Tržište i konkurencija.doc

  • View
    11

  • Download
    3

Embed Size (px)

Transcript

TRITE

UNIVERZITET U TRAVNIKU

FAKULTET ZA MENADMENT I POSLOVNU EKONOMIJU

TRITE I KONKURENCIJA

seminarski radStudenti:

Mentor:Merisa Hajdarevi, 1857/13

Doc.dr Sadik Bahti

Irena Franjkovi, 2187/14Enisa Muli,1899/13

Kiseljak, Decembar 2014. godineSADRAJ1UVOD

4POJAM TRITA

6Izbor ciljnog trita

7Trini odnosi i veze

7FUNKCIJE TRITA

8Dimenzije trita

9Tipologija trita

12Struktura trita

12Segmentacija trita

13POJAM KONKURENTNOSTI

13KONKURENCIJA

14SAVRENA KONKURENCIJA

17NESAVRENA (NEPOTPUNA) KONKURENCIJA

19SNAGA KONKURENCIJE I GENERIKE STRATEGIJE

21Triteprema najkraoj definiciji predstavlja mjesto gdje se susreuponudaipotranja.

23LITERATURA:

UVOD

Koristei se strunom literaturom te internetskim izvorima u ovom radu emo obraditi temu trita i pokuati objasniti koji su to najzastupljeniji oblici konkurencije u razvijenim zemljama te glavni razlog zato je to tako. Svaka ekonomska ili intelektualna aktivnost podrazumijeva posjedovanje kompleta alata ili instrumenata za stvaranje dobara ili usluga, pa se tako i u ekonomiji koriste razliiti alati ili instrumenti, kao to su: teorije, modeli, podaci, injenice, grafikoni. Analiza ponude i tranje jedan je od osnovnih ekonomskih alata, a ekonomisti ga koriste za analizu konkurentskih trita. U ekonomskoj teoriji esto se javljaju nesporazumi, jer se ne shvata da trite tamo gdje je neophodno, mora funkcionisati kao kompletan i razvijen sistem. Treba imati jasnu predstavu o strukturi bez koje ovaj sistem ne bi mogao funkcionisati kao podsistem, te razlikovati izvjesne sistematske nedostatke od odreenih nedostataka koji su samom sebi svojstveni. Ova negativna dejstva se moraju odreenim mjerama ekonomske politike ublaiti, pa ak, u odreenim sluajevima, i sasvim neutralisati. Trite predstavlja jednu od osnovnih institucija privrednog sistema. Predstavlja uredjeni i ustaljeni postupak odvijanja razmjene. Ta uredjenost trzista znaci da postoje odredjena definisana pravila ponasanja kojih treba da se pridrzavaju ucesnici u razmjeni. Ponuda i tranja su pojmovi kojima se ekonomisti najee koriste i to sa dobrim razlogom, jer su ponuda i tranja sile koje omoguavaju funkcionisanje trinih ekonomija. One odreuju koliinu svakog dobra koje se proizvodi i cijenu po kojoj se ono prodaje. Ako se eli saznati kako e neki dogaaj ili politika uticati na ekonomiju, prvo treba da se vidi kako e uticati na ponudu i tranju.Izraz tranja i ponuda odnose se na ponaanje ljudi kada na tritu meusobno djeluju jedni na druge.Svojina i trite predstavljaju dvije osnovne institucije privrednog sistema. Svojina odreuje ko e biti uesnik na tritu i kako e se ponaati u trinoj razmjeni, dok trite predstavlja ureeni i ustaljeni postupak odvijanja razmjene. Ta ureenost trita znai da postoje odreena definisana pravila ponaanja kojih treba da se pridravaju uesnici u razmjeni. Na osnovu ovoga svaki uesnik u razmjeni moe da predvia reakcije drugih uesnika na aktivnosti koje on preduzima, kao i mogue sankcije u sluaju ako se jedan od uesnika u razmjeni ne pridrava ustaljenih pravila ponaanja. Na osnovu ovoga moe se rei da trite predstavlja ureeni i ustaljeni mehanizam robne razmjene. Moe se definisati kao ukupnost odnosa ponude i tranje koji se na odreenom prostoru i u odredjeno vrijeme ispoljavaju povodom razmjene roba i usluga. Da bi se neki proizvod mogao prodavati, za njega treba da postoji trite. Ukoliko nema trita nema ni biznisa.Trite nije statian i nepromjenljiv potencijal. ta vie, to je jedan dinamian organizam u kome se kontinuirano deavaju raznovrsne ekonomske i drutvene promjene. Na njemu se svakodnevno pojavljuju novi prodavci i kupci, dok neki stari nestaju. Pojavljuju se i novi ponudbeni artikli, a drugi se tiho gube, jer su potroai za njih izgubili interes. Zato je neophodno upoznavanje potreba, elja i interesovanja kupaca radi poznavanja i praenja trine potranje, jer nema vanijeg zadatka od stalnog pronalaenja novih kupaca i zadravanja postojeih.

