVESTIVE

Investimet n botn e jashtme jan fushveprimtari komplekse, me karakter interdisiplinar, ku m s shumti dallohet inxhinieringu. Inxhinieringu q ka t bj me investimet, sht aktivitet i karakterit intelektual, pr ti zvogluar dje zmbrapsur vshtirsit lidhur me realizimin e investimeve. Llojet m t rndsishme t inxhinieringut jan:

inxhinieringu krkimor, inxhinieringu procesor, inxhinieringu projektues, inxhinieringu organizativ, inxhieringu kompleks, inxhinieringu ndrtimor, inxhinieringu sistemor, inxhinieringu eksportues,

2

INXHINIERINGU KRKIMOR sht koncept parsor, ngase prfshin aktivitetet n t gjitha shkallt e objektit investiv. INXHINIERINGU PROCESOR sht forma m e lart e ekzekutimit t marketingut dhe sht i lidhur me t gjitha nivelet e aktiviteteve n objektet investive. INXHINIERINGU PROJEKTUES sht i kufizuar n aktivitetet profesionale intelektuale vetm n fazat e projektimit t objekteve. INXHINIERINGU ORGANIZATIV sht i prfshir n t gjitha fazat e punve t inxhinieringut, por edhe n t gjitha llojet e inxhinieringut, ngase paraqet nj prej aktiviteteve thelbore t manaxhimit. INXHINIERINGU KOMPLEKS sht nivel i lart me aktivitete dhe ndrlikueshmri t ndrlidhura. INXHINIERINGU NDRTIMOR prkufizohet n realizimin e objekteve ndrtimore, me t gjitha fazat: projektuese, operative ndrtimore, deri n elsin n dor t objekteve. INXHINIERINGU SISTEMOR prbhet nga pjest m t vogla t punve dhe t aktiviteteve, t cilat e prbjn sistemin e tr. INXHINIERINGU EKSPORTUES i vn n spikam aktivitetet q kan t bjn me eskportet. 3 INXHINIERINGU IMPORTUES sht i kyur n realizimin e

EKSPORTI I OBJEKTEVE INVESTIVE

Objektet investive jan objekte, kapacitete industriale, sisteme t veanta, q prbhen nga nnsistemet. Objektet investive jan sinonim i sistemeve. Ndrkaq, komponentat e objekteve jan nnsisteme. Objektet investive (sistemet) dhe komponentat e objekteve (nnsisteme) jan produkte, t cilat i blejn ndrmarrjet. sht fjala pr marketingun mesorganizativ, prodhues dhe riprodhues, e jo pr marketing t konsumit t gjer. 4

Ndrtimi i objekteve industriale, prkatsuisht i objekteve investive nuk mund t ekzekutohet nga firmat q nuk kan pervoj, njohuri dhe potenciale t nevojshme. Me eksportin e objekteve investive nnkuptohet realizimi investiv n mjediset e jashtme. N mjediset e pazhvilluara dhe n zhvillim pjes prbrse e oferts jan edhe shrbimet plotsuese. N shrbimet shtes bjn pjes:

mirmbajtja, drgesa e pjesve t ndrrimit, aftsimi i puntorve, ndihma financiare, punt kompenzuese.

5

PJESMARRSIT N PUNT E SISTEMEVE

Punt e sistemeve jan pun tipike mesorganizative t nivelit t lart. sht fjala pr mjetet investive heterogjene, q t gjitha s bashku prbjn sistemin e marketingut. Pjesmarrsit e tregut n punt e sistemeve jan:

krkesa pr sisteme dhe pr komponenta t sistemeve, ofertuesit e komponentave, ofertuesit e sistemeve, inxhiniert kshilldhns, organizatat shtetrore.

Krkesa e sistemeve dhe e komponentave t sistemeve, paraqitet tek investitori. Ofertuesit e komponentave jan ndrmarrjet q ofrojn ndonj nnsistem. Ofertuesit e sistemeve e ofrojn sistemin q ka t bj me shum komponenta (mund t jet edhe oferta kooperuese). Inxhiniert kshilldhns kan rol t veant n stemin dhe n procesin e marketingut. Organet shtetrore ndikojn n punn e sistemit, n zgjedhjen e partnerve kooperues e tjer.

