Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar

  • View
    6.558

  • Download
    6

Embed Size (px)

DESCRIPTION

Institucionet dhe mjedisi i biznesit nderkombetar

Transcript

  • 1. Institucionet dhe mjedisi i biznesit ndrkombtar Prof. dr. Besim Beqaj
  • 2. Objektivat e t msuarit
    • T shohim se si politika tregtare dhe e investimeve historikisht kan qen pjes e politikave t brendshme
    • T ekzaminohet se si po ndryshon sjellja (qasja) tradicionale ndaj politikave tregtare dhe t investimeve
    • T shohim efektet e lidhjeve globale n tregti dhe investime t vendimmarrsit.
    • T kuptojm q vendet duhet t bashkpunojn shum afr n t ardhmen pr ruajtur qndrushmerin e tregtis globale dhe mjedisit global investiv.
  • 3. Arsyet dhe qllimet e Politiks tregtare dhe t investimeve
    • Politikat qeveritare jan t dizajnuara t rregullojn, drejtojn dhe mbrojn aktivitetet nacionale (kombtare). Zbatimi i ktyre politikave sht rezultat i sovranitetit nacional, i cili i jep Qeveris t drejtn t rregullon mjedisin e vendit dhe t qytetetarve t vet.
    • Politika tregtare n nivel t vendeve politika makroekonomike definon qasjen shtetrore ndaj importeve, eksporteve dhe ndaj zhvillimeve tekn i ko teknologjike.
    • Veprimet n kuadr t politiks s brendshme t shumics s qeverive kan si qllim rritjen e standardit t jetess t qytetarve, prmirsimin e kualitetit t jets dhe t arrihet punsimi i plot (t mos kt papunsi fare).
    • Kto politika kane ndikim indirekt n tregtin dhe investimet ndrkombtare.
  • 4. Arsyet dhe qllimet e Politiks tregtare dhe Politiks investive - vazhdim
    • N mnyra shum m direkte dhe n dobi t ndrrmarjeve t posaformuara, nj vend gjithashtu mund t nxis transferin e teknologjis nga jasht ose t prjashtoj industrit e huaja nga tregu i vendit.
    • Zyrtart qeveritar gjithashtu mund t miratojn rregullore mbi importin t cilat i mbrojn qytetart.
    • Qllim kryesor i politiks t jashtme sht siguria kombtare .
    • Politika shtetrore ka pr qllim rregullimin, nxitjen, drejtimin dhe mbrojtjen e veprimtarive kombtare .
    • Veprimet politike: ruajtja e nivelit t standardit jetsor, punsimi, ngritja e zhvillimeve ekonomike .
    • Politika e zhvillimit synon transferin e teknologjis, ngritjen e kapaciteteve vendore pr konkurim dhe nganjeher prkrahjen e vendeve tjera pr prodhimin e produkteve t cilat do t importohen.
  • 5. Organizatat ndrkombtare
    • GATT-i Marrveshja e Prgjithshme pr Tarifat dhe Tregtin : sht themeluar me 1947 GATT . N Raundin e Uruguajit n vitet 80-ta, prqendrohet n reduktimin e barierave t tregtis, mbrojtjen e pasuris intelektuale, dhe n tregtin e shrbimeve
    • World Trade Organization (WTO)/ Organizata Botrore e Tregtis (OBT)
    • The International Monetary Fund (IMF)/ Fondi Monetar Ndrkombtar (FMN)
    • The World Bank (WB)/ Banka Botrore (BB)
    • EIB Banka Evropiane p r Investime
    • EBRD Banka Evropiane pr Rindertim dhe Zhvillim
  • 6. Organizata Botrore e Tregtis (OBT) dhe Fondi Monetar Ndrkombtar (FMN)
    • OBT sht organizat ndrkombtare e cila merret me rregullat e tregtis ndrmjet shteteve.
      • N thelb t saj jan Marrveshjet e OBT-s, rregullat ligjore pr tregtin ndrkombtare, pr politikn tregtare dhe pr investime .
    • FMN u projketua pr t siguruar stabilitet t sistemit monetar ndrkombtar dhe pr t mbajtur kurse fikse kmbimi n mes vendve.
  • 7. Banka Botrore (BB)
    • Banka Botrore (BB) sht themeluar me 1944 pr t ndimuar vendet e shkatrruara nga lufta dhe m von merr detyrn e ndihms s zhvillimit botror. Kapitali i BB kryesisht investohet pr reduktimin e varfris.
  • 8. Ndryshimet n mjedisin pol i tik dhe global
    • Reduktimi i ndikimit t politikave kombtare
      • Zgjerimet e lidhjeve gloable n mes t kompanive, industrive dhe vendeve kan efekt mbi politikant.