PREGLED KLJUNIH REITrite skup svih robno-novanih veza izmenu ekonomskih subjekata u drutvu, u kome je

izvrena podjela rada. To je mesto suevljavanja ponude i tranje.1Konkurencija - trino stanje koje podrazumijeva utakmicu izmeu prodavaca sa ciljem da

svoju robu prodaju po to povoljnijim uslovima i u to veem obimu, zatim utakmicu izmeu

kupaca koji se nadmeu u poveanju cena kako bi doli do eljene robe i utakmicu

izmeuprodavaca, sa jedne strane, i kupaca, sa druge strane, gdje svaka strana nastoji da ostvari povoljnije rezultate za sebe.

Ponuda ukupna koliina robe ili usluga koja se u odreenom periodu i pod odreenim uslovima nudi na tritu. Ponuda se moe posmatrati sa vie aspekata: ponuda robe reprodukcione potronje, ponuda robe iroke potronje i ponuda robe za druge namjenen prodaje, kupe na odreenom tritu. Tranju potronih dobara ine sva ona dobra koja slue za zadovoljenje ovjekovih potreba.

Cijena - jedan od faktora koji utie na razmjenu preko koliine dobara koja se nudi/trai na

tritu. Na osnovu cijene, trini subjekti formiraju svoje stavove i odnos prema odreenom

tritu. 2Potreba - se definie kao nedostatak neega, ijim pribavljanjem se uspostavlja bioloka i

psiholoka ravnotea

Elastinost ponude jaina reakcije ponuene koliine nekog dobra na promjenu njegove

trine cijene, pod uslovom da su svi ostali parametri, a pre svega tehnologija proizvodnje i cijene inputa, ostali nepromjenjeni.

Elastinost tranje - jaina reakcije traene koliine nekog dobra na promjenu cijene tog dobra, uz preduslov da ostale stvari ostanu nepromenjene (jednake).

Ravnotea ponude i tranje - Trina ravnotea ostvaruje se pri onoj cijeni i koliini pri kojima su snage ponude i tranje izjednaene.3