6

KONSALTINGU (INXHINIERINGU KSHILLDHNS)

Konsaltingun e organizon firma kshilldhnse. Konsaltingu gjen zbatim t gjrat me vler, n vendimmarrjet komplekse dhe t ndrlikuara. Inkorporimi i inxhinieringut kshilldhns ka rndsi t veant, sepse mundson konsalting t nevojshm, dobiprurs dhe racional. Punt e konsaltingut i kan kostot e veta, q mund t prllogariten n mnyr paushale, ose me prqindje sipas punve

7

OFERTA MULTIORGANIZATIVE (KOOPERUESE) E SISTEMIT

Me ofertn multiorganizative nnkuptohet prfshirja e partnerve t ndryshm, q merren vesh pr bashkpunim dhe pjesmarrje t prbashkt n ekzekutimin e projekteve t ndryshme. Pr secilin pjesmarrs n ofert vlen fakti se jan t lidhur pr nj organizat t oferts, q nuk sht fjala pr kooperim paralel, por jan kooperues lojal. KONZORCIUMI sht organizat e prbashkt q merret me ofertn dhe ekzekutimin e projektit t caktuar, ose me ekzukutimin e m shum projekteve. Vendimi pr hyrje n konzorcium duhet t jet i motivuar n mnyr adekuate, ndrsa antart e zgjedhur t konzorciumit, duhet t jen t 8 suksesshm.

HARTIMI I OFERTS

Hartimi i oferts pr plasmanin e komponentave t sistemit sht proces i veant. Hartimi i ofertave mbshtetjen e ka n:

aspektin teknik, aspektin komercial, aspektin financiar.

Aspekti teknik i oferts prfshin elementet teknikoteknologjike t niveleve t duhura. Prmbajtja minimale e oferts teknike t ndrmarrjes prfshin:

parametrat e parapar t objekteve dhe t komponentave t tij, vlerat ekzistuese t cilat nuk jan prfshir n garancion, ndrsa jan t rndsishme pr blersin, arsyetimi i devijimeve t krkesave t blersve, vrjejtjet lidhur me punn n objekt

Aspekti komercial i oferts prfshin kalkulimin e shpenzimeve komerciale, si dhe prognozat e ofertave t hartuara. Me rndsi t veant sht prcaktimi i mimit t sistemit dhe t komponentave q e prbjn sistemin. 9

Pr kalkulimin e mimit t sistemit t t komponentave prdoren metoda t ndryshme:1. metoda e formsimit t orientimeve pr prdorimin e t dhnave mbi sasin e specifikuar dhe, 2. metoda e verifikimit t mimit n baz t mimit t verifikuar.

Metoda orientuese caktohet n tri mnyra:

metoda modifikuese (mundson vlersimin e shpenzimeve t gjithmbarshme t projektit), metoda e shpenzimeve t veanta (mbshtetet n bazn e njsive themelore t investimeve, si dhe n kapacitetet e instaluara); metoda e madhsive ndikuese (prbhet nga 10

ASPEKTI FINANCIAR I OFERTS

Parametri financiar i oferts trajtohet si faktor ky i konkurrencs n fushn e plasmanit t sistemit dhe t komponentave. Kredit komerciale dhe financiare jan elemente t rndsishme n mes t ofertuesve t pajisjeve investive ndrkombtare dhe inputeve tjera investive. Konstruksioni financiar sht i llojllojshm. Secili ofertues kamator duhet t jet m i volitshm T gjith ofertuesit s bashku, me zgjedhjet e tyre financiare, paraqesin miksin e punve financiare. T financimet e mdha hyjn konzorciumet bankare kombtare dhe ndrkombtare, ku secili pjesmarrs n ofert e bn konstruksionin financiar t nnsistemeve. Norma kamatore mund t jet fikse ose e ndryshueshme. Afati i kthimit t kredis mund ti prgjigjet mundsive t blersve e tjer. Me planin terminor, q ka kuptim t gjer, prcaktohet saktsisht momenti kur objekti do t lshohet n pun Prgatitja e mir e oferts sht nj shkall e siguruar e suksesit.