    • Roli i institucioneve ndrkombtare
        • Rritje enorme e ndikimit t institucioneve ndrkombtare dhe zvoglim i ndikimit t politikave nacionale n tregtin ndrkombtare (globalizimi dhe integrimet rajonale)
    • Roli i institucioneve tradicionale
    • Thellimi i konfliktit midis vendeve t industrializuara dhe vendeve n zhvillim.
  • 9. Ndryshimet n mjedisin e politiks globale
    • Tri ndryshime kryesore kan ndodhur n mjedisin e politiks globale
      • Reduktimi i influencs t politiks t brendshme (vendore);
      • Dobsimi i institucioneve tradicionale;
      • Acarimi i konfliktit mes vendeve t industrializuara dhe vendev n zhvillim .
  • 10. Reduktimi i influencs t politiks t brendshme (vendore)
    • Interaksioni n mes rrjedhave financiare globale dhe atyre vendore (lokale) e ka limituar n mas t konsiderueshme influencn e qeverive.
    • Pr t kthyer influencn disa qeveri jan munduar t kufizojn tregtin botrore duke vendosur barriera, aplikuar tarifa apo duke implementuar rregullore mbi importin.
  • 11. Dobsimi i institucioneve ndrkombtare
    • Lidhjet e forcuara mes vendeve dhe mjedisi i ri ekonomik q rezulton nga lojtart e rinj n treg dhe ndeshja e sistemeve t ndryshme ekonomike po e dobson OBT-n
    • Fondi Monetar Ndrkombtar nuk po ka fonde t mjaftueshme pr t plotsuar nevojat e t gjitha vendeve q kan vshtirsi.
    • Banka Botrore ka qen e pasuksesshme n prkrahjen e qllimeve ekonomike t vendeve n zhvillim. Disa ankohen q politikat e ksaj banke kan krijuar m shum varfri.
  • 12. Konflikti mes vendeve t industrializuara dhe vendeve n zhvillim
    • N t kaluarn sht shpresuar q hendeku n mes vendeve t industrializuara dhe vendeve n zhvillim do t mbyllet.
    • Mgjithse shum vende t pazhvilluara sot po shfaqen si vende t reja t industrializuara, shum vende tjera po ballafaqohen me nj t ardhme ekonomike t zymt.
    • Rritja e shqetsimeve ambientaliste ka br q ky konflikt t tendoset edhe m shum.
  • 13. Kufizimet e importeve
    • Shum vende duke prfshir Bashkimin Evropian dhe SHBA-t kan miratuar ligjet antidumping , q ju ndihmojn industrive vendore duke kufizuar shitjen e produkteve t huaja nn koston e prodhimit, ose mime me t vogla se mimi i tyre n vendet prej nga vijn.
    • Importet kufizohen gjithashtu me barriera jotarifore, si jan kampanjat blej vendore. Mnjanimi i ktyre barrierave sht shum i vshtir.
    • Importet mund t reduktohen edhe duke ngushtuar hyrjen e produkteve t huaja n treg prmes procedurave t komplikuara dhe inspektimeve.
  • 14. Efektet e kufizimit t importeve
    • Kontrolli i importeve mund t bj q t mos shfytzohen resurset m efiente gj q rezulton n produkte q nuk jan me t mirat dhe kosto m t lart pr malltat (ofertn) e kufizuar.
    • Kontrolli i importit mund t rezultoj me ndryshime negative n strukturen e importeve.
    • Pr shkak t joefiencs, kontrolli i importeve mund t shkaktoj ngecje n avancimin teknologjik.
  • 15. Kufizimet e eksporteve
    • Vendet vendosin kontroll mbi eksportet pr arsye t oferts t pamjaftueshme, siguris kombtare dhe qllimeve t politiks t jashtme, apo dshirs pr t mbajtur kapitalin.
    • Kontrollet q lidhen me sigurin kombtare aplikohen pr arm dhe eksportet e teknologjis t lart.
    • Megjithse kufizimi i eksportit sht nj mjet i vlefshm q prdoret n marrdhniet ndrkombtare, ky kufizim mund t`i jep ndrrmarjeve vendore reputacionin e nj ofertuesi t pasigurt dhe si rrjedhoj e ksaj porosit (krkesat) t bhen t ofertues (ndrrmarje) t vendeve tjera.
  • 16. Promovimi i eksporit
    • Promovimi i eksportit sht i dizajnuar t`i ndihmoj ndrrmarjet t hyjn n tregjet ndrkombtare ruajn dhe t ruajn pozicionin e tyre n kto tregje si dhe t shrbej si kunderveprim ndaj masave t ngjashme q aplikojn vendet tjera.