POJAM TRITAProizvodnja odreenih vrsta proizvoda mora se prilagoditi brojnim kvantitativnim i kvalitativnim promjenama okruenja, a kako bi to prilagoavanje bilo uspjeno, neophodno je poznavati trite. Vanost trita ogleda se u njegovoj moi da pomogne mnogim proizvoaima da to bolje realizuju i shvate zahtjeve potroaa, u cilju zadovoljavanja njihovih potreba.Odreivanje osnovnog obiljeja trinog sastava i njegove vanosti osnovna su polazita za uspjeno funkcioniranje mnogih poslovnih subjekata.Trite se moe definisati na razliite naine u zavisnosti od svrhe definisanja. Razliitost gledita i definicija o tritu izraz je poznate injenice da je trite kao fenomen veoma kompleksno, da postoje mnogobrojni aspekti analize trita i razliite forme u kojima se trite ispoljava. Posmatrano sa aspekta odnosa koji se uspostavljaju na tritu, definie se kao: sveukupnost odnosa ponude i tranje koji na odreenom mjestu i odreenom vremenu utiu na prodaju pojedinih roba i skup svih ustanova podruja i ureaja koji omoguuju organizovani i stalni kontakt izmeu kupaca i prodavaca.Iz ugla marketinga trite se moe definisati kao agregatni skup snaga i uslova u okviru kojih kupci i prodavci donose odluke koje rezultiraju u transferu roba ili usluga .Opta teorija sistema definie pojam trita kao jedan sloen dinamiki i stohastiki sistem, koji je istovremeno podsistem sistema funkcionisanja velikog ekonomskog sistema . 4Razmatrajui definicije trita konstatujemo da bi se u svim novijim definicijama mogle izdvojiti tri razliite grupe, s obzirom na znaaj koji se u tim definicijama pridaje pojedinim komponentama trita.U te grupe spadaju:

u prvoj grupi definicija akcenat je stavljen na same uesnike u razmjeni na ukupnost kupaca i prodavaca, tako da se tu posebno istie personalna komponenta trita

u drugoj grupi definicija moe se uoiti da se istie odnos izmedju nosilaca ponude i tranje, tj. akcenat je stavljen na kontakte izmeu aktera u procesu razmjene

u treoj grupi definicija moe se uoiti da se akcenat stavlja na sueljavanje ponude i tranjeDakle moe se uoiti da postoje jasne razlike u definisanju trita. Dati jednu potpunu definiciju trita znailo bi da se u definisanju pored uzimanja u obzir njegovih komponenti, moraju uzeti u obzir i njegova struktura i funkcije. U pojedinim definicijama moe se uoiti pokuaj, da se struktura trita svodi na ukupnost ponude i tranje, a funkcije na njihovo sueljavanje. Ono to se ne nalazi u mnogobrojnim definicijama trita, moe se nai u brojnim analizama konkretnog trita, gde je trite kao fenomen nalo svoje potpuno objanjenje.Stepen razvijenosti i stabilnosti trita je u korelaciji sa razvijenou i stabilnosti velikog ekonomskog sistema, mada trite moe pruiti relevantne informacije za sagledavanje nekih karakteristika stanja velikog ekonomskog sistema.U ekonomskoj teoriji esto se javljaju nesporazumi, jer se ne shvata da trite tamo gdje je, neophodno, mora funkcionisati kao kompletan i razvijen sistem. Treba imati jasnu predstavu o njegovoj strukturi bez koje on ne bi mogao funkcionisati kao podsistem, te razlikovati izvesne njegove sistematske nedostatke od odredjenih nedostataka koji su samom sebi svojstveni. Ova negativna dejstva moraju se odredjenim mjerama ekonomske politike ublaiti, pa ak, u odreenim sluajevima i sasvim neutralisati. Osnovni elementi trita su: ponuda, tranja i cena.Polazna osnova za formiranje i razvijanje odnosa ponude i tranje su potrebe kupaca i potroaa. Iako je osnovna postavka zakona ponude i tranje da se poveanjem cijene smanjuje tranja i poveava ponuda, postojanje odnosno nedostatak potrebe moe znaajno promeniti ovu uslovljenost.Izbor ciljnog tritaPri izboru ciljnog segmenta koriste se kriterijumi kao to su profitni potencijal,ocjena sadanje i budue prodaje, uee na tritu, mogunost izrade marketing programa.Strategije koje se koriste u izboru trinih segmenata su:

Strategija nediferenciranog marketinga - odnosi se na situaciju kada preduzee trite posmatra kao cjelinu (jedan segment) i na njemu nastupa sa jednom ponudom.Marketing program za jedinstve