11

VEPRIMTARIA E PASSHITJES (EKSPORTIT) T SISTEMEVE

Prbhet mga politikat akvizicionale dhe t ndrlidhjeve kooperuese pas shitjes. Politika akvizicionale e pas shitjes mbshtetet n referencat, t cilat jan hartuar n mnyr individuale, kooperuese dhe si t tilla e shtojn prestigjin, pjekurin teknike t eksportit t sistemeve. Ndrlikueshmria kooperuese pas shitjes, prkatsisht t eksportimit t sistemeve, mundson arritjen e bashkpunimeve nprmjet koalicioneve t caktuara. N saje t ktyre bashkpunimeve, ekzistojn mundsit e prbashkta pr kooperim t prbashkt, pr realizimin e porosis. Lidhshmria bhet n projekte investive.12

HYRJA N TREGUN E HUAJ PA INVESTIMIN OSE ME INVESTIMIN E KAPITALIT

Eksportet dhe importet jan format fillestare t bashkpunimit me botn e jashtme. Ekzistojn edhe shum forma tjera t bashkpunimit. Bartja e prodhimit n botn e jashtme mund t realizohet n mnyr:

t trthort (pa eksportin e kapitalit) dhe, n mnyr t drejtprdrejt (me eskportin e kapitalit).

N aspektin e trthort, prodhimi liencues sht forma m e prhapur n alokacionin e prodhimit ndrkombtar. Bartja dhe transferi i teknologjis sht bartja e inovacioneve dhe kryhet nprmjet liencave Punt e orientuara n botn e jashtme prmbajn prodhimin liencues n botn e jashtme. Prodhimi liencues n botn e jashtme sht prodhimi q realizohet n baz s bartjes s s inovacioneve individuale, t orientuara kah tregu. Procesi i novacioneve rezulton nga zgjedhja komplete e problemeve, zgjidhje kto q barten n treg.

13

SHKALLT E PJEKURIS S INOVACIONEVE

mund t paraqiten kshtu:1. 2. 3. 4.

shkalla e par ideja, patenti, plani, reeta; shkalla e dyt prototipi, mosha, eksperimenti laboratorik; shkalla e tret seria, eksperimenti kryesor; shkalla e katrt pjekuria e tregut.

Inovacionet e orientuara kah tregu liencohen, si psh. produkti, procedura teknologjike e tjer. Faktikisht lienca sht leje pr shfrytzim ekonomik, para s gjithash, t inovacioneve industriale, q i ka zhvilluar dhnsi i liencs, si e mir jomateriale, e cila sht e mbrojtur n koh t caktuar ose prkohsisht. Puna liencuese bazohet n dhnien e liencs, do t thot dhe n marrjen e liencs, punn q e bn marrsi. Pr dhnien dhe marrjen e liencs sht fjala pr kalimin e liencs e t prodhimit t liencs n botn e jashtme, q ky sht vendim biznesor. Lienca sht njra nga alternativat e eksportit Ekzistojn motive t ndryshme pr prodhimin e liencave.14

PROCESI N PUNN LIENCUESE

Punt liencuese n botn e jashtme vijn n shprehje pr arsye profiti, ose pr arsye kooperimi. Procesi prfshin:

iniciativn pr marrjen e punve, procedurat e komunikimit, konsultimet, bisedimet n mes marrsit dhe dhnsit, kontraktimi. e veant, e pastr dhe, e kombinuar.

Lienca mund t jet:

Lienca e pastr prmban vetm nj t drejt t mbrojtur. Liencat e kombinuara jan m t prhapura, n mnyr m t gjer. Jan t njohura edhe liencat:

know-how (know-how lejet dhe know-how marketingu).

15

HYRJA N TREGUN E HUAJ NPRMJET INVESTIMIT T KAPITALIT

Internacionalizimi i prodhimit bhet n baz t eksportit t kapitalit. Internacionalizimi i prodhimit dhe i ka